به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی‌حاجی، معاون آموزش حوزه‌های علمیه در نشست هم‌اندیشی با اساتید و کارشناسان آموزشی، با اشاره به روند تدوین و بررسی طرح تحول نظام آموزشی حوزه‌های علمیه اظهار کرد: پس از انتشار پیام «حوزه پیشرو و سرآمد»، سلسله جلساتی در معاونت آموزش و با مشارکت جمعی از اساتید برگزار شد که در جریان آن، موضوعات مختلفی از سیاست‌های آموزشی تا برنامه‌های درسی، بودجه‌بندی محتوا و ساعات آموزشی مورد بررسی قرار گرفت.
وی افزود: در این جلسات ضمن بررسی جزئیات برنامه‌های درسی و محتوای آموزشی، مباحثی درباره بخش‌هایی همچون ادبیات عرب، حدیث و قرآن نیز مطرح و جمع‌بندی‌هایی انجام شد که بخشی از نتایج آن، در گزارش کمیسیون‌های اجلاسیه سال گذشته ارائه شد.
معاون آموزش حوزه‌های علمیه، با بیان اینکه بررسی‌های کارشناسی نشان داد، پیش از ورود به جزئیات برنامه‌های درسی باید درباره مبانی و سیاست‌های کلان نظام آموزشی به جمع‌بندی رسید، تصریح کرد: اگر درباره جهت‌گیری‌های اصلی و مبانی کلان تصمیم‌گیری نشود، ورود به جزئیات برنامه‌های درسی و تعیین ساعات آموزشی، ممکن است در ادامه با اختلاف‌نظرهای اساسی مواجه شود و بخش قابل توجهی از تلاش‌های کارشناسی را تحت تأثیر قرار دهد.
وی ادامه داد: بر همین اساس، معاونت آموزش به این جمع‌بندی رسید که برخی پرسش‌های کلیدی و بنیادین باید ابتدا در شورای‌عالی حوزه‌های علمیه مطرح و درباره آن‌ها تعیین تکلیف شود تا پس از روشن‌شدن مبانی، بررسی جزئیات و تدوین برنامه‌های آموزشی با انسجام بیشتری دنبال شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی‌حاجی، با اشاره به ارسال نسخه اولیه طرح به شورای‌عالی حوزه‌های علمیه در شهریورماه سال گذشته، گفت: در ادامه، با توجه به وجود طرحی دیگر در یکی از مجموعه‌های پژوهشی مرتبط با حوزه آموزش، مقرر شد آن طرح بررسی و زمینه تجمیع و استفاده از ظرفیت‌های هر دو فراهم شود.
وی افزود: پس از انجام بررسی‌های تکمیلی و بهره‌گیری از دیدگاه‌های کارشناسی، در دی‌ماه جمع‌بندی جدیدی از مباحث صورت گرفت و با تأکید برخی اعضای شورای‌عالی بر ضرورت انعکاس دقیق‌تر دیدگاه‌های کارشناسان، مجموعه‌ای تدوین شد که در آن، پرسش‌های کلیدی و دیدگاه‌های مختلف درباره هر موضوع به‌صورت تفکیک‌شده ارائه شده است.
معاون آموزش حوزه‌های علمیه خاطرنشان کرد: در این مجموعه، برای هر یک از پرسش‌های اصلی، دیدگاه‌های مطرح‌شده، دلایل و استدلال‌های موافقان، نقدهای واردشده از سوی دیگر صاحب‌نظران و جمع‌بندی اجمالی مباحث درج شده است تا زمینه بررسی دقیق‌تر و تصمیم‌گیری آگاهانه درباره سیاست‌های کلان نظام آموزشی فراهم شود.
