دهه فجر فرصت مناسبی برای  بازخوانی عوامل پیروزی انقلاب اسلامی است و بی‌تردید توجه به عناصر اصلی و رمز محوری پیروزی انقلاب اسلامی از منظر بنیانگذار انقلاب اسلامی و معمار کبیر انقلاب اسلامی، می‌تواند راه‌گشای نسل امروز و فردا باشد و مانعی از تحلیل‌های ناقص و برداشت‌های نادرست در این زمینه باشد. در ادامه نگاهی گذرا به مهمترین عوامل و رمز پیروزی انقلاب اسلامی در کلام رهبر کبیر انقلاب اسلامی خواهیم داشت.

  توجه به خداوند و پاسداری اسلام
«رمز پیروزی ما توجه به خدای تبارک و تعالی و پاسداری اسلام بود. این رمز را حفظ کنید. این وحدت را حفظ کنید، این همبستگی را حفظ کنید.»1

  ایمان، رمز پیروزی
«رمز پیروزی ایمان بود. آن وحدت کلمه را، ایمان آورد. ایمان، وحدت کلمه آورد که سرتاسر این مملکت همه باهم، همه با هم فریاد زدند و یک مطلب را خواستند. اجتماع کردند از مرکز تا هر جا شعاع مملکت است رفت صدا و فریاد زدند: جمهوری اسلامی ... . این رمز را حفظ کنید، این نهضت را حفظ کنید، این وحدت کلمه را حفظ کنید.»2

  مقصد الهی و اسلامی  و معنوی‌بودن نهضت«رمز پیروزی ما این است که جنبه فقط سیاسی نبود، فقط برای نفت و امثال اینها نبود، جنبه، جنبه معنوی بود، اسلامی بود، جوانان ما آرزوی شهادت می‌کردند، جوانان ما شهادت را استقبال می‌کردند؛ همان‌طور که در صدر اسلام سربازهای اسلام شهادت را استقبال می کردند... این رمز پیروزی را تاحفظ کنید، پیروز هستید. ملت ما تا با خداست، پیروز است . ملت ما تا پناهگاه او اسلام است، پیروز است. پرچم قرآن تا برفراز سر ملت ماست، پیروز است. این رمز را حفظ کنید، توجه داشته باشید که نهضت سابق، نهضت‌هایی بود که یا سیاسی بود یا نیمه اسلامی . نهضت امروز تمام اسلامی است، نهضت امروز، برای خداست. همه فریاد می‌زنند اسلام. همه فریاد می‌زنند جمهوری اسلام این رمز است که ما را پیروز کرد و شما هم این رمز را حفظ کنید.»3
«این پیروزی که نصیب ملت ما شد، دو چیز مؤثر بود: یکی که از همه چیز بالاتر است، اینکه مقصد همه مقصد الهی بود، انگیزه اسلام بود.»4

  اتکای به قرآن و استقبال از شهادت
«رمز پیروزی، اتکاء به قرآن و این شیوه شیعه مقدس که شهادت را استقبال می‌کردند، بوده، خوف در دل آنها نبود؛ در عین حال که تانک‌ها و مسلسل‌ها به روی آنها آتش می‌گشود، آنها استقبال می‌کردند، خوف نداشتند. مشت بر تانک غلبه کرد، مشت بر مسلسل غلبه کرد، مشت بر ابرقدرت‌ها غلبه کرد.»5
«ملت ما عاشق شهادت بود. با عشق به شهادت پیش رفت این نهضت؛ اگر چنانچه این عشق و علاقه نبود، هرگز ما در مقابل آن‌همه قدرت پیروز نمی‌شدیم .»6

  عنایت و اراده الهی
«اسلام بود که شما را راه انداخت و به شما همچو قدرتی داد که در مقابل این قدرت‌های شیطانی بزرگ ایستادید و نترسیدید. این غیرتی بود که خدا به شما داد و الاّ ما که بندگان ضعیفی هستیم و چیزی نداریم ... این قدرت خدا بود. این چیزی بود که خدا به شما عنایت کرد و باید این عنایت خدا را حفظ کنید. حفظ این عنایت خدا که منشأ همه پیروزی‌هاست به این است که قدم‌های دیگری هم بردارید. همه با هم پشتیبانی کنیم، همان‌طوری که در اول، این نهضت با ایمان پیش رفت و اجتماع همه شما به‌واسطه ایمانی که در دل‌تان بود سبب شد که یک همچو قدرت شیطانی را درهم کوبیدید. این یک عنایتی بود؛ عنایت خاصی بود از خدای تبارک و تعالی.»7
«ملتی که هیچ نداشت و آن طرف همه چیز داشت. این اراده خدا بود که ما را پیروز کرد و ما باید طوری عمل کنیم که این عنایت الهی محفوظ بماند برای ما.»8

  تحول روحی و معنوی مردم
«به نظر من آن تحول روحی که برای ملت حاصل شد، از آن تحولی که ایجاد کردند و رژیم را بیرون کردند، آن اهمیتش بیشتر است برای اینکه آن یک تحول معنوی بود.»9
«آن روزی که شما راه افتادید به میدان و توی خیابان‌ها، آنها با ابزار غول‌پیکر و شما با مشت، هیچ به فکر آن نبودید که حقوقم کم است؛ حقوق مطرح نبود، جان مطرح نبود. این روحیه شمارا غلبه داد. این چیزی که شما را غلبه داد مادامی که او هست شما پیروزید.»10

