نشست علمی «برادری به‌مثابه راهبرد امت‌سازی، بازخوانی شخصیت و میراث شهید سیدحسن نصرالله(ره)» از سوی دبیرخانه کنگره بین‌المللی امناءالرسل و با همکاری مؤسسه احیای میراث تمدن اسلام، 2 اردیبهشت  در قم برگزار شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمد مبلغی، عضو مجلس خبرگان رهبری، در این نشست، به تبیین جایگاه کلیدی این شهید والامقام در انسجام‌بخشی به جهان اسلام پرداخت.
 رهبری گفتمانی
برجسته‌ترین ویژگی شهید مقاومت
این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ادامه، ابعاد نظری و میدانی کنشگری شهید نصرالله(ره) را مورد واکاوی قرار داد و افزود: برادری اسلامی نه‌صرفاً یک توصیه اخلاقی، بلکه به‌عنوان راهبردی بنیادین برای تقویت پیوندهای اجتماعی و تمدنی در میان امت اسلام معرفی گردید.
وی در آغاز سخنان خود، شهادت شهید سیدحسن نصرالله(ره) را ضایعه‌ای بزرگ برای جهان اسلام دانست و تأکید کرد: او فراتر از یک رهبر نظامی یا سیاسی بود. شخصیت شهید نصرالله یک تجربه تمدنی است؛ تجربه‌ای که از سطح فردیت عبور کرده و به الگوی فکری، اجتماعی و عملی در حوزه امت‌سازی تبدیل شده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین مبلغی ادامه داد: برجسته‌ترین ویژگی شهید نصرالله، «رهبری گفتمانی» او بود. مواجهه نخست جوامع اسلامی با این شخصیت، از طریق سخنرانی‌های او شکل گرفت. سخنانی که بر سه رکن کلیدی استوار بود: تحلیل دقیق واقعیت‌ها، ارائه راهبردهای روشن و توانایی ایجاد دگرگونی در ادراک و رفتار اجتماعی. شهید نصرالله با قدرت بیان و عمق تحلیل، فضاهای پیچیده روانی و رسانه‌ای را می‌شکست و افق تازه‌ای پیش روی افکار عمومی می‌گشود.
وی افزود: یکی از جلوه‌های مهم این رهبری گفتمانی، امت‌محوری او بود. هرچند در بستر تشیع می‌زیست و سخن می‌گفت؛ اما زبان او زبان امت اسلامی بود و مخاطبانش مرزهای مذهبی را درمی‌نوردید. همین ویژگی باعث شد که سخنان و رفتار او در میان طیف‌های گوناگون مسلمانان اعم از شیعه و سنی، نفوذ و پذیرش پیدا کند.
 ساحت‌های مختلف تقریب
در شخصیت شهید نصرالله(ره)
سخنران این نشست در ادامه، به تبیین ساحت‌های مختلف تقریب در شخصیت شهید نصرالله پرداخت و بیان کرد: تقریب اسلامی، دارای دو بُعد احساسی و فکری است. در حوزه احساسی، شهید نصرالله موفق شده بود، میان مسلمانان مناطق مختلف از ایران و عراق گرفته تا یمن، سوریه و لبنان، نوعی هم‌دلی و هم‌احساسی بر پایه آرمان‌های مشترک ایجاد کند؛ احساسی که از مرزهای مذهبی و سیاسی فراتر می‌رفت. در بُعد فکری نیز گفتمان او بر نقاط اشتراک امت اسلامی متمرکز بود؛ اشتراکاتی همچون ایمان به قرآن، عدالت‌خواهی، مقاومت در برابر ظلم و دفاع از مقدسات. شهید نصرالله(ره) مظهر «تقریب میدانی» بود؛ یعنی رهبری که وحدت را از سطح نظریه‌ها به میدان کنش اجتماعی و مبارزه سیاسی منتقل کرد.
