به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین حمید ملکی قائم‌مقام مدیر حوزه‌ علمیه قم، در این آیین، با تشریح روند تحول حوزه‌های علمیه پس از پیام تاریخی رهبر معظم انقلاب، اظهار کرد: فردای روزی که رهبر شهید انقلاب اسلامی، پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» را صادر کردند، آیت‌الله اعرافی بلافاصله جلسه‌ای تشکیل دادند و تأکید کردند که اکنون محور کار، فرمایش حضرت آقاست.
وی افزود: از همان لحظه یعنی یک‌روز پس از قرائت آن بیانیه بسیار وزین، جلسات آغاز شد و امروز، پس از یک‌سال، شما شاهد کارهای مقدماتی هستید؛ کارهایی که بسیار بزرگ و زیربنایی است.ش
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی، در ادامه به تحلیل رهبر شهید از وضعیت جهان پرداخت و خاطرنشان کرد: رهبر شهید فرمودند: دنیا در حال تحول است. اگر حوزه خود را با این تحول تنظیم نکند، همراهی نکند و پاسخگو نباشد، منزوی می‌شود. این یک قاعده عقلی و طبیعی است.
قائم‌مقام مدیر حوزه‌ علمیه قم، با نقل قولی کلیدی از رهبر شهید انقلاب اسلامی تأکید کرد: ایشان می‌فرمودند: کسی که امروز به‌عنوان عالم دین در رسانه‌ها، تلویزیون و رادیو بحث می‌کند، باید چنین تصور کند که تا پانصد سال این عبارت‌ها، این جمله‌ها و این ارائه، باید تازه، جدید و پاسخگو باشد.
مراکز علمی دنیا منتظرند تا بیان حوزه علمیه نسبت به دین را بشنوند
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی، با اشاره به افق بین‌المللی حوزه‌های علمیه گفت: به‌فرموده رهبر شهیدمان، مراکز علمی دنیا، پژوهشگران جهان، دانشگاه‌های بین‌المللی و اندیشمندان منصف، همه منتظرند تا بیان حوزه علمیه نسبت به دین را بشنوند.
خروجی حوزه علمیه؛ امام خمینی و رهبر شهید انقلاب
این استاد حوزه علمیه قم، با اشاره به تحولات اخیر منطقه اظهار کرد: جهان امروز، به‌ویژه پس از جنگ رمضان، تازه در حال شناخت حقیقی تفکر شیعه، مکتب اهل‌بیت(ع) و علوم حوزوی است.
وی افزود: ملت‌ها و تحلیل‌گران بین‌المللی در پی کشف این مکتب هستند که چگونه چنین مقاومتی، فرهنگ عاشورا، صبر و تحمل را در پیروان خود نهادینه کرده است.
قائم‌مقام مدیر حوزه‌ قم علمیه قم، با مقایسه نظام اسلامی با نظام غربی تصریح کرد: خروجی حوزه علمیه، شخصیت‌های نورانی همچون امام خمینی و رهبر شهید انقلاب اسلامی(قد) است؛ اما خروجی نظام غرب، افرادی بداخلاق، بی‌تدبیر، کودک‌آزار، کودک‌کش و اهالی جزیره اپستین است. جهان امروز این دو نظام را تماشا می‌کند.
پیام رهبر شهید انقلاب به حوزه‌ها؛ نقشه ‌راه تاریخی و راهبردی
حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی در بخش پایانی سخنان خود، با تأکید بر جایگاه رهبری انقلاب اسلامی گفت: پیام رهبر شهید انقلاب اسلامی به حوزه‌های علمیه، یک پیام تاریخی و راهبردی است که نقشه ‌راه آینده حوزه‌ها را تعیین می‌کند. آثاری که امروز رونمایی می‌شوند، تنها بخشی از این پیام بلند و عمیق را تبیین می‌کنند.

