​​​​​​​  درآمد
در باب حقیقت وجودی و قداست معنوی فاطمه زهرا؟ -که درود خداوند بر او باد- بسی کتاب‌ها به رشته تحریر درآمده و نیز سخن‌ها بر عرشه منبر نقش بسته است. مع‌الوصف، اگر هزاران برابر آن، از قلمروی اندیشه بشر بدرآید و صورتِ گفتار یا نوشتار پذیرد، باز هم قطره‌ای از اقیانوس بی‌کرانه فضیلت‌های حضرت خیرالنساء(س) نخواهد بود.
چه می‌گوییم؟ در کهکشانِ معارفِ حضرت زهرا(س)، برترین اندیشه‌هایِ بشری، حیرانند و تیزپروازترین عقل‌ها، سرگردان‌! بر این اساس، ژرفای مقامات حضرت زهرا(س)، از تیررسِ فهم بشر بیرون است و هیچ آفریده‌ای جز معصوم، توان شناخت واقعی آن معصومه را ندارد. بدین جهت، بلندایِ رُتبت و اوجِ منزلتِ این درِّ یک‌دانه خلقت، چنان است که در گستره معرفت آدمیان نمی‌گنجد. روایات صحیحه نیز بر این حقیقت، گواهی می‌دهند که نام حضرت با نظرداشت همین نکته انتخاب گردیده است: «إِنّمَا سُمِّیتْ فَاطِمَةَ لِأَنَّ الْخلْقَ فطِمُوا عَنْ مَعْرِفَتِهَا»؛2 اگر آن حضرت، فاطمه نامیده شد، بدین سبب بود که خلق از شناخت و معرفت او بریده شده‌اند.
حال کیست که جرأت کند و لب بر این ادعا بگشاید که من به حقیقت نوری حضرت زهرا(س) پی برده‌ام؟! تمامی کائنات، از فرشیان گرفته تا عرشیان، همه از شناخت گوهر وجودیِ آن حضرت ناتوانند و غیر از معصومین(س) همگی شامل فرازِ «فُطِمُوا و انقَطَعُوا عَنْ مَعْرِفَتِهَا» هستند. از همین روی، بایستی از گنجینه روایات مدد جوییم و به میزان معرفت خویش سخن ‌گوییم که: «آب دریا را اگر نتوان کشید / هم به‌قدر تشنگی باید چشید».
در این روزها بیش از همه شایسته است، نوشتاری شورانگیز از مرجع ولائی و راز‌آگاهِ شیعه، آیت‌الله‌العظمی وحید خراسانی (عافاه‌الله عن الأسقام) را زیب مقال سازیم تا از آن دانشورِ فرزانه، راه و رسم ادب به ساحت قدس حضرت فاطمه(س) را فرا گیریم. مرجعی که در ترویج موسم فاطمیّه، پیشگام شد و برای احیای شعائر فاطمی، به جان کوشید. ایشان در نوشتار حاضر، بر بنیادِ گفتمانِ «کتاب‌الله وعترتی» و با قلمی رشک‌‌برانگیز، مهمترین فضائل حضرت زهرا(س) را به دست داده است.

  دل‌نوشته فاطمی 31. سرحلقه اتّصال رسالت و امامت
به‌جرأت می‌توان گفت که حلقه وصل تمامی امّت تا قیام قیامت، با آن رسالت عُظمی و امامت کبری، إنسیّه حوراء، حضرت فاطمه زهرا(س) است. اوست که وسیله امتداد وجودِ خاتم در این عالم است؛ زیرا جنبه مُلکی آن‌حضرت که نسل اوست و جنبه ملکوتیِ آن‌حضرت که دین اوست، به صدیقه کبری(س) باقی و برقرار است.