وی با اشاره به روند بررسی این طرح در شورای‌عالی حوزه‌های علمیه اظهار کرد: پس از ارسال مباحث، به‌دلیل قرارگرفتن موضوعات دیگری در دستور کار شورا و همچنین شرایط خاص ماه‌های پایانی سال و محدودیت‌های ناشی از وضعیت امنیتی، روند بررسی با وقفه‌هایی مواجه شد؛ با این حال، موضوع مجدداً در دستور کار قرار گرفته و بررسی‌های مربوط به سیاست‌های کلان در حال پیگیری است.
حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی‌حاجی، با تأکید بر اینکه نظرخواهی از طیف‌های مختلف حوزوی هم‌زمان با بررسی موضوع در شورای‌عالی ادامه دارد، گفت: معاونت آموزش در نظر دارد با برگزاری جلسات متعدد با اساتید، کارشناسان، مدیران مدارس و مسئولان مراکز تخصصی، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای آنان را درباره پرسش‌های مطرح‌شده دریافت و جمع‌بندی کند.
این استاد حوزه علمیه افزود: در همین راستا جلسات دیگری با جمعی از اساتید و همچنین مدیران مراکز تخصصی و مدارس سطح یک حوزه برنامه‌ریزی شده است تا دیدگاه‌های این مجموعه‌ها نیز در فرایند بررسی طرح استفاده شود و نتایج آن در اختیار شورای‌عالی حوزه‌های علمیه قرار گیرد.
معاون آموزش حوزه‌های علمیه، با اشاره به تأکید اعضای شورای‌عالی بر استفاده از نظرات کارشناسی و دیدگاه‌های اساتید، تصریح کرد: تلاش بر این است که پیش از نهایی‌شدن سیاست‌های کلان، نظرات طیف‌های مختلف حوزوی به‌صورت دقیق دریافت و بررسی شود و نکات مهم مطرح‌شده در این نشست‌ها به اعضای شورای‌عالی منتقل شود.
وی با بیان اینکه موضوع تحول نظام آموزشی حوزه، نیازمند بررسی‌های چندجانبه و استمرار گفت‌وگوهای تخصصی است، تأکید کرد: در این فرایند، تلاش می‌شود ضمن توجه به نیازهای روز و ضرورت پویایی و کارآمدی نظام آموزشی، سنت‌ها و اصالت‌های حوزه‌های علمیه و میراث ارزشمند علمی آن نیز حفظ و تقویت شود.

  مسیر آموزش حوزوی متناسب با نیازهای امروز جامعه بازنگری شود
حجت‌الاسلام والمسلمین استوارمیمندی، سرپرست دفتر امور اجتماعی و سیاسی حوزه‌های علمیه هم، در این نشست هم‌اندیشی، با اشاره به ضرورت کوتاه‌سازی مسیر تحصیل طلاب اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب در سفر سال ۱۳۷۹ به قم، خطاب به مدیران و مسئولان حوزه، بر این نکته تأکید و در پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» نیز این موضوع را به‌عنوان یکی از توصیه‌های مهم مطرح کردند.
این استاد حوزه علمیه قم افزود: بررسی تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که مسئله کوتاه‌سازی مسیر تحصیل، پیچیدگی‌های بیشتری دارد؛ زیرا از یک‌سو، انتظارات از طلاب و حوزه‌های علمیه گسترده است و از سوی دیگر، نیازهای جامعه و نظام نیز باید تأمین شود. جمع‌کردن همه این انتظارات در یک مسیر آموزشی بلندمدت، کار دشواری است و ضرورت اتخاذ تصمیمی متناسب با واقعیت‌های موجود را نشان می‌دهد.
تصویب ۱۶ حوزه دانشی
حجت‌الاسلام والمسلمین استوارمیمندی، با اشاره به تصویب ۱۶ حوزه دانشی در شورای‌عالی حوزه‌های علمیه، بر ضرورت سامان‌دهی آموزش‌های تخصصی بر اساس عرصه‌های دانشی تأکید کرد و گفت: در این چارچوب، برنامه‌ریزی آموزشی و طراحی رشته‌های تخصصی متناسب با حوزه‌های دانشی مصوب انجام شود.
