حضرت آیت‌الله سید محمدرضا موسوی گلپایگانی(قد)، از مراجع تقلید معروف دوران معاصر، فقیهی بنام و مجاهدی کبیر بود. ایشان در ۱۳۱۶ق در گلپایگان متولد شد؛ پدرشان سید محمدباقر از عالمان پارسا بود. تحصیلاتش را در گلپایگان، اراک و قم گذراند و به درجه اجتهاد نائل گشت.
برخی استادان او عبارت‌اند از: آیات عظام: سیدمحمدحسن خوانساری، شیخ‌عبدالكریم حائری‌یزدی، میرزای نائینی، سید‌ابوالحسن اصفهانی، حاج شیخ‌ابوالقاسم كبیر قمی و سیدحسین بروجردی(قد).
آن مرجع فقید در طول هفتاد‌سال تدریس علوم دینی، شاگردان بسیار، ازجمله چندصد مجتهد پروراند که شهید سیدمحمد حسینی بهشتی و حضرات آیات: میرزاجعفر سبحانی تبریزی، شیخ لطف‌الله صافی گلپایگانی(دامادشان)  و آیت‌الله شیخ علی كریمی جهرمی و میرزاعلی مشكینی از جمله آنان‌اند.
ایشان در 18 آذر 1372/24 جمادی‌الثّانی 1414 در 98 سالگی رحلت نمود و در حرم مطهر حضرت‌معصومه(س) مدفون گشت.

  فقیه سیاستمدار و دور اندیش
آیت‌الله گلپایگانی(قد) از رواج استبداد داخلی و نفوذ استعمار خارجی همواره نگران و به ضرورت و اهمیت تبلیغ بین‌الملل واقف بود. ایشان از حقوق مسلمان مظلوم، به‌ویژه فلسطینیان دفاع کرده، در طول ده‌ها سال، خطر غده سرطانی اسرائیل را گوشزد می‌کرد. از دیدگاه ایشان بیگانگان برای ممالک اسلامی جز خسارت سودی ندارند و تاریخ معاصر نیز همین را نشان داده که خسارت و زیان بی‌شماری از سوی بیگانگان به کشورهای اسلامی، ازجمله ایران وارد شده است؛ از این‌رو، ایشان به اموری چون ارتباط وسیع رژیم طاغوت با مزدوران خارجی و شخصیت‌های چپاول‌گر بیگانه معترض بود و به قضایایی چون لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی و اصلاحات ارضی و انقلاب سفید و کاپیتولاسیون و... رویکردی مخالف و مبارزاتی داشت.
بیانیه زیر نیز که در اواخر دوران طاغوت صادر شده، رویکرد ضدّ طاغوتی و ضدّ استعماری و ضدّ اسرائیلی ایشان را نشان می‌دهد:

  هرگونه کمک به دشمنان اسلام حرام مؤکد است
رشد و آگاهی اجتماعی و اسلامی کارکنان شرافتمند و مسلمان صنعت نفت، مورد تقدیر است. متأسفانه حکومت به‌جای تنازل دربرابر خواسته‌های مشروع ایشان و عموم ملت می‌خواهد، باشدت عمل، اعتصاب‌کنندگان را مجبور به شکستن اعتصاب نماید و با اینکه در کشتار مردم بی‌اسلحه و سلب آزادی از آن‌ها و ارسال نفت به اسرائیل و تحریک افراد مزدور به‌نام شاه‌دوست، با حمله به خانه‌ها و مغازه‌ها، احکام مسلّمه اسلام را کنار گذاشته، در اعتصاباتی که به‌جهت حمایت از احکام اسلام و پشتیبانی از حقوق ملت انجام شده است، آن‌ها را با استفتا از علمای اَعلام، می‌خواهد از روزی که پس از ملی‌شدن صنعت نفت، مجدداً این ثروت ملی تحت تسلط استعمار درآمد، از جانب مردم، هیچ‌گونه نظارتی بر فروش نفت و صرف درآمد آن برقرار نبوده و عوایدش به‌صورت‌های مختلف درجهت ضدّ مصالح ملت و ولخرجی‌ها و عیاشی‌ها و ترویج فساد و فحشا و حقوق گزاف مستشاران اجنبی و اندوختن در بانک‌های خارجی و صرف میلیاردها ریال در خرید اسلحه