به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی رستم‌نژاد، رئیس پژوهشکده حج و زیارت در بیست‌ودومین نشست مجمع مراکز پاسخگویی که در مرکز تبلیغ مجازی معاونت تبلیغ حوزه‌های علمیه برگزار شد، با تأکید بر تغییرات گسترده در فضای فکری و فرهنگی جهان، خواستار بازنگری در شیوه‌های پاسخگویی به شبهات و بهره‌گیری گسترده از فناوری‌های نوین به‌ویژه هوش مصنوعی شد.
وی با اشاره به تحولات اخیر منطقه و جهان اظهار کرد: امروز شرایط به‌گونه‌ای رقم خورده که بسیاری از شبهات و فتنه‌هایی که در گذشته از سوی جریان‌های مختلف علیه اسلام و تشیع مطرح می‌شد، در بستر حوادث و واقعیت‌های عینی پاسخ خود را دریافت کرده‌اند. گاهی خداوند با ایجاد صحنه‌ها و رخدادهایی، حق و باطل را برای افکار عمومی آشکار می‌کند و زمینه شناخت صحیح واقعیت‌ها را فراهم می‌سازد.
رئیس پژوهشکده حج و زیارت، با اشاره به برخی ادعاهای گذشته جریان وهابیت مبنی بر ارتباط جمهوری اسلامی ایران با رژیم صهیونیستی، گفت: امروز تحولات منطقه بسیاری از این ادعاها را بی‌اعتبار کرده و واقعیت‌ها برای افکار عمومی روشن‌تر شده است.
وی افزود: اکنون حتی در رسانه‌ها و نشریات کشورهای عربی نیز مقالات متعددی علیه رژیم صهیونیستی منتشر می‌شود که نشان‌دهنده تغییر فضای فکری و سیاسی منطقه است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رستم‌نژاد، با تأکید بر اینکه فضای پاسخگویی به شبهات نسبت به گذشته دگرگون شده است، تصریح کرد: مراکز علمی و پاسخگویی باید متناسب با شرایط جدید، بیانیه مأموریت و شرح وظایف خود را بازتعریف کنند و با نگاهی جهانی وارد عرصه شوند.
وی یکی از مهم‌ترین ضرورت‌های کنونی را استفاده هدفمند از هوش مصنوعی دانست و گفت: بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی و تولید محتوا به زبان‌های مختلف، باید در دستور کار قرار گیرد. امروز مخاطبان مکتب اهل‌بیت(ع) محدود به مرزهای جغرافیایی نیستند و میلیون‌ها نفر در نقاط مختلف جهان، آمادگی شنیدن پیام این مکتب را دارند.
رئیس پژوهشکده حج و زیارت، با انتقاد از موازی‌کاری و تکرار تولیدات مشابه در نهادهای مختلف فرهنگی و تبلیغی، تصریح کرد: تکرار مکررات و انجام فعالیت‌های موازی نه با نیازهای امروز سازگار است و نه با منابع موجود. ضروری است مجموعه‌های فعال در این حوزه، با تقسیم کار، هم‌افزایی و تمرکز بر ظرفیت‌های تخصصی خود، از اتلاف امکانات جلوگیری کنند.
وی همچنین با اشاره به پیشرفت‌های چشمگیر فناوری ترجمه و تولید محتوا، افزود: امروزه ابزارهای هوش مصنوعی امکان انتشار سریع و گسترده محتوا در سطح جهانی را فراهم کرده‌اند و باید از این فرصت، برای معرفی معارف اسلامی و پاسخگویی به شبهات استفاده کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رستم‌نژاد در پایان، ضمن اعلام آمادگی برای همکاری با مجموعه‌های فعال در این عرصه، تأکید کرد: باید از ظرفیت‌های موجود برای تقویت جریان پاسخگویی به شبهات و حضور مؤثرتر در عرصه بین‌المللی بهره گرفت و متناسب با تحولات جدید، برنامه‌ریزی‌های نوینی را در دستور کار قرار داد.

  ضرورت هم‌افزایی مراکز پاسخگویی در تولید محصولات رسانه‌ای
حجت‌الاسلام والمسلمین حسن ترکاشوند، معاون پژوهش حوزه علمیه قم هم در بیست‌ودومین نشست مجمع مراکز پاسخگویی دینی، با اشاره به اهمیت هم‌افزایی میان مراکز فعال در حوزه پاسخگویی به شبهات و پرسش‌های دینی اظهار کرد: تاکنون جلسات متعددی برای شناخت ظرفیت‌های متقابل و آشنایی بیشتر مجموعه‌های عضو این مجمع برگزار شده است؛ اما اکنون زمان آن فرا رسیده که راهکارهای عملیاتی برای تحقق هم‌افزایی میان این مراکز تعریف و اجرایی شود.
