به گزارش خبرگزاری حوزه، آیت‌الله علیرضا اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه کشور، در مراسم اختتامیه سیزدهمین اجلاس مدیران حوزه‌های علمیه استان‌ها، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان اجلاس، مدیران مناطق، معاونت منابع انسانی و پشتیبانی، مرکز خدمات حوزه‌های علمیه و دیگر بخش‌های مشارکت‌کننده در برگزاری این نشست، اظهار کرد: از همه عزیزانی که در برگزاری اجلاس تلاش کردند و زمینه برگزاری جلسات، کمیسیون‌ها و مباحث تخصصی را فراهم آوردند، صمیمانه تشکر می‌کنم و از خداوند متعال برای همه آنان اجر و پاداش نیکو مسئلت دارم.
مدیر حوزه‌های علمیه کشور، ضمن اشاره به ایام میلاد پیامبر اعظم(ص) و با استناد به آیه [لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ‌اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ]، گفت: پیامبراکرم(ص) برای ما راهنمای اصلی است و حوزه‌های علمیه باید این هویت الهی و معنوی و اقتدای به رسول‌خدا(ص) را در جامعه نمایندگی کنند.
طلبگی ادامه رسالت انبیای الهی(ع) است
وی با بیان اینکه طلبه با ورود به حوزه، خود را در جایگاهی قرار می‌دهد که باید خط نورانی انبیا و اولیای الهی(ع) را نمایندگی کند، تصریح کرد: هویت رسالت و مسئولیت روحانی و حوزوی باید در رفتار، دانش، اخلاق و فعالیت اجتماعی ما امتداد پیدا کند.
امام صادق(ع)؛ مظهر جامع مکتب اهل‌بیت(ع)
آیت‌الله اعرافی در ادامه با اشاره به میلاد امام جعفرصادق(ع)، اظهار کرد: ما از یک منظر نماینده هویت کلان اسلام هستیم که در وجود پیامبراکرم(ص) تجلی یافته و از منظر دیگر، به‌طور خاص نمایندگی هویت شیعی و اهل‌بیت(ع) را بر عهده داریم که در وجود امام صادق(ع) به‌شکل ویژه‌ای جلوه‌گر شده است.
عضو فقهای شورای نگهبان، با بیان اینکه امام صادق(ع) مظهر تمام‌نمای مکتب اهل‌بیت(ع) است، گفت: عاشورای معرفتی امام صادق(ع) را می‌توان مکمل عاشورای حماسی امام حسین(ع) دانست؛ چراکه بخش عظیمی از منظومه معرفتی و فکری تشیع، در دوره امام صادق(ع) تبیین و تثبیت شد.
شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دوران امام صادق(ع)
وی ادامه داد: شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دوران امام صادق(ع) زمینه‌ای فراهم کرد که ایشان بتوانند میراث پیامبراکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع)، عاشورا و سایر ائمه(ع) را در یک منظومه منسجم فکری و معرفتی عرضه کنند و این میراث گسترده تا امروز باقی مانده است.
آیت‌الله اعرافی تأکید کرد: پیامبراکرم(ص) به‌عنوان راهبر اساسی و هویت‌ساز تمدن اسلامی و امام صادق(ع) به‌عنوان مظهر تفسیر جامع از معارف پیامبر و منظومه فکری مکتب اهل‌بیت(ع)، دو هویت عمیق و به‌هم‌پیوسته حوزه‌های علمیه و جامعه پیروان اهل‌بیت(ع) هستند و ما باید پاسدار این هویت متعالی باشیم.
حوزه برای پاسخگویی به «حوادث واقعه» آماده باشد
مدیر حوزه‌های علمیه کشور، با اشاره به روایت «وَأَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِیهَا إِلَی رُوَاةِ حَدِیثِنَا» تصریح کرد: منظور از پاسخگویی به حوادث واقعه، صرفاً نقل یک روایت و ارائه یک پاسخ نقلی نیست؛ بلکه حوزه باید بتواند در برابر مسائل و تحولات جدید، فکر و معرفت جامعه را بر اساس منظومه معارف اسلامی تنظیم و هدایت کند.
