حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی، قائم‌مقام مدیر حوزه علمیه قم، در همایش مدیران مدارس امین نوع یک، با اشاره به جایگاه معلم در ساختن آینده جامعه اظهار کرد: هیچ نعمتی بالاتر از نعمت معلمی نیست و تمدن هر جامعه‌ای تا حد زیادی مدیون معلمان آن جامعه است.
قائم‌مقام مدیر حوزه علمیه قم، با اشاره به برخی آسیب‌های اعتقادی در میان نوجوانان گفت: عوامل مختلف داخلی و خارجی در شکل‌گیری این پدیده نقش دارند. حجم گسترده فعالیت شبکه‌های ماهواره‌ای و فضای مجازی و تولید محتوای شبهه‌افکن، ضرورت توجه جدی‌تر به تربیت اعتقادی دانش‌آموزان را نشان می‌دهد؛ لذا مدارس نمی‌توانند نسبت به این مسئله بی‌تفاوت باشند.
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی، با بیان اینکه در دوره‌های مختلف، دانش‌آموزان متدین و مذهبی نیز در معرض شبهات قرار گرفته‌اند، تصریح کرد: در چنین شرایطی، وجود معلم و مدیر آگاه و پاسخگو، اهمیت زیادی دارد؛ مدیر مدرسه می‌تواند با سازماندهی کادر و معلمان، ظرفیت مدرسه را برای پاسخ‌گویی به شبهات و تقویت باورهای دینی دانش‌آموزان بهکار گیرد.
اعتماد پایه اثرگذاری تربیتی مدیر مدرسه
وی اعتماد را یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت تربیتی مدیران مدارس دانست و گفت: دانش‌آموزان باید به مدیر و معلم خود اعتماد داشته باشند و مدیر هم باید بداند، چه عواملی اعتماد دانش‌آموزان را تقویت یا تضعیف می‌کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی افزود: مدیر نباید به‌گونه‌ای رفتار کند که دانش‌آموزان احساس کنند، وابستگی جناحی یا گروهی دارد یا فقط به افراد خاصی توجه می‌کند. اگر دانش‌آموزان احساس کنند، مدیر مدرسه برخی افراد را به عنوان نورچشمی خود انتخاب کرده و نسبت به دیگران بی‌توجه است، زمینه شکل‌گیری کینه، عداوت، موضع‌گیری، مخفی‌کاری و ریاکاری فراهم می‌شود و در چنین فضایی، تربیت به دشواری امکان‌پذیر خواهد بود.
قائم‌مقام مدیر حوزه علمیه قم، با بیان اینکه در ارزیابی دانش‌آموزان باید تلاش آنان مورد توجه قرار گیرد، گفت: دانش‌آموزان از نظر استعداد و توانایی با یکدیگر متفاوت هستند و نباید صرفاً نتیجه و نمره را ملاک ارزیابی قرار داد؛ بلکه میزان تلاش و مجاهدت هر دانش‌آموز نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
مدیر موفق مسائل مدرسه را
احصا و اولویت‌بندی می‌کند
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی در ادامه، شناسایی مسائل مدرسه را از مهم‌ترین وظایف مدیر دانست و اظهار کرد: مدیر موفق کسی است که مهم‌ترین کار خود را احصای مسائل مدرسه از طریق معلمان، کادر و مشاوران بداند و پس از جمع‌آوری مسائل، آنها را بر اساس اولویت دسته‌بندی کند.
وی با تأکید بر اینکه تصمیم‌گیری برای حل مسائل مدرسه نباید صرفاً فردی باشد؛ بلکه باید با خرد جمعی و استفاده از ظرفیت کادر مدرسه انجام شود،  گفت: مدیران مدارس باید تا حد امکان از تجربه مدیران موفق استفاده کنند، مسائل مدرسه را به‌درستی بشناسند، آنها را اولویت‌بندی کنند و با استفاده از ظرفیت کادر و معلمان برای حل مسائل برنامه‌ریزی کنند.