اوست که واسطه طلوع کواکبِ آسمان امامت است؛ افقِ زندگانی او، مشرقِ حلمِ حَسَنیّه و شجاعت حُسینیّه و عبادت سجّادیّه و مآثر باقریّه و آثار جعفریّه و علوم کاظمیّه و حجج رضویّه و جود تقویّه و نقاوت نقویّه و هیبت عسکریّه است. از حسینی که مصباح‌الهدی و سفینةالنجاة است تا مهدی موعودی که مُنتَهی‌ِلیه مواریث انبیاء(ع) و «بِهِ رُزِق‌الوری» و «بِوُجُودِهِ ثَبَتَتِ الأرضُ والسّماء» است، ثمرات آن شجره طیبه‌ای است که ریشه آن (در زمین) استوار است و شاخسار آن سر به آسمان کشیده و به اذن پروردگار، هرزمان میوه‌اش را مى‌دهد: [اَصلُها ثابِتٌ وَفرعُها فِی السَّماء ٭ تُؤتی اُکُلَها کُلَّ حینٍ بِاِذنِ رَبِّها]. 4
اوست که مشرقُ‌الانوارِ نجوم آسمانِ ولایت و مخزنُ‌الأسرارِ تُخُومِ کتاب هدایت است. اوست که همسر و مادر دوازده رئیس از اولاد اسماعیل(ع) است که خداوند در باب هفدهم در سِفرِ تکوینِ تورات به حضرت ابراهیم(ع) خبر داد. اوست که در مکاشفات یوحنّا علامتى است عظیم که درآسمان ظاهرشده؛ زنى که آفتاب را در بر دارد و ماه زیر پاهایش و بر سرش تاجى از دوازده ستاره است.5
او در سوره «حم» تأویل «لیله مبارکه»‌اى است که [فِیهَا یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکِیمٍ]. 6
اوست که در قرآن مجید جمع منحصربه‌فرد «نِساءَنا» است.7
او و شوهرش دریاى نبوت و علمى هستند که [مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیان] 8 به آن دو تأویل گردیده است.9
او در زمانه، یگانه زنى است که خداوند متعال، دعاى او را در روز مباهله هم‌تراز دعاى خاتم‌النبیین(ص) و سیدالوصیین(ع) قرار داده است.
2. گوهر مکنونِ خلقت
فاطمه(س) در دهر، یکتازنى است که تاجِ [إِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنْکُمْ جَزَاءً وَلَا شُکُورًا]10  را بر سر نهاده است.11
اوست که رسول‌خدا(ص) در شب معراج دید که بر در بهشت نوشته شده است: « فَاطِمَةُ خِیَرَةُاللَّه»؛12 آرى، احمدمختار باید تا شایسته آن خیرةالله باشد.
 اوست که رسول‌خدا(ص) [در شأنِ او] فرمود: «أُبْعَثُ عَلَى الْبُرَاقِ خَطْوُهَا عِنْدَ أَقْصَى طَرَفِهَا وتُبعَثُ فَاطِمةُ أَمامِی».13
او را همان بس که اَمامِ «إِمَامُ الأوَّلِین والآخِرین» یومُ‌النّشور، محشور شود که تجلاّىِ [یَسْعى‏ نُورُهُمْ بَیْنَ أَیْدِیهِم]14 است؛ آن هم نورى که پیشاپیش کسى در روز جزا مبعوث مى‌شود که خداوند متعال در قرآن مجید او را «سِراج مُنیر» نامیده و در آیه نور، مَثَلِ نور خود قرارداده است.
در عظمت فاطمه(س) همین بس که اول شخصی است که وارد بر بساط قربِ [مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ]15 می‌شود: « أَوَّلُ شَخْصٍ یَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَاطِمَة»؛16 و چون  در مستقر رحمت حق قرار گیرد، انبیاء(ع) یکسر به زیارت او بیایند: «زَارَکِ آدَمُ وَمَنْ دُونَهُ مِنَ النَّبِیِّین».17
خلاصه کلام آنکه جواهر مکنونه خزینه خداوند متعال، از صدف عصمت اوست و سراج منیر نبوّت انبیاء از آدم تا خاتم و مشعل فروزان امامت ائمه هدى(ع) به وجود فاطمه زهرا(س) روشناست وآخرین گوهر مکنون این صدف و کوکب درّى این فلک کسى است که [یَمْلَأ الْأَرْضَ قِسْطاً وَعَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَظُلْما]18 و به وجود او [هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ]19 تأویل و به ظهور او [وَأَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا]20 تفسیر مى‌شود.