  بازنگری جامع نظام آموزشی حوزه‌های علمیه با رویکرد «حوزه پیشرو و سرآمد»
حجت‌الاسلام والمسلمین ابوالقاسم مقیمی‌حاجی هم در این مراسم، با اشاره به دستاوردها و چشم‌انداز حوزه علمیه قم، به فعالیت‌های علمی و انتشاراتی حوزه علمیه در سال گذشته پرداخت و گفت: در این مدت، ۲۲ جلد از مجموعه آثار آیت‌الله‌العظمی حائری ‌یزدی(قد) رونمایی شد. همچنین گزارشی جامع از عملکرد، دانش‌ها، رشته‌های علمی و کارنامه حضور حوزه در عرصه‌های گوناگون در سده اخیر، به‌همت جمعی از فرهیختگان تهیه گردید.
رهبر شهید، حوزه را «نهادی علمی‑ تربیتی با کارکرد سیاسی و اجتماعی» می‌دانست
حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی‌ حاجی در ادامه خاطرنشان کرد: این آثار و کتاب‌ها در رشته‌های تخصصی از جمله تفسیر، حدیث، رجال، فقه و اصول، فلسفه، عرفان، کلام، تاریخ، علوم اجتماعی، اقتصاد، سایر شاخه‌های علوم انسانی، ادبیات و نیز عملکرد حوزه در سه ساحت تبلیغ، پژوهش و آموزش را در برمی‌گیرد و همچنین به معرفی نهادهای مرتبط پرداخته است.
معاون آموزش حوزه‌های علمیه گفت: در سال گذشته ۲۶ مجلد از این مجموعه آماده و رونمایی شد و اکنون که مراحل چاپ رسمی را طی می‌کند، تعداد جلدها به ۳۰ رسیده است. برای سال جاری نیز تهیه ۱۰ جلد دیگر در دستور کار قرار دارد که بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد کار علمی آنها نهایی شده است. امید داریم تا پایان سال ۱۴۰۵، این ۱۰ جلد نیز به مجلدات قبلی افزوده شود.
وی نقطه محوری همایش یکصدمین سال بازتأسیس حوزه علمیه قم را پیام مهم رهبر شهید با عنوان «حوزه پیشرو و سرآمد» دانست و تصریح کرد: ایشان در آن پیام، با یادآوری حوادث زمان تشکیل حوزه در اواخر دوره قاجار و اوایل سده ۱۳۰۰ هجری شمسی، نکاتی درس‌آموز برای امروز ما مطرح کردند.
معاون آموزش حوزه‌های علمیه خاطرنشان کرد: رهبر شهید در آن پیام، پس از این نگاه تاریخی و یادکردی از ستارگان و بزرگان یک سده اخیر، تعریف جدیدی از حوزه علمیه قم ارائه فرمود و آن را «نهادی علمی‑ تربیتی با کارکرد سیاسی و اجتماعی» باز تعریف کرد.
حوزه علمیه مرکز تولید علم برای تمدن‌سازی اسلامی است
حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی ‌حاجی با اشاره به جایگاه راهبردی حوزه‌های علمیه در فرآیند تمدن‌سازی اسلامی و طراحی نظامات اجتماعی تأکید کرد: حوزه را باید به‌عنوان مرکز تولید علم در راستای تمدن‌سازی و طراحی نظامات اجتماعی تعریف کنیم. این تعریف، مبنای یک پیام کلان و راهبردی است که مخاطبان آن همه شخصیت‌های حوزوی، علما، اندیشمندان و نهادهای مختلف حوزوی در قم، خراسان، اصفهان و سایر استان‌ها هستند.
معاون آموزش حوزه‌های علمیه، با بیان اینکه همگان مخاطب این پیام هستند، خاطرنشان ساخت: همه ما باید نسبت خود را با این پیام روشن کنیم و آنچه در حیطه تخصص و کارآمدی خودمان است، به‌کار بگیریم. طبیعی است که مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه به‌عنوان نهاد اداره‌کننده حوزه‌ها، رسالتی محوری و مضاعف در این مسیر بر عهده دارد و خواهد داشت.
وی ادامه داد: سال گذشته، مدیر محترم حوزه‌های علمیه، ابلاغیه‌ای صادر کردند که بر اساس آن، همه معاونت‌ها باید مأموریت خود را با این پیام روشن کنند. در پی این ابلاغیه، معاونت پژوهش حوزه، با رویکردی هدفمند به این پیام پرداخت. این معاونت به‌عنوان مرکز راهبری و سیاست‌گذاری پژوهش و همچنین پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت به‌عنوان مرکز تحلیل و اندیشه‌ورزی، اقدامات قابل توجهی انجام داده‌اند.
حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی حاجی، همچنین به نقش معاونت بین‌الملل اشاره کرد و گفت: این بخش با رویکرد بین‌المللی به پیام رهبری نگاه کرده است. در کنار آن، معاونت برنامه‌ریزی نیز با همکاری پژوهشکده مطالعات حوزه و روحانیت، برنامه پنج‌ساله دوم حوزه را طراحی کرده است. در آغاز این طراحی، اهداف کلان و مضامین کلامی برگرفته از پیام مذکور استخراج شد و بر کل طراحی برنامه پنج‌ساله سایه انداخت.
برنامه پنج ساله دوم حوزه با الهام از مضامین کلان پیام رهبری تدوین شد
وی تصریح کرد: برنامه پنج‌ساله دوم حوزه با این افق و رویکرد طراحی شده است و طبیعی است که این برنامه در همه معاونت‌ها و کل مرکز مدیریت تأثیر خود را بر جای خواهد گذاشت و نقشه راه جامعی برای تحقق رسالت تمدنی حوزه علمیه فراهم خواهد آورد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی‌ حاجی، از بازنگری اساسی در سیاست‌ها و برنامه‌های درسی حوزه‌های علمیه خبر داد و گفت: در راستای تحقق پیام «حوزه پیشرو و سرآمد»، بازخوانی جامع سیاست‌های آموزشی در دستور کار قرار گرفت.
این استاد حوزه علمیه افزود: بسته سیاستی نظام آموزش حوزه طراحی شده و پس از طی مراحل بازبینی و رفت‌وبرگشت‌های کارشناسی، برای تصویب نهایی به شورای‌عالی حوزه‌های علمیه ارسال شده است. این بسته، مبنای ریل‌گذاری جدید نظام آموزشی حوزه‌های علمیه است.
معاون آموزش حوزه‌های علمیه گفت: یکی از محورهای مهم این تحولات، بازبینی رشته فلسفه با تأکید بر «امتداد اجتماعی» بوده است. طی یک سال اخیر، با برگزاری هم‌اندیشی‌هایی از سطح دویست‌نفره تا جلسات نخبگانی محدودتر، موفق به بازنگری کلیات برنامه درسی سطوح دو و سه فلسفه شدیم. از سال آینده، طلاب پذیرفته‌شده در این رشته، دروس خود را بر مبنای رویکرد امتداد اجتماعی خواهند گذراند. بازنگری سطح چهار فلسفه هنوز در جریان است و جلسات کارشناسی آن ادامه دارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مقیمی ‌حاجی، از تحولی دیگر در رشته فقه خبر داد و گفت: در سال گذشته، موفق شدیم کلیات برنامه درسی بیش از هشت رشته و گرایش تخصصی را در کمیسیون مربوطه بررسی کرده و به تصویب برسانیم. این رشته‌ها عبارتند از: فقه سیاست، فقه حکومت، فقه تربیت، فقه اقتصاد، فقه اطلاعات و امنیت، فقه خانواده، فقه اخلاق و فقه مقارن. امید است که تدوین سرفصل‌های تفصیلی این رشته‌ها تا سال تحصیلی آینده به پایان برسد.
وضعیت سایر رشته‌ها و برنامه عملیاتی سال ۱۴۰۵
معاون آموزش حوزه‌های علمیه در ادامه، از بازنگری رشته تفسیر و کلام خبر داد و تصریح کرد: بازبینی رشته تفسیر آغاز شده؛ اما هنوز به نتیجه نهایی نرسیده است. در رشته کلام نیز مراحل بازنگری شروع شده و امیدواریم با تلاش بیشتر، این بازبینی‌ها به مصوبه نهایی منجر شود.
وی در پایان با اشاره به بسته جامع سیاستی اولیه که کل نظام آموزش حوزه را پوشش می‌دهد، اظهار کرد: مجموعه برنامه‌های مرکز مدیریت، برای سال ۱۴۰۵ تهیه شده و در قالب پنج اولویت راهبردی ناظر بر پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» به واحدهای حوزوی ابلاغ گردیده است.

