عاقبت مستکبرین در پیشگاه الهی
حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای
با فرارسیدن [وَیَوْمَ یُعْرَضُ الَّذِینَ کَفَرُوا عَلَى النَّارِ]، کافران بر آتش عرضه میشوند و به ایشان گفته میشود: شما در دنیا از طیبات و نعمتهایی که به شما داده شد، بهطور کامل استفاده کردید؛ اما صرفاً در مسیر حیات دنیایی خود. بهرهمندی حاصل شد؛ ولی تماماً در دنیا صرف گردید. اکنون که روز حساب و کتاب است، نتیجه آن به اینصورت است: نوعی عذاب خاص که از آن تعبیر به «عذابالهون» شده است؛ یعنی عذابِ خواری و پستی.
چرا این عذاب خوارکننده را متحمل میشوند؟ دو علت برای این امر ذکر شده است: نخست آنکه استکبار میورزیدند، درحالیکه بنده خدا نباید استکبار ورزد؛ استکبار مخصوص خداوند است. دوم آنکه «بِما کُنتُم تَفسُقون»؛ نافرمانی میکردند و اوامر و نواهی الهی را زیر پا میگذاشتند.
اینکه از «عذابالهون» سخن به میان آمده، بهدلیل آن است که عذابها انواع مختلفی دارند و منحصر به آتش نیست. اگرچه آتش، عذابی سخت و مورد تأکید فراوان است؛ اما عذابهایی چون حسرت نیز وجود دارد؛ بهعنوان مثال، فردی که برای امتحانی مهم درس نخوانده و نمره نیاورده، حسرت فرصت از دسترفته را میبرد؛ اما این حسرت در دنیا مقطعی است؛ درحالیکه حسرت در آخرت پایانی ندارد.
نوع دیگری از عذاب، شماتت و تحقیر است. در سوره دخان آمده است: [ذُقْ، إِنَّکَ أَنتَ العَزیزُ الکَریم]؛ این عبارت هنگامی به کسی گفته میشود که بدترین بلاها را متحمل میشود؛ درواقع نوعی استهزاء و تمسخر اوست.
از دیگر انواع عذاب، درگیری اهل نار با یکدیگر است که آیات متعددی در قرآن کریم به آن اشاره دارد و این خود، عذابی بسیار شدید بهشمار میرود.
همچنین خوف و قطع امید از همهجا، عذابی دیگر است. در ناامیدیهایی که انسان در دنیا تجربه میکند، بالأخره روزنهای وجود دارد: یا مرگ فرا میرسد، یا اوضاع دگرگون میشود، یا کسی یاری میرساند؛ اما در آخرت هیچ روزنهای نیست؛ همهچیز بنبست محض است و این خود، عذابی سنگین محسوب میشود.
بنابراین انواع عذاب عبارتند از: عذاب خواری و رسوایی و عذاب شماتت؛ همانند «أذهبتم طیباتکم» که لحنی شبیه [ذُقْ إِنَّکَ أَنتَ العَزیزُ الکَریم] دارد؛ یعنی نوعی استهزاء و سرزنش: شما که میبایست از نعمتها بهدرستی بهره میبردید، چنین نکردید؛ اکنون بچشید. در دل این شماتت، حسرت نیز نهفته است و این ترکیب، خود نوعی عذاب مستقل بهشمار میرود.
همه اینها انواع عذاب هستند. برخی عذابها مخصوص اهل گناهان خاص است و برای همه گناهکاران به یکصورت نیست. برخی عذابها مربوط به روز قیامت و هنگام حساب و کتاب است؛ چهبسا در صحنه حساب و کتاب، مستقیماً آتش نباشد؛ اما عذاب هون و رسوایی وجود دارد. بر اساس روایات، فرد متکبر به هیئت مورچهای محشور میشود و همگان در صحرای محشر از روی او میگذرند و لگدمالش میکنند؛ این خود عذاب رسوایی و خواری است؛ حتی اگر در آن صحنه، آتشی در کار نباشد.
برچسب ها :
ارسال دیدگاه