تأکید بر نقش مدیر به عنوان محور تربیتی مدرسه
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی خاطرنشان کرد: مدیر مدرسه در حقیقت محور ساماندهی ظرفیت‌های تربیتی مدرسه است و اگر بتواند معلمان، مشاوران و سایر اعضای کادر را حول مسائل اصلی مدرسه هماهنگ کند، ظرفیت بزرگی برای اصلاح فرآیند تعلیم و تربیت ایجاد خواهد شد.

  توسعه مدارس امین حاصل توجه ویژه آیت‌الله اعرافی به مسئله آموزش و پرورش است
حجت‌الاسلام والمسلمین حسین رفیعی، معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه‌های علمیه هم در همایش مدیران مدارس امین نوع یک در قم، با اشاره به اهمیت نقش مدارس در تربیت نسل آینده اظهار کرد: اگر به دنبال شکل‌گیری تمدن هستیم، باید بدانیم که تمدن بر دو پایه اصلی «تربیت نیروی انسانی» و «تولید علم» استوار است و مدارس و حوزه‌های علمیه، از مهم‌ترین عرصه‌های تحقق این دو مأموریت به‌شمار می‌روند.
وی افزود: امروز اگر از قرارگرفتن در یک پیچ تاریخی و حرکت به سمت قله‌ها سخن گفته می‌شود، تحقق این اهداف نیازمند توجه جدی به زیرساخت‌های تربیتی و علمی است و مدارس، می‌توانند در تربیت نیروی انسانی تراز نقش اساسی ایفا کنند.
تربیت باید از پرورش عقل آغاز شود
معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه‌های علمیه، با بیان اینکه حوزه علمیه باید در تربیت و تعمیق معرفتی جامعه نقش‌آفرین باشد، گفت: جامعه امروز با مسئله سطحی‌نگری مواجه است و اگر این مسئله در عرصه تشخیص، قضاوت و تصمیم‌گیری اثر بگذارد، آسیب‌های جدی ایجاد خواهد شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی ادامه داد: حوزه‌های علمیه زمینه تعمیق معرفتی و فکری جامعه را فراهم کنند و تجربه شخصیت‌های بزرگ نشان می‌دهد که غنای معرفتی، یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذاری در عرصه اجتماعی و تربیتی است.
وی با تأکید بر اینکه مهارت، هنر و رسانه، بدون پشتوانه معرفتی کافی نمی‌تواند اثرگذاری عمیقی ایجاد کند، تصریح کرد: هر اندازه ابزارهای رسانه‌ای و مهارت‌های ارتباطی تقویت شود، اگر پشتوانه معرفتی ضعیف باشد، اثرگذاری نیز سطحی خواهد بود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی «پرورش عقل» را نخستین گام در فرآیند تربیت دانست و گفت: تربیت باید با ایجاد عقلانیت آغاز شود؛ چراکه عقلانیت یکی از مؤلفه‌های اساسی رشد، شکوفایی و تکامل جامعه است.
مدیر مدرسه نقش پدرانه
در تربیت دانش‌آموزان داشته باشد
معاون تبلیغ حوزه‌های علمیه، محبت و عاطفه را دومین عنصر مهم در فرآیند تربیت عنوان و اظهار کرد: مدیر مدرسه اگر بتواند جایگاه پدرانه نسبت به دانش‌آموزان و کادر مدرسه پیدا کند، اثرگذاری تربیتی او افزایش خواهد یافت. فضای پدر و فرزندی، می‌تواند بر فضای اداری و مدیریتی مدرسه حاکم شود و روح لطیف، عاطفه صحیح، وجدان بیدار و دلسوزی مدیر نسبت به دانش‌آموزان، در بسیاری از موارد اثر تربیتی عمیق‌تر و ماندگارتری نسبت به روش‌های صرفاً اداری خواهد داشت.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی تصریح کرد: وقتی دانش‌آموز، معلم و حتی کادر مدرسه، مدیر را به عنوان پناهگاه، تکیه‌گاه و فردی دلسوز ببینند که برای مدرسه و دانش‌آموزان ایستاده است، زمینه همراهی خانواده‌ها و معلمان نیز بیشتر می‌شود. اگر معرفت، عقلانیت، محبت و معنویت در مدرسه تقویت شود، فرآیند کادرسازی نیز شکل می‌گیرد و مدرسه می‌تواند در تربیت نیروهای مؤثر برای آینده جامعه نقش‌آفرین باشد.