3. لیلةالقدر تاریخ
باید دانست که قدرِ آن لیلةالقدرى که «منزِل کِتَاب‌اللهِ الأَعظَم» است، مجهول و مقام آن کوثرى که «عَطِیّه رَبِّ‌العَرشِ العَظِیم» به رسول کریم است، از ادراک ما محجوب است.
شیخ صدوق(قد) در أمالى و علل‌الشرایع و خصال از امام ششم حضرت صادق(ع) روایت مى‌کند که براى فاطمه نزد خداوند (عزّوجلّ) نُه اسم است: «فاطمه» و «صدّیقه» و «مبارکه» و «طاهره» و «زکیّه» و «راضیه» و «مرضیّه» و «محدّثه» و «زهراء» .... و در خاتمه حدیث فرمود: اگر امیرالمؤمنین(ع) او را تزویج نکرده بود، براى او همتایى تا روز قیامت بر روى زمین نبود؛ آدم و هرکه بعد از آدم باشد.21
اسمایى که نام‌گذارنده آن اسماء، خداوند (عزّ و جلّ) است، هریک حکایت از مقام و منزلتى مى‌کند که شرح آن در این مختصر نمى‌گنجد و به یک حدیث نسبت به اسم اول اکتفا مى‌شود:
از امام ششم(ع) در تفسیر سوره قدر روایت شده است که «لیلةالقدر فاطمه است و هرکس فاطمه را آن‌چنان‌که سزاوار معرفت اوست بشناسد، شب قدر را درک کرده است و فاطمه(س)، فاطمه نامیده شد به این جهت که خلق از معرفت او منقطع شدند».22
کسی که در کودکیِ او، خاتم انبیاء(ص) مأمور شود، سلام خدا را به او برساند و جبرئیل امین(ع) حامل پیام تسلیت ربّ‌العالمین به او باشد، قلم از تحریرِ مَقامِ او و بیان از تقریرِ مَنزلتِ او عاجز است.
4. منزلت خادم آستان حضرت زهرا(س)
ابن‌شهرآشوب در کتاب مناقب از علیّ‌بن معمّر روایت می‌کند که گفت:
امّ‌ایمن بعد از درگذشت فاطمه(س)، نتوانست جای[خالی] صدیقه کبری(س) را در مدینه ببیند. به مکه بار سفر بست؛ در منزل جحفه آن‌چنان تشنه شد که بر جان خود از عطش ترسید. نگاهی به آسمان کرد و گفت: پروردگارا! من خدمت‌کار دختر پیغمبر توأم. پس دلوی از آب بهشت فرود آمد؛ از آن نوشید و تا هفت سال گرسنگی و تشنگی احساس نکرد.23
ابن‌شهرآشوب در همان کتاب از مالک‌بن دینار روایت می‌کند که گفت:
هنگامی که مردم آماده حج بودند، زنی را با ضعف و ناتوانی دیدم که مردم او را به‌جهت انصراف از سفر نصیحت می‌کردند و او نپذیرفت. در وسط بادیه، مرکب او از رفتن ماند. آن زن ناتوان سر به آسمان بلند کرد و گفت: نه در خانه خودم مرا واگذاشتی و نه به خانه خود مرا رساندی؛ اگر جز تو کسی با من چنین رفتار می‌کرد، شکایت او را به تو می‌کردم. ناگهان شخصی در آن صحرا نمایان شد و در دستش زمام ناقه‌ای بود. به آن زن گفت: سوار شو. چون سوار شد، ناقه مانند برق خاتف [برقی که چشم را خیره می‌کند] از آن صحرا گذشت. چون به مطاف رسیدم، آن زن را در حال طواف دیدم. او را قسم دادم که تو کیستی؟ گفت: من شهره دختر مسکه و او دختر فضّه خدمت‌کار زهرا(س) است.24
آری، کسی که قلب او عرشُ‌الرّحمن در معرفةُالله و اراده او فانی در ارادةُالله و قدمِ ورم کرده او در محراب، شاهد استغراق او در عبادةُالله است، أجر خدمت به او، دعای مستجاب در درگاه ربُّ‌الأرباب خواهد بود. وانگهی، انوار جلال آن خورشید فروزان آسمان عصمت، بیش از آن است که در حوصله عقل بشر گنجد و آنچه گفتیم، تنها اشارتی کوتاه بود تا تذکره‌ای باشد برای أولی‌الألباب و خردمندان.