پنج اصل بنیادین تقریب
در نگاه و سیره شهید نصرالله(ره)
عضو خبرگان رهبری، پنج اصل بنیادین تقریب در نگاه و سیره شهید نصرالله را تشریح کرد و افزود: نخستین اصل، قرآن‌محوری بود؛ زیرا قرآن از منظر او اصلی‌ترین نقطه پیوند امت است و مواضع و تحلیل‌هایش بر آیات وحدت‌ساز تکیه دارد. اصل دوم، تقریب علمی و فقهی بود که بر نقش دانش دینی در ایجاد همگرایی میان مذاهب تأکید دارد. اصل سوم، تمرکز بر مشترکات اعتقادی، یعنی قراردادن اصول ایمان، عدالت، توحید و رسالت در صدر همکاری‌های امت. اصل چهارم، تقریب اجتماعی که شامل هم‌زیستی، همکاری و مسئولیت مشترک نسبت به مسائل امت است. سرانجام، اصل پنجم، تقریب اخلاقی است؛ امری که در سیره او با رعایت حرمت مقدسات دیگران و پرهیز از ادبیات تفرقه‌برانگیز جلوه‌گر بود.
 تبیین چندمرحله‌ای جایگاه امت
حجت‌الاسلام والمسلمین مبلغی، سپس به تبیین جایگاه امت در قرآن پرداخت و تصریح کرد: این مفهوم در قرآن یک پروژه تدریجی و چندمرحله‌ای است. نخستین مرحله، امت وسط است که بر اعتدال و تعادل اجتماعی استوار است و ظرفیت همزیستی گروه‌های مختلف را ایجاد می‌کند. مرحله دوم، امت واحده است که در آن، جامعه به همگرایی قلبی، عقلی و رفتاری می‌رسد و از مرزهای تبار، قبیله و مذهب فراتر می‌رود. مرحله سوم، امت شاهد است؛ امتی که به‌سبب بلوغ اخلاقی و اجتماعی، الگو و شاهد بر ملت‌ها می‌شود و در نهایت، امت خیر است؛ امتی که در سطح جهانی، منشأ خیر، ابتکار و رهایی‌بخشی است.
وی تأکید کرد: شخصیت شهید نصرالله، با بسیاری از این ابعاد هماهنگ است؛ چراکه او حامل اعتدال، عامل وحدت، الگوی مقاومت و نماد خیرخواهی برای امت اسلامی بود.
جایگاه بنیادین اخوت
در اندیشه اجتماعی اسلام
سخنران این نشست در جمع‌بندی بحث، بر جایگاه بنیادین اخوت در اندیشه اجتماعی اسلام تأکید کرد و گفت: آیه «اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخوَةٌ» در نگاه شهید نصرالله تنها یک توصیه اخلاقی نیست؛ بلکه یک تشریع اجتماعی است که سطحی فراتر از هم‌زیستی مسالمت‌آمیز را مطرح می‌کند. اخوت از نظر قرآن، رابطه‌ای مبتنی بر محبت، فداکاری و مسئولیت مشترک است. شهید نصرالله(ره) این برادری را از حصار نظریه‌ها خارج کرد و به عرصه کنش اجتماعی و مقاومت سیاسی کشاند؛ چه در دفاع از فلسطین و چه در ارتباط با علمای اهل‌سنت و گروه‌های مقاومت در منطقه.
حجت‌الاسلام والمسلمین مبلغی در پایان، یادآور شد: شهادت در منطق اسلامی پایان نیست؛ بلکه آغاز یک حیات نمادین و مؤثر است. شهادت شهید سیدحسن نصرالله نیز گواهی بر حقانیت مسیر او و تقویت‌کننده سرمایه نمادینی است که طی سال‌ها تولید کرده بود؛ سرمایه‌ای که امروز می‌تواند الهام‌بخش نسل‌های جدید و زمینه‌ساز انسجام امت اسلامی در سطح منطقه و جهان باشد. شهید سیدحسن نصرالله در منظومه اندیشه‌ای معاصر، الگویی کم‌نظیر از امت‌سازی عملی و برادری قرآنی است. میراث او تلفیقی از اخلاق، معرفت دینی، مقاومت و عمل اجتماعی است؛ پیوندی که می‌تواند راه تحقق امت واحده را در جهان اسلام هموارتر سازد.
گزارش: داوود مظاهری