و پرکردن جیب استعمار، به یغما رفته است و مملکتی که می‌توانست با این درآمد و ثروت سرشار، در تمام شئون علمی و صنعتی و کشاورزی و دامداری به پیشرفت‌های شایانی نائل شود، وضع اقتصادی‌اش از کشورهای مشابهی که نفت ندارند، بدتر شده است. جهت اطلاع عُموم، اعلام می‌داریم، حرمت مؤکد کمک و تقویت کفار که با مسلمین در حال جنگ می‌باشند، از احکام مسلّمه اسلام است؛ بنابراین، در شرایط فعلی که اسرائیل با مسلمانان درحال جنگ است و تا سرزمین‌های مسلمانان از احتلال و تجاوز آنان آزاد نشده، جلوگیری از ارسال نفت برای اسرائیل و کشورهایی که با جنبش اسلامی ایران ضدّیت می‌ورزند و حکومت استبدادی آن را تأیید می‌نمایند، به‌وسیله اعتصاب و امتناع از استخراج نفتِ زاید بر مصرف داخلی، عمل به وظیفه و تکلیف شرعی است و تا وقتی که اطمینان حاصل نشود که درآمد نفت مانند گذشته غارت و تاراج نمی‌شود، این امتناع بجا و لازمه علاقه به مصالح عالیه مسلمین و موجب حفظ ذخایر مملکت و جلوگیری از هدررفتن آن می‌باشد... .

 سیر حمایت آیت‌الله‌العظمی گلپایگانی از ملت مظلوم فلسطین
یکی از افتخارات درخشان علمای شیعه، دفاع مستمرِ آنان از مظلومان جهان اسلام، به‌ویژه مظلومان فلسطینی و نیز ستیز دائم با اسرائیل، صهیونیسم و استعمار بوده است. آیت‌الله گلپایگانی نیز بر همین مبنا، از حقوق فلسطینیان مظلوم دفاع می‌کرد و موضوع فلسطین را امری مرتبط با همه جهان اسلام می‌دانست.
در اشغال فلسطین، علمای بسیاری موضع‌گیری علنی و شدید داشتند که آیت‌الله‌العظمی گلپایگانی(قد) از زمره آنان بود؛  برای نمونه، ایشان در زمان آغاز جنگ‌ شش‌ روزه‌ اعراب‌ و اسرائیل‌، ضمن‌ صدور اعلامیه‌ای‌ به‌ حمایت‌ از مسلمانان‌ پرداخت  و‌ در جریان‌ آتش‌سوزی‌ مسجدالاقصی‌ در تابستان‌ ۱۳۴۸ به‌دست نیروهای‌ اسرائیلی‌، به‌ این‌ اقدام‌ اعتراض‌ کرد.  همچنین مردم را در ارسال کمک‌های مالی به آسیب‌دیدگان مسلمان جنگ اعراب و اسرائیل فراخواند و مجلس دعایی برای پیروزی اَعراب تشکیل داد. در سال 1354 نامه‌هایی به امام‌ موسی‌‌صدر، سید محمدحسین‌ فضل‌الله و شیخ‌‌ محمدمهدی‌ شمس‌‌الدّین‌ در پشتیبانی‌ از مبارزات‌ مردم‌ مسلمان‌ لبنان‌ ارسال‌ نمود.  در ابتدای سال 1357 نیز هیئتی را به سرپرستی فرزندش به‌همراه کمک‌های مالی جهت آوارگان راهیِ لبنان ساخت.  نمونه‌های دفاع آیت‌الله گلپایگانی(قد) از مظلومان فلسطینی و لبنانی و ستیز مستمر ایشان با رژیم جعلی اسرائیل فراوان است و موارد دیگری را نیز از جمله صدور بیانیه‌های مختلف در وقایع گوناگون را در بر می‌گیرد؛ مانند:
اعلامیه به‌مناسبت جنگ 6 روزه اعراب و اسرائیل (29 خرداد 1346)؛
اعلامیه پیرامون به آتش کشیده‌شدن مسجدالاقصى از سوى صهیونیست‌ها (2 شهریور 1348)؛
بیانیه درباره اوضاع دردناک جهان اسلام (10 مهر 1349)؛
اعلامیه در مورد کمک به آسیب‌دیدگان جنوب لبنان (21 مهر 1352)؛
اعلامیه پیرامون جنگ چهارم اعراب و اسرائیل (21 مهر 1352)؛
4 اعلامیه درباره تجاوز اسرائیل به جنوب لبنان (29 اسفند 1356).