این استاد حوزه علمیه قم، با اشاره به پیشنهاد تشکیل مجتمع‌های تخصصی برای این حوزه‌های دانشی، خاطرنشان کرد: بر اساس دیدگاه مطرح‌شده در برخی جلسات، می‌توان برای هریک از این حوزه‌های دانشی، مجتمع‌هایی را شکل داد که علاوه بر پیگیری آموزش‌های تخصصی، زمینه تأسیس مدارس مقدماتی متناسب با نیازهای علمی و تخصصی خود را نیز فراهم کنند.
لزوم جهت‌گیری آموزشی طلاب از ابتدای ورود به حوزه
وی با بیان اینکه جهت‌گیری آموزشی طلاب باید از ابتدای ورود به حوزه مورد توجه قرار گیرد، اظهار کرد: حتی اگر در سال‌های نخست، آموزش‌های عمومی و مقدماتی ارائه شود، لازم است مسیر آموزشی طلاب به‌گونه‌ای طراحی شود که با حوزه تخصصی مورد نظر آنان در مراحل بعدی تناسب داشته باشد.
ضرورت تقویت ظرفیت علمی و آموزشی
سرپرست دفتر امور اجتماعی و سیاسی حوزه‌های علمیه در ادامه، با اشاره به تجربه انتقال برخی رشته‌های علوم اسلامی به دانشگاه‌ها، بر ضرورت تقویت ظرفیت علمی و آموزشی حوزه‌های علمیه در این عرصه تأکید کرد و گفت: می‌توان در کنار علوم اسلامی، به توسعه علوم نوین، به‌ویژه در حوزه علوم انسانی و زمینه‌های مرتبط با اسلامی‌سازی علوم، توجه بیشتری داشت.
حجت‌الاسلام والمسلمین استوارمیمندی، با اشاره به وضعیت آموزش ادبیات عرب و فلسفه اسلامی افزود: رهبر شهید انقلاب نسبت به ضرورت مراقبت از جایگاه فلسفه اسلامی، رهنمودهایی را فرموده بودند تا این دانش از بستر اصلی خود فاصله نگیرد و با آسیب‌های احتمالی مواجه نشود.
تصویب ۴۰۶ رشته و گرایش تخصصی
وی تصریح کرد: حوزه‌های علمیه با تصویب ۴۰۶ رشته و گرایش تخصصی، ظرفیت مناسبی برای توسعه آموزش‌های تخصصی ایجاد کرده‌اند و اکنون باید از این ظرفیت برای تقویت و گسترش رشته‌های علوم اسلامی بهره بگیرند.
حجت‌الاسلام والمسلمین استوارمیمندی در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به نیازهای علمی و اجتماعی امروز، لازم است ظرفیت‌های ایجادشده در حوزه‌های دانشی و رشته‌های تخصصی هرچه سریع‌تر به مرحله اجرا برسد تا حوزه‌های علمیه بتوانند نقش مؤثرتری در تربیت نیروی متخصص، تولید علم و پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه ایفا کنند.

  بیان دیدگاه‌ها، پیشنهادات و نقطه‌نظرات اساتید
در نشست هم‌اندیشی معاونت آموزش حوزه‌های علمیه با اساتید و کارشناسان آموزشی، جمعی از استادان حوزه دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را درباره الگوی مطلوب تحول نظام آموزشی، نسبت آموزش عمومی و تخصصی و ضرورت حفظ ظرفیت‌های علمی و تربیتی حوزه مطرح کردند.
ضرورت تلفیق آموزش جامع با تخصص‌گرایی
حجت‌الاسلام والمسلمین قنواتی‌ استاد حوزه علمیه قم و معاون امور طلاب و دانش‌آموختگان حوزه‌های علمیه، با تأکید بر نقش محوری حوزه در تربیت طلاب و حفظ و ارتقای ایمان مردم، اظهار کرد: نظام آموزشی حوزه به‌عنوان زیرساخت شکل‌گیری شخصیت علمی، تربیتی و بینشی روحانیت، باید با دقت و دوراندیشی طراحی شود و نباید در پاسخ‌گویی به نیازهای تخصصی جامعه، از جامعیت علمی و اصالت‌های حوزوی غفلت کرد.