عضو شورای‌عالی حوزه‌های علمیه افزود: این امر نیازمند نوآوری پیوسته، خلاقیت مستمر و اندیشه‌ورزی دائمی برای نوسازی بنیادی، اصیل و صحیح پاسخ‌های حوزه به نیازهای جدید جامعه است؛ البته بدون اینکه از اصول و قواعد اصیل اسلام، مذهب و منهج علمی حوزه‌های علمیه عبور شود. ما باید انسان‌هایی در این تراز تربیت کنیم تا بتوانند نسل امروز را هدایت و برای آینده جهان اسلام نقش‌آفرینی کنند.
ضرورت تربیت عالمان جامع و نخبگان تراز جهانی
امام جمعه قم یکی از محورهای مهم سخنان خود را ضرورت حرکت حوزه به سمت تربیت طلاب جامع دانست و گفت: همان‌طور که آیت‌الله مروی نیز اشاره کردند، تخصص‌گرایی با جامعیت علمی منافاتی ندارد. ما با قوت از نظام تخصصی دفاع می‌کنیم؛ اما در کنار آن باید جمعی از فضلای جوان حوزه را به سمت جامعیت علمی و معرفتی هدایت کنیم.
مدیر حوزه‌های علمیه کشور افزود: طلبه‌ای می‌تواند افکار بلند مکتب اهل‌بیت(ع) و انقلاب اسلامی را برای دنیا تبیین کند که علاوه بر تخصص، از یک جامعیت فکری و معرفتی برخوردار باشد.
وی با اشاره به شخصیت‌های علمی بزرگ حوزه، گفت: جامعیت علمی بزرگان حوزه نشان می‌دهد که تأثیرگذاری عمیق و ماندگار، تنها محصول تخصص در یک رشته نیست؛ بلکه آشنایی با حوزه‌های مختلف دانش، ادبیات، تفسیر، فقه، اصول و دیگر علوم می‌تواند شخصیت‌هایی بسازد که در سطح جهان اسلام اثرگذار باشند.
آیت‌الله اعرافی همچنین با اشاره به شخصیت امام شهید بزرگوار، بر جامعیت علمی و معرفتی ایشان تأکید کرد و گفت: فقه، اصول، کلام، تفسیر، ادبیات عرب و آشنایی عمیق با فرهنگ و مسائل جهان اسلام، مجموعه‌ای از ظرفیت‌هایی است که در کنار یکدیگر، می‌تواند شخصیت‌هایی با تأثیرگذاری بسیار گسترده پدید آورد.
یک فرصت و ظرفیت تاریخی
وی با نقل نمونه‌هایی از گفت‌وگوهای خود با استادان و نخبگان دانشگاهی کشورهای مختلف، اظهار کرد: امروز در جهان اسلام فضای جدیدی نسبت به انقلاب اسلامی، مکتب تشیع و اندیشه‌های اسلامی شکل گرفته است و حتی برخی نخبگان دانشگاهی با مطالعه و بررسی آثار و اندیشه‌های انقلاب اسلامی و شخصیت‌های برجسته آن، به شناخت عمیق‌تری از مکتب تشیع دست یافته‌اند. این ظرفیت و فرصت تاریخی را نباید دست‌کم گرفت. حوزه‌های علمیه باید خود را برای پاسخگویی به حجم گسترده‌ای از پرسش‌ها، شبهات و درخواست‌های فکری نخبگان جهان اسلام آماده کنند.
ضرورت توجه ویژه به نخبگان و استعدادهای برتر
آیت‌الله اعرافی با اشاره به ضرورت جذب استعدادهای برتر، اظهار کرد: حوزه‌های علمیه باید در کنار افزایش کمی ورودی‌ها، به شناسایی و جذب استعدادهای ناب و قله‌های علمی توجه جدی داشته باشند.
عضو شورای‌عالی حوزه‌های علمیه، با اشاره به توسعه دانشگاه‌ها و مراکز آموزش‌عالی در کشور گفت: تا حدود یک قرن پیش، بخش قابل توجهی از استعدادهای علمی کشور به سمت حوزه‌های علمیه سوق پیدا می‌کردند؛ اما امروز دانشگاه‌ها و مراکز علمی متعدد در کشور شکل گرفته‌اند و طبیعتاً حوزه با رقبای علمی و دانشی متعددی مواجه است.