وی خاطرنشان کرد: کاهش آسیب‌های اجتماعی، رونق مساجد و حضور بیشتر مردم در عرصه‌های دینی و اجتماعی، بخشی از نتایج تربیت صحیح و عمیق است و برای رسیدن به این نتایج، باید به ریشه‌های تربیت توجه کرد.
اعلام آمادگی برای
تأمین مربی امین مدارس نوع یک
معاون تبلیغ حوزه‌های علمیه در ادامه، با اشاره به مطالبات مدیران مدارس امین نوع‌یک گفت: یکی از درخواست‌های مدیران این بود که برای مدارس تحت مدیریت آنان، مربی امین تأمین شود. در این زمینه اعلام می‌کنیم، هر مدرسه‌ای که نیاز خود را اعلام کند، تلاش می‌کنیم حداقل یک مربی امین برای آن مدرسه تأمین کنیم.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی، با تأکید بر اینکه قم در برنامه‌های تبلیغی و تربیتی حوزه از اولویت برخوردار است، گفت: با وجود محدودیت‌های موجود، تلاش می‌کنیم از ظرفیت‌های موجود به بهترین شکل استفاده کنیم و حمایت از مدارس امین نوع یک را دنبال خواهیم کرد.
توجه ویژه آیت‌الله اعرافی
بر مسئله آموزش و پرورش
معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه‌های علمیه، با اشاره به جایگاه مدارس امین در تعامل میان حوزه و آموزش و پرورش گفت: توسعه مدارس امین، حاصل پیگیری‌ها و اهتمام مدیران حوزه‌های علمیه و به‌ویژه توجه ویژه آیت‌الله اعرافی به مسئله آموزش و پرورش است.

  تدوین «معماری حکمرانی تربیتی
و تعالی مدارس امین»
حجت‌الاسلام والمسلمین مردان‌پور، معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه علمیه قم نیز در این همایش، با اشاره به روند شکل‌گیری این مدارس اظهار کرد: برای راه‌اندازی مدارس امین نوع یک در قم، با بیش از ۱۰۰ نفر از طلاب و روحانیون شاغل در آموزش و پرورش گفت‌وگو و جلسات متعددی با هدف ایجاد انگیزه و پذیرش مسئولیت مدیریت مدارس برگزار شد.
وی افزود: با همکاری آموزش و پرورش، زمینه فعالیت این افراد در مدیریت مدارس فراهم شد و در سال گذشته ۵۵ مدرسه تحت مدیریت طلاب شاغل در آموزش و پرورش قرار گرفت که این تعداد در سال جاری، به بیش از ۷۰ مدرسه رسیده است.
معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه علمیه قم، با بیان اینکه مدارس امین نوع یک، نیازمند یک بسته محتوایی و عملیاتی برای تحقق اهداف تربیتی هستند، ادامه داد: برای تدوین این بسته، بیش از ۴۰ جلسه مستمر با مدیران مدارس امین نوع یک برگزار شد و تجربیات مدیران و فعالان تربیتی مورد بررسی قرار گرفت.