  تدوین سیاست‌های کلان تحقق پیام «حوزه پیشرو و سرآمد»
حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحسین میرمعزی هم در این مراسم، با اشاره به پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» رهبر شهید انقلاب اسلامی به حوزه‌های علمیه، اظهار کرد: از ابتدای صدور این پیام، آیت‌الله اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه، ما را موظف به کار روی آن کردند. بر همین اساس چندین تحلیل مضمونی از پیام انجام شد و به این نتیجه رسیدیم که این پیام دقیقاً یک بیانیه راهبردی است.
وی افزود: این پیام سه موضوع را به‌روشنی تبیین کرده است: نخست، وضعیت مطلوب حوزه‌های علمیه با توجه به تحولات رخ‌داده و تحولات پیش‌رو؛ دوم، وضعیت موجود و آسیب‌شناسی کنونی حوزه‌ها؛ سوم، چگونگی گذار از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب.
رئیس پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت، با بیان اینکه پیام رهبری عمدتاً تأکیدی بر سخنان ایشان در ۳۷ سال گذشته است، گفت: رهبر شهید در حدود چهل سخنرانی مهم برای حوزه، بسیاری از این مباحث را به‌تفصیل بیان کرده‌اند و در این پیام به اهم آنها اشاره کردند. پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» رهبر شهید(قد)، یک نقشه راه برای تحول حوزه‌های علمیه است.
این استاد حوزه علمیه ادامه داد: لازم بود این پیام با زبانی غیر از قلم یک محقق، بلکه با استفاده از بیانات خود رهبر معظم انقلاب تبیین شود. یک اثر ارزشمند توسط حجت‌الاسلام والمسلمین رضایی انجام شده و کتابی تدوین گردیده که هر کسی می‌تواند برای فهم دقیق‌تر این پیام، به این کتاب مراجعه کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین میرمعزی، همچنین از تدوین مجموعه‌ای با رویکرد راهبردی در موضوع تبلیغ خبر داد و گفت: در این مجموعه، بیانات امامین انقلاب حول سه محور «تبلیغ مطلوب، تبلیغ موجود و راهبردها» دسته‌بندی شده است.
رئیس پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت در ادامه خاطرنشان کرد: سیاست‌های کلان تحقق این پیام را تدوین و به شورای‌عالی حوزه ارائه کردیم. این کار با زحمت فراوان توسط پژوهشکده انجام شد و شورای‌عالی نیز آن را تأیید کرد.
تدوین چشم‌انداز دوم حوزه‌های علمیه تا مهر ۱۴۰۵
وی با اشاره به روند اجرایی‌سازی پیام رهبر شهید در سال ۱۴۰۴، از تدوین «چشم‌انداز دوم حوزه‌های علمیه» به‌عنوان مهم‌ترین سند بالادستی این نهاد خبر داد و گفت: از فاصله زمانی صدور پیام رهبری در سال گذشته تا امروز، اقدامات متعددی صورت گرفته است. بلافاصله پس از ابلاغ این پیام توسط رهبر شهید(قد)، دستورالعمل اجرایی در تمام معاونت‌های حوزه تهیه و در شورای معاونان به تصویب رسید. بر این اساس، هر معاونتی موظف شد، طرح خود را ارائه و اقدامات مؤثر مورد نظر را پیشنهاد دهد.
حجت‌الاسلام والمسلمین میرمعزی، با بیان اینکه سال ۱۴۰۴، پایان‌بخش دوره نخست چشم‌انداز حوزه‌های علمیه بود، اظهار کرد: پژوهشکده مطالعات راهبردی مأموریت یافته است تا «چشم‌انداز دوم» را تدوین کند. این سند مهم و رهبردی تا مهرماه سال جاری تدوین و نهایی خواهد شد.
رئیس پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه‌ و روحانیت اظهار کرد: این چشم‌انداز، یکی از اسناد مهم بالادستی حوزه‌های علمیه محسوب می‌شود. مبنای تدوین این سند راهبردی، پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» رهبر شهید انقلاب اسلامی(قد) است.