مدیر حوزه‌های علمیه کشور ادامه داد: امروز کشور دارای ظرفیت گسترده دانشگاهی، میلیون‌ها دانشجو، ده‌ها هزار عضو هیئت علمی و مجموعه متنوعی از رشته‌ها و فناوری‌های علمی است و این یک واقعیت مهم در عرصه علمی کشور است.
حوزه نسبت به سهم خود
در جذب استعدادهای برتر حساس باشد
عضو فقهای شورای نگهبان افزود: توسعه علمی کشور امری مثبت و مورد تأیید است؛ اما حوزه باید نسبت به سهم خود در جذب استعدادهای برتر حساس باشد. اگر نسبت به این مسئله غفلت کنیم، ممکن است در آینده دیگر شاهد ظهور شخصیت‌هایی در تراز شیخ انصاری، علامه طباطبایی، میرزای نائینی و دیگر بزرگان علمی حوزه(ره) نباشیم.
آیت‌الله اعرافی با تأکید بر اینکه کمیت و کیفیت در جذب طلاب هر دو اهمیت دارند، گفت: افزایش تعداد ورودی‌ها از نظر آماری احتمال ظهور استعدادهای برتر را افزایش می‌دهد؛ اما در کنار افزایش کمی، باید استعدادهای قوی و ممتاز را شناسایی، نشان‌دار و برای ورود و ماندگاری در حوزه هدایت کنیم.
ابلاغ یک مأموریت مهم به مدیران استانی حوزه
آیت‌الله اعرافی از مدیران مناطق و مسئولان استانی حوزه خواست با بازگشت به استان‌ها، مرحله جدیدی از فعالیت‌های تبلیغی و انگیزشی برای جذب داوطلبان را آغاز کنند.
هشدار درباره مهاجرت نخبگان علمی
مدیر حوزه‌های علمیه کشور در ادامه، با اشاره به مهاجرت نخبگان دانشگاهی اظهار کرد: مسئله خروج استعدادهای برتر از کشور، موضوعی است که باید برای آن تدبیر شود و مسئولان باید حفظ نخبگان علمی کشور را به‌طور ویژه دنبال کنند. در کنار این مسئله، حوزه نیز باید نسبت به جذب و پرورش استعدادهای برتر اهتمام ویژه داشته باشد و برای تربیت نخبگانی که هم از تخصص و هم از جامعیت علمی برخوردار باشند، برنامه‌ریزی کند.
وی در ادامه با اشاره به طرح ساماندهی پرونده‌های طلاب گفت: تعیین تکلیف پرونده‌های موجود در سامانه‌های حوزه، یکی از ضرورت‌های مهم است و باید مشخص شود، هریک از طلاب در چه وضعیتی قرار دارند و چه فعالیتی انجام می‌دهند. در برخی استان‌ها فرآیند ساماندهی به‌صورت کامل یا با درصد بالایی انجام شده است.
ساماندهی مدارس؛ روشن‌ماندن چراغ حوزه در مناطق مختلف
آیت‌الله اعرافی با تأکید بر اینکه مدرسه علمیه در هر منطقه، چراغ مذهب، مکتب و دین است، به موضوع ساماندهی مدارس علمیه اشاره کرد و گفت: کارگروه مربوط به ساماندهی مدارس در شورای‌عالی حوزه‌های علمیه تشکیل شده و موضوع مدارس استان‌ها به‌صورت مرحله‌ای در حال بررسی و تعیین تکلیف است.
استمرار طرح‌های تبلیغی
و ضرورت حفظ ظرفیت «امین» و «هجرت»
مدیر حوزه‌های علمیه کشور در ادامه، درباره طرح‌های تبلیغی حوزه، از جمله طرح‌های «امین» و «هجرت» گفت: این طرح‌ها همچنان بر اساس روال و ضوابط موجود ادامه خواهد داشت و ظرفیت‌های تعیین‌شده برای استان‌ها باید حفظ شود.