ای بلنداختر که ناموسِ خدای اکبری
عقلِ کل را دختری و علمِ کل را همسری
زینت عرش خدا، پرورده دامان توست
یازده خورشید چرخ معرفت را مادری
 ..............................................
   پی نوشت‌ها
‌1. ر.ک: ویژه‌نامه «فاطمه(س)؛ نقطه عطف آفرینش»، (کاری از گروه پژوهش مرکز تخصصی تبلیغ مؤسسه آموزش‌عالی حوزوی خاتم‌النبیّین(ص)، ایام فاطمیه سال 1399 شمسی، ص4.
2. فرات‌بن إبراهیم کوفی، تفسیر فرات، تحقیق: محمد الکاظم، وزارةالثقافه والارشاد الاسلامی؛ مؤسسة الطبع والنشر،  تهران 1410ق، ص581.
3. ر.ک: ویژه‌نامه «فاطمه(س)؛ نقطه عطف آفرینش»، (کاری از گروه پژوهش مرکز تخصصی تبلیغ مؤسسه آموزش‌عالی حوزوی خاتم‌النبیّین(ص)، ایام فاطمیه سال 1399 شمسی، ص4.
4. سوره ابراهیم، آیه ٢٤ و ٢٥.
5. مکاشفات یوحنای رسول،  باب 12.
6. درآن، هر امر استوارى فیصله مى‌یابد. سوره دخان، آیه 4. کلینی،  الکافی،  دارالکتب الإسلامیه، تهران 1365ق، ج1، ص 479.
7. سوره آل‌عمران، آیه 61.
8. دو دریا را که به هم می‌رسند، در هم آمیخت. سوره الرحمن، آیه 19.
9. شیخ صدوق، خصال، اتشارات جامعه مدرسین، قم 1403 ق، ص 65.
10. ما شما را تنها برای رضای خدا اطعام می‌کنیم و از شما هیچ پاداش و سپاسی نمی‌خواهیم. (سوره انسان، آیه ۹).
11. شیخ مفید، الإرشاد، کنگره شیخ مفید، قم 1413ق، ج1، ص 178.
12. خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، تحقیق مصطفی عبدالقادر عطا، دارالکتب علمیه، بیروت بی‌تا، ج1، ص274.
13. حاصل سخن آنکه: و مبعوث مى‌شوم بر براق که قدم او نزد منتهاى نظر اوست و مبعوث مى‌شود فاطمه پیشاپیش من. (حاکم نیشابوری، المستدرک على‌ الصحیحین، تحقیق: مصطفى عبدالقادر عطا، دارالکتب العلمیة، الطبعة الأولى، بیروت 1411، ج ٣، ص 166).
14. سوره حدید، آیه 12.
15. سوره قمر، آیه 55.
16. ذهبی، میزان الاعتدال، تحقیق: علی محمد البجاوی، دارالمعرفة للطباعة والنشر، بیروت 1382 ق، ج 2،  ص 618.
17. آدم و همه پیامبران بعد از او به دیدار تو مى‌آیند. تفسیر فرات کوفى، تحقیق: محمد الکاظم، وزارةالثقافه والارشاد الاسلامی؛ مؤسسة الطبع والنشر،  تهران 1410 ق، ص ٤٤٦.
18.  شیخ صدوق، أمالى‌، انتشارات کتابخانه اسلامیه، تهران 1362، ص26، مجلس ٧، حدیث ٣.
19. سوره توبه: آیه ٣٣.
20. سوره زمر، آیه: ٦٩.
21. ر.ک: أمالی صدوق، همان، ص688؛  الخصال، همان، ص414؛  شیخ صدوق، علل‌الشرائع، دارالمرتضی، بیروت 1427، ج 1- 2، ص 177.
22. تفسیر فرات کوفى، همان، ص 581.
23. ابن‌شهرآشوب،  مناقب آل ابی‌طالب(ع)، مؤسسه انتشارات علامه، قم 1379ق،  ج3، ص 338.
24. همان.