وی با اشاره به تجربه‌های گذشته، بر ضرورت تلفیق آموزش جامع با تخصص‌گرایی تأکید کرد و گفت: مسیر آموزشی حوزه، باید ضمن حفظ مبانی و ظرفیت‌های علمی، به تربیت نیروهای متخصص و کارآمد منتهی شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین قنواتی همچنین، سامان‌دهی و امتداد ارتباط علمی، آموزشی و تربیتی طلاب و روحانیون با حوزه را از معیارهای مهم ارزیابی نظام آموزشی دانست.
ضرورت صیانت از ظرفیت‌ها و پیشینه علمی حوزه‌های علمیه
حجت‌الاسلام والمسلمین رضوانی استاد حوزه علمیه قم نیز در این نشست، با تأکید بر ضرورت صیانت از ظرفیت‌ها و پیشینه علمی حوزه‌های علمیه، بازنگری در نظام آموزشی را نیازمند اصلاح کاستی‌ها، بدون نادیده‌گرفتن دستاوردهای گذشته دانست.
وی با اشاره به تجربه تربیت عالمان و مجتهدان برجسته در حوزه‌های علمیه، بر ضرورت بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها تأکید کرد و پیشنهاد داد: طرح‌های جدید آموزشی پیش از اجرای فراگیر، در برخی مدارس یا مناطق به‌صورت آزمایشی اجرا و پس از ارزیابی نتایج، درباره تعمیم آن‌ها تصمیم‌گیری شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رضوانی همچنین، با اشاره به برخی کاستی‌ها در آمادگی علمی و مهارتی مبلغان، بر لزوم تقویت آموزش‌های پایه و اطمینان از توانمندی طلاب پیش از ورود به عرصه تبلیغ تأکید کرد.
لزوم توجه به کیفیت ورودی‌های حوزه
از دیگر محورهای مطرح‌شده در این نشست، ضرورت توجه به کیفیت ورودی‌های حوزه، تقویت آموزش ادبیات عرب و مباحثه علمی و طراحی مسیرهای آموزشی متناسب با اهداف و مسئولیت‌های آینده طلاب بود.
تخصصی‌شدن مسیر تحصیل متناسب با نیازهای جامعه
برخی استادان با تأکید بر تفاوت نیازهای علمی و تبلیغی خواستار آن شدند که ضمن حفظ بنیان‌های مشترک آموزش حوزوی، زمینه تخصصی‌شدن مسیر تحصیل متناسب با نیازهای جامعه، تبلیغ داخل و خارج از کشور و تربیت فقها و مجتهدان فراهم شود.
همچنین در بخش دیگری از این نشست، بر ضرورت حفظ متون و مبانی عمیق علمی حوزه تأکید شد و برخی استادان نسبت به جایگزینی متون بنیادین با منابع ساده‌تر، بدون توجه به پیوستگی علمی میان مراحل مختلف تحصیل، هشدار دادند.
آنان معتقد بودند تحول نظام آموزشی باید به‌گونه‌ای طراحی شود که ضمن توجه به زمان و نیازهای روز، توانایی علمی طلاب برای فهم متون تخصصی و دستیابی به مراتب بالای علمی حفظ شود.
گفتنی است، این نشست در چارچوب نظرخواهی معاونت آموزش حوزه‌های علمیه از اساتید و کارشناسان برگزار شد و دیدگاه‌های مطرح‌شده، بخشی از مباحث کارشناسی درباره سیاست‌ها و ساختار کلان نظام آموزشی حوزه را تشکیل می‌دهد.