مدیر حوزه‌های علمیه کشور در ادامه، با اشاره به برنامه دوم حوزه‌های علمیه اظهار کرد: هیچ برنامه‌ای ادعای کمال ندارد؛ اما برنامه دوم می‌تواند مجموعه‌ای از راهنماها و شاخص‌ها برای ارزیابی و حرکت حوزه در اختیار مدیران قرار دهد. بر همین اساس، مدیران مناطق و مدارس باید اسناد بالادستی و برنامه دوم را مبنای حرکت خود قرار دهند و متناسب با شرایط مناطق و مدارس، برنامه‌های اجرایی خود را طراحی و با سرعت و دقت دنبال کنند.
تأکید بر فعال‌ترشدن شوراهای استانی
آیت‌الله اعرافی همچنین بر ضرورت تقویت شوراهای استانی حوزه تأکید کرد و گفت: شوراهای استانی با همت مدیران و مسئولان باید فعال‌تر شوند؛ برای جلسات دستور کار مناسب تهیه شود، اطلاعات لازم در اختیار اعضا قرار گیرد و از ظرفیت نمایندگان ولی‌فقیه و ائمه جمعه برای ارتقای فعالیت‌های حوزوی استفاده شود؛ حتی می‌توان موضوعات مطرح‌شده در این اجلاس را در شوراهای استانی مطرح کرد و از اعضا نظر خواست تا در برخی موارد، ایده‌های جدید و افق‌های تازه‌ای شکل بگیرد.
استمرار فعالیت قرارگاه‌ها در شرایط جنگ تحمیلی و پساجنگ
مدیر حوزه‌های علمیه کشور، با قدردانی از فعالیت‌های صورت‌گرفته در قالب قرارگاه‌ها در دوره جنگ تحمیلی، اظهار کرد: مدیران و مسئولان حوزه در طول این ایام در قالب قرارگاه و فعالیت‌های مختلف، اقدامات مهمی انجام دادند و باید این مسیر با قوت ادامه پیدا کند.
ضرورت پیگیری و اجرای کامل مصوبات سفرهای استانی
وی همچنین بر ضرورت تعیین تکلیف مصوبات سفرهای استانی تأکید کرد و گفت: طی سال‌های گذشته، نزدیک به یکصد سفر انجام شده و هر سفر، دارای مصوباتی بوده است که باید تعیین تکلیف شوند.
آیت‌الله اعرافی خطاب به مدیران مناطق گفت: مصوبات سفرهای انجام‌شده به استان‌ها را با معاونت‌های ستادی و بخش‌های مربوطه جمع‌بندی کنید و مشخص شود کدام مصوبات اجرا شده، کدام نیازمند پیگیری است و کدام به‌دلیل تغییر شرایط یا موانع بالادستی امکان اجرا ندارد.
تجدید عهد حوزه با پیامبر(ص)، اهل‌بیت(ع)
و رسالت تاریخی حوزه
آیت‌الله اعرافی در ادامه گفت: نخستین عهدی که در این اجلاس باید مورد تأکید قرار گیرد، تجدید عهد با رسول‌خدا(ص) و ائمه اطهار(ع) برای ادامه مسیر حوزه‌های علمیه و استمرار رسالت انبیای الهی و اوصیای آنان است.
وی در ادامه انقلاب اسلامی را «پدیده‌ای بزرگ و درخشان در دوره معاصر و جهان اسلام» توصیف کرد و افزود: انقلاب اسلامی برای ما یک اصل است و در آن، تجلی اسلام و اندیشه‌های اسلامی را مشاهده می‌کنیم.
حوزه‌های علمیه خود را پاسدار انقلاب اسلامی می‌دانند
مدیر حوزه‌های علمیه کشور تأکید کرد: حوزه‌های علمیه خود را پاسدار انقلاب اسلامی می‌دانند و این انقلاب را بر اساس اندیشه‌های امام خمینی، رهبر شهید انقلاب(قد) و آرمان‌های متعالی آنان تفسیر می‌کنند.
وی با اشاره به جایگاه ولایت فقیه و رهبری در نظام اسلامی گفت: حوزه‌های علمیه بر تداوم این مسیر از طریق ولایت فقیه و رهبری ایستاده‌اند و بیعت و فرمانبری از رهبری را از اصول اساسی حرکت خود می‌دانند.
آیت‌الله اعرافی همچنین بر احترام به جایگاه مرجعیت و حوزه‌های علمیه تأکید کرد و گفت: حوزه بر سر آرمان‌های الهی، اهداف شهدا، آرمان‌های امام راحل و مسیر ولایت فقیه و رهبری ایستاده است و برای استمرار این راه آمادگی دارد.