این استاد حوزه علمیه، با اشاره به تجربه فعالیت خود در مدارس و آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: طی سال‌های فعالیت در عرصه تعلیم و تربیت، مجموعه‌ای گسترده از تجربیات مدارس مختلف جمع‌آوری شد و برای شناسایی الگوهای موفق تربیتی، از مدارس مختلف در استان‌های خوزستان، فارس، خراسان رضوی، کرمان و یزد بازدید و با مدیران و کادر مدارس درباره شیوه‌های عملیاتی تربیت گفت‌وگو شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مردان‌پور افزود: حاصل این مطالعات و گفت‌وگوها، مجموعه‌ای از تجربیات و یافته‌های تربیتی بود که با هدف جلوگیری از باقیماندن این تجربیات در قالب مطالب پراکنده، تدوین و در قالب یک منظومه منسجم تربیتی مورد استفاده قرار گرفت.
تدوین کتاب با مشارکت مدیران حوزوی و آموزش و پرورش
وی با اشاره به روند تدوین کتاب «معماری حکمرانی تربیتی و تعالی مدارس امین» گفت: این اثر حاصل جلسات متعدد هم‌اندیشی با حضور مدیران، اساتید حوزه، مسئولان و مدیران آموزش و پرورش و مدیران مدارس امین است و در جریان تدوین آن، بند به بند مطالب کتاب مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
«معماری حکمرانی تربیتی»؛
منظومه‌ای عملیاتی برای مدارس امین
حجت‌الاسلام والمسلمین مردان‌پور، با تشریح محتوای این کتاب اظهار کرد: «معماری حکمرانی تربیتی و تعالی مدارس امین» یک منظومه عملیاتی است که از مبانی و فلسفه تربیت و جایگاه مدرسه آغاز می‌شود و تا مدیریت و راهبری سرمایه‌های انسانی، ایجاد انگیزه و استفاده از ظرفیت نیروهای انسانی در فرآیند تعلیم و تربیت ادامه پیدا می‌کند.
وی افزود: در این کتاب، ساحت‌های شش‌گانه تربیتی، عملیات اجرایی، نظام پشتیبان مدرسه و ظرفیت‌های پیرامونی آن از جمله مسجد، خیرین، رسانه، حوزه‌های علمیه، اساتید و طلاب مورد توجه قرار گرفته و برای هریک از عناصر مؤثر در فرآیند تربیتی، راهکارهای عملیاتی ارائه شده است.
معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه علمیه قم، پایش و ارزیابی مدارس را از دیگر بخش‌های این اثر دانست و گفت: در این کتاب، شیوه ارزیابی وضعیت موجود مدارس و راهکارهای اصلاح و حرکت به سمت تعالی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
تدوین کتاب
با استفاده از تجربه مدیران مدارس
وی با اشاره به مشارکت مدیران مدارس در فرآیند تدوین این اثر اظهار کرد: بیش از ۱۵ مدیر مدرسه از مجموعه آموزش و پرورش در روند بررسی و تدوین کتاب مشارکت داشتند و نظرات مدیران مناطق آموزش و پرورش نیز دریافت و تلاش شد دیدگاه‌های مدیران آموزش و پرورش، مدیران مدارس امین و کارشناسان حوزوی در کنار یکدیگر قرار گیرد تا کتاب بتواند پاسخگوی نیازهای واقعی مدارس باشد.
ضرورت تقویت ارتباط مدارس امین
با حوزه‌های علمیه
معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه علمیه قم در ادامه، با اشاره به برخی مطالبات مدیران مدارس امین از حوزه‌های علمیه اظهار کرد: یکی از دغدغه‌های مطرح‌شده از سوی مدیران، ضرورت تقویت ارتباط آنان با حوزه علمیه است. بخشی از این ارتباط به حمایت‌ها و خدمات مرکز خدمات حوزه‌های علمیه و بخشی نیز به موضوعاتی مانند شهریه هدفمند، تعاملات آموزشی و ارتقای علمی و تربیتی مدیران بازمی‌گردد که باید مورد توجه قرار گیرد.
گزارش: جلال خسروی