بخشی از یک اعلامیه و بیانیه ایشان زمانی که رژیم اشغالگر قدس با حمله به مسجدالاقصی در تاریخ 30 مردادماه 1348، قبله اول مسلمین را به آتش کشید، بدین شرح است:
بسم اللّه الرحمن الرحیم
[لَتَجِدَنَّ اَشَدَّ الناسَ عَداوۀً لِلَّذینَ آمَنُوا الیَهُود وَالَّذینَ اَشْرَکُوْا]
جامعه روحانیت شیعه و حوزه علمیه قم، سانحه دلخراش و فاجعه جبران‌ناپذیر آتش‌سوزی مسجدالاقصی را به پیشگاه حضرت ختمی مرتبت(ص) که قلب مقدسش از این مصیبت بزرگ جریحه‌دار شده، تسلیت عرض می‌نماید. برای اظهار تأثر و ابراز تنفر از اعمال دشمنان اسلام و اشغالگران اماکن مقدسه اسلامی، اسرائیل و متجاوزین یهودی، عصر روز جمعه 15 جمادی‌الثانیه در مدرسه فیضیه مجلسی برقرار است. سزاوار است حضرات علمای اعلام و عموم مسلمین در شهرستان‌ها بلکه سایر ممالک اسلامی، عزای عمومی اعلام نموده و با تشکیل و شرکت در این‌گونه مجالس، همدردی و پشتیبانی خود را با برادران مسلمان علیه صهیونیسم و عمال استعمار اعلام نمایند... .»
ساواک که از اثرات وسیع این اعلامیه به‌شدت به وحشت افتاده بود، درِ مدرسه فیضیه را بست و مانع از این گردهمایی شد.
علاوه بر این، آیت‌الله‌العظمی گلپایگانی(قد) در جلسات وعظ و سخنرانی خود نیز مواضع تندی علیه رژیم اشغالگر قدس اتخاذ کردند. روز 4 شهریور ایشان در مسجد اعظم قم بیاناتی را ایراد کردند. در ابتدای سخنان خود اعلام کردند که به‌خاطر جنایت‌های اسرائیل در مسجدالاقصی به‌مدت دو روز دروس خود را تعطیل کرده‌اند. ایشان تأکید کردند که «مسلمانان باید متحد شوند و اماکن مقدس واقع در سرزمین‌های اشغالی را از اسرائیل پس بگیرند.»
مخالفت آیت‌الله گلپایگانی با رژیم غاصب اسرائیل محدود به این موارد نبود. در اکتبر 1973م/ مهر 1352، شش سال بعد از جنگ شش‌روزه که هنوز آثار و پیامدهای این نبرد باقی مانده بود، این موضوع یک‌بار دیگر مصر و سوریه را به جنگ با اسرائیل کشاند. همزمان با این منازعه، آیت‌الله سید محمدرضا گلپایگانی(قد) با ارسال پیامی به تاریخ 21 مهر 1352، حمایت خود را از مسلمانان اعلام کرد. در این مکتوب آمده بود: «عالی‌جناب شیخ احمد کوفتار، مفتی کشور سوریه، درود بر شما. پیکار عادلانه و دلیرانه ارتش مسلمان سوریه که دوش به دوش برادران مصری بر ضد تجاوزکاران صهیونیزم آغاز کرده‌اند، به‌عنوان پیکار کلیه مسلمانان جهان علیه یهودیان تجاوزکار و دشمنان خدا به‌شمار می‌رود... . ملت ایران ضمن پشتیبانی مکرر خود از قضیه فلسطین، آمادگی خود را برای تقدیم هرگونه کمک به‌نفع قضیه اسلام در این پیکار اعلام می‌دارد. 15 رمضان مبارک 1393/ ایران/ محمدرضا موسوی گلپایگانی»
به گزارش ساواک روز 27 مهر 1352 مصادف با 21 رمضان، آیت‌الله گلپایگانی در مسجد امام حسن عسکری(ع) قم سخنرانی نموده و با اشاره به جنایت‌های رژیم صهیونیستی و حمله این رژیم به بیمارستان‌ها و کشتار غیرنظامیان، صریحاً اعلام کرد: «اگر به ما اجازه بدهند، حاضریم تفنگ به دست گرفته و به‌نفع برادران‌مان عازم جبهه شویم.»