حوزه خود را در کنار ملت ایران و جبهه مقاومت می‌داند
مدیر حوزه‌های علمیه کشور، با قدردانی از ملت ایران، امت اسلامی، مجاهدان و جریان مقاومت، اظهار کرد: ما در برابر ملت ایران و امت اسلام خاضع هستیم و قدر فداکاری‌های آنان و مجاهدان راه خدا را می‌دانیم.
عضو فقهای شورای نگهبان، با تأکید بر اینکه باید مقاومت را یک جریان جهانی دانست، افزود: ممکن است مقاومت در مقطعی و در نقطه‌ای با فشار، سرکوب یا جنایت مواجه شود؛ اما این مسیر و این جریان خاموش‌شدنی نیست.
آیت‌الله اعرافی با اشاره به شرایط کنونی منطقه و جهان اظهار کرد: امروز منطقه، امت اسلام و جهان در یک بزنگاه مهم قرار دارند و باید در برابر طاغوت‌ها و قدرت‌های استکباری ایستادگی کرد.
عضو شورای‌عالی حوزه‌های علمیه تصریح کرد: ملت ایران مسیر ایستادگی را انتخاب کرده است و حوزه‌های علمیه نیز بر سر این مبارزه و عهد ایستاده‌اند.
یک توصیه مهم به مسئولان
مدیر حوزه‌های علمیه کشور از مسئولان فرهنگی، دیپلماسی، اقتصادی و دیگر دستگاه‌های کشور خواست، با نگاه تمدنی و بدون ترس و واهمه، برای پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی تلاش کنند و افزود: فرهنگ مقاومت باید در عرصه‌های مختلف، از اقتصاد و دیپلماسی گرفته تا سیاست و فرهنگ، مورد توجه قرار گیرد.
تقدیر از نیروهای مسلح
وی همچنین از نیروهای مسلح تقدیر کرد و گفت: امیدواریم نیروهای مسلح همچنان در این مسیر نقش‌آفرین و پیشگام باشند و با ظرفیت‌ها و تجهیزات خود، در مسیر تحقق آرمان‌های بزرگ نظام اسلامی نقش ایفا کنند.
آغاز سال تحصیلی با نگاه تمدنی
آیت‌الله اعرافی با تأکید بر ضرورت آغاز سال تحصیلی حوزه با همان معیارهای مورد تأکید در جلسات پیشین، اظهار کرد: حوزه نباید از نبرد و کارزار بزرگ تمدنی غفلت کند و باید برای آینده، عالمانی در تراز والا تربیت کند.
عضو شورای‌عالی حوزه‌های علمیه خاطرنشان کرد: روح جهادی، تحول‌خواهی و توجه به پاسخگویی به نیازهای معاصر، باید از مدیران و مسئولان به مدارس، استادان و جامعه حوزوی منتقل شود.
وی افزود: وظیفه ما فقط شنیدن و توجه به این نکات نیست؛ بلکه باید افق‌های جدید را پیش روی مدیر، طلبه و استاد حوزه باز کنیم تا آنان نیز بتوانند این رسالت را در جامعه دنبال کنند. این وظیفه محدود به ایران نیست؛ بلکه مبانی فکری و اعتقادی اسلام و اندیشه‌های حوزه باید در سطح جهان تبیین و منتشر شود و کسانی که خود را مرد این میدان می‌دانند، باید برای انجام این تکالیف الهی وارد عرصه شوند و از هیچ تلاشی دریغ نکنند.
تدوین و ابلاغ مصوبات اجلاس در ماه آینده
مدیر حوزه‌های علمیه کشور در ادامه، با اشاره به اینکه مجموعه مباحث مطرح‌شده در اجلاس، همراه با مصوبات کمیسیون‌ها و جمع‌بندی‌های صورت‌گرفته، طی جلسات تکمیلی بررسی و در مجموعه مصوبات درج خواهد شد، اظهار کرد: تلاش می‌کنیم مجموعه مباحث و مصوبات اجلاس در اختیار شورای‌عالی حوزه‌های علمیه قرار گیرد تا در ادامه مسیر مورد استفاده قرار گیرد.