وی راه‌اندازی دبیرخانه مجمع را گام نخست در مسیر عملیاتی‌سازی این همکاری‌ها دانست و افزود: تشکیل دبیرخانه اقدامی مبارک و نقطه آغاز مناسبی برای ایجاد هماهنگی و انسجام بیشتر میان مراکز پاسخگویی دینی به‌شمار می‌رود.
ضرورت تغییر رویکرد از نگاه تاریخی به نگاه تمدنی
معاون پژوهش حوزه علمیه قم، با تأکید بر ضرورت تحول در شیوه مواجهه با شبهات و معرفی دین، گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن هستیم که در تبیین معارف دینی و پاسخ به پرسش‌ها، نگاه تمدنی را جایگزین نگاه صرفاً تاریخی کنیم. بسیاری از اختلافات و چالش‌ها، ناشی از محدودشدن به قرائت‌های تاریخی است؛ درحالی‌که رویکرد تمدنی می‌تواند ظرفیت‌های معارف اهل‌بیت(ع) را برای پاسخگویی به نیازهای جامعه بشری و مسائل روز جهان به نمایش بگذارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین ترکاشوند، با اشاره به توانمندی مراکز عضو مجمع در تولید محتوای علمی، اظهار کرد: عمده این مجموعه‌ها در حوزه تولید محتوای علمی و تخصصی از ظرفیت‌های ارزشمندی برخوردارند؛ اما در زمینه بسته‌بندی، عرضه و تبدیل این محتواها به محصولات رسانه‌ای، یا فاقد تخصص و امکانات لازم هستند یا تنها از ظرفیت‌های محدودی برخوردارند.
وی خاطرنشان کرد: اگر مجموعه‌های عضو، تولیدات علمی و پژوهشی خود را در یک بستر مشترک به اشتراک بگذارند، این محتواها می‌تواند توسط بخش‌های رسانه‌ای به محصولات چندرسانه‌ای و قابل عرضه برای مخاطبان تبدیل شود و سپس مجدداً در اختیار همه مراکز قرار گیرد تا از آن بهره‌مند شوند.
معاون پژوهش حوزه علمیه قم اذعان کرد: فعالان این عرصه دغدغه‌ای جز خدمت به دین و مکتب اهل‌بیت(ع) ندارند و با حفظ حقوق معنوی صاحبان آثار، آمادگی دارند دستاوردهای علمی و پژوهشی خود را در اختیار دیگر مجموعه‌ها قرار دهند.
یک فرصت راهبردی برای نظام پاسخگویی دینی
وی با اشاره به فعالیت تخصصی مراکز مختلف پاسخگویی دینی تصریح کرد: هرچند تعدد مراکز ممکن است در برخی موارد زمینه‌ساز موازی‌کاری شود؛ اما در مجموع این ساختار تخصصی یک فرصت مهم به‌شمار می‌رود؛ زیرا هر مجموعه در حوزه‌ای خاص همچون مهدویت، وهابیت، الحاد جدید و سایر عرصه‌های تخصصی متمرکز شده و به‌صورت عمیق به تولید محتوا و پاسخگویی می‌پردازد.
حجت‌الاسلام والمسلمین ترکاشوند ادامه داد: این مراکز متناسب با حوزه تخصصی خود، توانسته‌اند سرمایه‌های مادی و معنوی ارزشمندی را جذب و سازماندهی کنند، از این‌رو، تلاش برای ادغام همه مجموعه‌ها در یک ساختار واحد نه‌تنها عملیاتی نیست؛ بلکه ممکن است موجب شکل‌گیری بروکراسی سنگین و از بین‌رفتن چابکی و پویایی فعلی این مراکز شود.
وی تأکید کرد: در حوزه تولید محتوا نباید این چابکی و تنوع تخصصی را دچار آسیب کرد؛ بلکه تمرکز اصلی باید بر تجمیع ظرفیت‌ها در مرحله تبدیل محتوا به محصولات رسانه‌ای و بهره‌برداری مشترک از دستاوردهای علمی باشد.
معاون پژوهش حوزه علمیه قم در پایان، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان این نشست و دست‌اندرکاران مجمع مراکز پاسخگویی دینی، بر استمرار همکاری‌ها و تقویت سازوکارهای هم‌افزایی میان مجموعه‌های فعال این عرصه تأکید کرد.