  اتکای به ایمان و اسلام و وحدت کلمه
«آنکه ما را تا اینجا رساند و پیروز کرد، این بود که با هم قشرها اختلاف نداشتند، همه با هم فریاد می‌کردند که جمهوری اسلامی می‌خواهیم، فرقی مابین شهر و ده نبود، مرکز و سرحدات نبود، همه دست به هم دادند و فریاد کردند که ما جمهوری اسلامی می‌خواهیم و این دو جهت که یکی وحدت کلمه همه بود، اکثراً با هم بودند و یکی هم مقصد، مقصد اسلامی بود، شما را پیروز کرد.»11
«این انقلابی که در ایران حاصل شد، این انقلاب پیروزیش در اثر دو مطلب بود. یک مطلب مهمش که از همه مطالب بالاتر بود، این بود که مردم با اسلام پیش رفتند؛ یعنی سرتاسر این مملکت فریادشان، فریاد این بود که ما اسلام را می‌خواهیم. از آن رژیم سابق که یک رژیم فاسد بود، مردم بدی دیدند در طول عمرشان، جوان‌های ما در تمام عمرشان از آن وقت که چشم باز کردند، بدی دیدند و این رژیم را فاسد می‌دانستند و از آن طرف مسلمان بودند، به اسلام عقیده داشتند. از این جهت ... ما هر مطلبی را از یک ملتی بخواهیم اخذ بکنیم، باید ببینیم که زبان ملت چیست تا بفهمیم که این ملت چه می‌خواهد ... یک ملتی که همه فریاد می‌زنند که ما جمهوری اسلامی می‌خواهیم، نه شرقی و نه غربی ... . ما دیگر حق نداریم که بنشینیم بگوییم که نه، این ملتی که قیام کرده‌اند، برای این قیام کرده‌اند که دموکراسی باشد، در اسلام همه چیز هست به‌معنای سالمش؛ اما ما می‌بینیم که همه مردم دارند می‌گویند که ما جمهوری اسلامی می‌خواهیم. ما حق نداریم که تأویل کنیم و بنشینیم خودمان هرچه دل‌مان می‌خواهد بگوییم که نخیر، مردم که این حرف‌ها را دارند می‌زنند، یک چیز دیگر را ما گردن‌شان بگذاریم، این خلاف واقع است .
امر دومی که بود، این بود که همه قشرها با هم متحد شدند؛ در این مسأله همه متحد بودند. اگر یک اشخاصی هم بودند که یک انحرافی داشتند، در این شوری که مردم داشتند، آنها ساکت بودند، کارشکنی نمی‌کردند، همه با هم مجتمعاً عمل کردند و پیش رفتند و همه با هم اسلام را می‌خواستند. این دو تا مطلب اساس پیروزی این مملکت بود.»12
در بررسی عوامل پیروزی انقلاب اسلامی از منظر حضرت امام، دو عنصر محوری انگیزه الهی و مقصد اسلامی و وحدت مردم به‌عنوان شاخص اصلی و رمز محوری پیروزی انقلاب اسلامی از دیدگاه ایشان معرفی شده است که همین دو عنصر، عناصر اصلی و رمز محوری  استمرار و تداوم  انقلاب اسلامی را نیز شکل می‌دهند. همان‌گونه که ایشان در وصیت‌نامه الهی سیاسی خودشان تصریح فرمودند: «بی‌تردید رمز بقاء انقلاب اسلامی، همان رمز پیروزی است و رمز پیروزی را ملت می‌داند و نسل‌های آینده در تاریخ خواهند خواند که دو رکن اصلی آن؛ انگیزه الهی و مقصد، عالی حکومت اسلامی و اجتماع ملت در سراسر کشور با وحدت کلمه برای همان انگیزه و مقصد (می باشد).»13
گرچه اخلاص و تواضع حضرت امام مانع از این می‌شد که به نقش رهبری دینی در پیروزی انقلاب اسلامی اشاره کنند، اما در کنار عوامل یادشده، نقش بی‌بدیل رهبری حضرت امام در پیروزی انقلاب اسلامی و به ثمر رسیدن مبارزات مردمی را نمی‌توان نادیده گرفت و این رهبری حضرت امام بود که به مردم انگیزه و روحیه و شجاعت بخشید. همان‌گونه که مقام معظم رهبری فرمودند: «انقلاب عظیم اسلامی ما به‌دست مردم به پیروزی رسید و ملت ایران عمق توانایی‌ها و ظرفیت فراوان خود را نشان داد؛ اما این ملت بدون امام و مکتب سیاسی او قادر به چنین کار بزرگی نبود.»14
..............................................

   پی نوشت‌ها
​​​​​​​‌1.صحیفه نور، ج5، ص213.                2. صحیفه نور ، ج7، ص 118.
3. صحیفه نور، ج6، ص 17                 4. صحیفه نور ، ج8، ص 255
5. صحیفه نور ج6 ، ص 17                  6.  صحیفه نور، ، ج5، ص244
7. صحیفه نور ، ج7، ص 143              8. صحیفه نور ، ج8،ص 158
9. صحیفه نور ، ج7، ص 238              10.صحیفه نور ، ج7، ص143
 11. صحیفه نور ، ج8، ص 45             12.صحیفه نور، ج10، ص 12
 13. صحیفه نور ،ج21، ص 176           14.بیانات در مراسم سالگرد رحلت امام خمینی(قد)؛14/3/1383