​​​​​​​نقش مصلحان تاریخ در ترویج وحدت اسلامی
در طول سال‌های گذشته، درباره وحدت اسلامی از ابعاد مختلف، مباحث نظری فراوانی مطرح شده است که الهام‌بخش همه این مباحث، آیات قرآن کریم و روایات پیامبر گرامی اسلام(ص) و ائمه معصومین(ع) است.
آیات قرآن کریم بر حقیقت امت واحده و ضرورت پرهیز از تفرقه تأکید دارند و در طول تاریخ نیز مصلحان بزرگی برای التیام‌بخشیدن به زخم تفرقه و تقویت وحدت میان مسلمانان تلاش‌های ارزشمندی انجام داده‌اند.
در طول تاریخ و در عصر حاضر، مصلحان بزرگی برای التیام‌بخشیدن به زخم تفرقه، حرکت‌ها و تلاش‌های به‌سزایی انجام داده‌اند. از جمله این مصلحان می‌توان به سیدجمال‌الدین اسدآبادی و شاگردش شیخ محمد عبده(ره)، همچنین میرزای شیرازی و کاشف‌الغطاء(قد) اشاره کرد که در مسیر تقویت وحدت اسلامی و مقابله با تفرقه تلاش‌های ارزشمندی داشتند.
در عصر ما نیز امام راحل عظیم‌الشأن و خلف صالح ایشان، رهبر شهید(قد)، در مسیر وحدت اسلامی نقش مهمی ایفا کردند. رهبر شهید در سال ۱۳۵۶ و در دوره تبعید در ایرانشهر، سنگ‌بنای وحدت اسلامی را ایجاد کرد.
به‌برکت انقلاب اسلامی و تدبیر امام راحل، اندیشه وحدت اسلامی روزبه‌روز قوی‌تر و گسترده‌تر شد و در جهان بزرگ اسلام جایگاه خود را پیدا کرد و اثرگذار شد. اگر بخواهیم آثار و برکات وحدت اسلامی را فهرست کنیم، یک فصل طولانی خواهد بود و همه شما آثار آن را مشاهده کرده و می‌کنید.
وحدت اسلامی قدرت جهان اسلام را آشکار می‌کند
نمونه زنده و حاضر در زمان خودمان، جنگ رمضان است که دو کشور جنایتکار اتمی به ایران اسلامی حمله کردند؛ اما به‌برکت وحدت، اتحاد و انسجام، نتوانستند به اهداف خود دست پیدا کنند.
دشمنان با وجود واردکردن خسارت‌های فراوان، هیچ نتیجه‌ای از این حمله به دست نیاوردند. همه بحث وحدت اسلامی، مباحث نظری نیست و مباحث دیگری نیز در این زمینه مطرح است. آن‌گونه که توصیه قرآن مجید و پیامبر اعظم(ص) است، هنوز شاهد تحقق وحدت اسلامی در جهان اسلام نیستیم؛ چه در میان حاکمان کشورهای اسلامی و چه در میان بخشی از علما، اندیشمندان و دانشمندان اسلامی.
وقتی به قرآن کریم رجوع می‌کنیم، درمی‌یابیم که همه مسائل، نظری نیست و اگر همراهی‌هایی صورت نمی‌گیرد، لزوماً به‌دلیل حل‌نشدن مسئله از نظر نظری نیست. آیه [الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ] درباره کسانی است که پیامبر اسلام(ص) را می‌شناختند؛ اما به ایشان ایمان نیاوردند و دعوت آن‌حضرت را نپذیرفتند؛ بنابراین مسئله آنان ناشناختن پیامبر نبود.
کاربرد واژه یعرفونه به‌جای یعلمونه در این آیه، بیانگر حقیقت مهمی است؛ آنان ویژگی‌های پیامبر اعظم(ص) را به‌خوبی می‌شناختند و برای علمای اهل کتاب، شناخت پیامبر اسلام(ص) امر مشکل و دشواری نبود.
تعبیر قرآن کریم که آنان پیامبر را همان‌گونه می‌شناختند که فرزندان خود را می‌شناختند، نشان می‌دهد حقانیت پیامبر اسلام(ص) برای آنان روشن و شناخته‌شده بود و جای تردید و تأمل نداشت.
این حقیقت درباره هر عالم، اندیشمند و صاحب فکری که حق را کتمان می‌کند نیز قابل توجه است و نمی‌توان گفت هر کس حق را کتمان می‌کند، حتماً به‌دلیل ناشناخته‌بودن حق یا روشن‌نبودن باطل برای اوست.
با استناد به آیه شریفه [الَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَیَخْشَوْنَهُ وَلَا یَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ]، ابلاغ رسالت الهی وظیفه‌ای خطیر است که خداوند آن را به اولیای الهی، انبیا و مردان موحد و شجاع سپرده است.
کسی که می‌خواهد رسالت تبلیغ دین را انجام دهد و بر انجام این رسالت پایدار باشد، باید در برابر حکومت‌های ستمگر، خواسته‌های ناروا و باطل‌گرایان و همچنین جاهلان ایستادگی کند و چنین ابلاغی به شجاعت و شهامتی ویژه نیاز دارد.
تبلیغ دین بدون شجاعت در برابر ظلم ممکن نیست
ابلاغ رسالت الهی تنها به آگاهی و شناخت نیاز ندارد؛ بلکه شجاعت و شهامت ویژه‌ای می‌خواهد. کسی که می‌خواهد رسالت دین را تبلیغ کند و در انجام این رسالت ثابت‌قدم باشد، باید بتواند در برابر حکومت‌های ستمگر، خواسته‌های ناروا و باطل‌گرایان و همچنین جاهلان ایستادگی کند. ابلاغ رسالت الهی، به شجاعتی خاص و شهامتی ویژه نیاز دارد و همه مسائل را نمی‌توان صرفاً در چارچوب مباحث نظری بررسی کرد.
آیه شریفه [الَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَیَخْشَوْنَهُ وَلَا یَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ]؛ کسی که رسالت دین را تبلیغ می‌کند، باید در خشیت نیز نگاه توحیدی داشته باشد و تنها از خدا بترسد، همین حقیقت را بیان می کند.
حقیقت کتمان حق در عصر حاضر
گاهی مانع کتمان حق، ترس از حکومت‌های ستمگر نیست؛ بلکه انسان از جاهلان اطراف خود می‌ترسد؛ جاهلانی که اطراف انسان را محاصره کرده‌اند و ممکن است با فشار و مخالفت، مانع بیان حقیقت شوند. گاهی انسان برای از دست ‌ندادن مریدان، جایگاه و موقعیت خود، از بیان حق عقب‌نشینی می‌کند؛ درحالی‌که تبلیغ دین، نیازمند شجاعت است و انسان باید بتواند در برابر حاکمان ظالم و ستمگر، باطل‌گرایان و جهل جاهلان بایستد؛ چون کسی که رسالت دین را تبلیغ می‌کند، باید در خشیت نیز موحد باشد و تنها از خداوند متعال بیم داشته باشد.
یکی از خصوصیات و برجستگی‌های رهبر شهید عظیم‌الشأن(قد)، شجاعت و شهامت ایشان بود؛ شجاعتی که تنها در برابر حکومت طاغوت، آمریکا و استکبار نبود؛ بلکه در برابر جاهلان نیز ایستادگی می‌کرد.
رهبر شهید در برابر جاهلان و متحجران ایستاد
ایشان در برابر عوامی که خود را مجتهد در دین می‌دانستند و تلاش می‌کردند فهم ناقص، اندک و ناچیز خود را بر عالمان دینی تحمیل کنند، ایستادگی کرد. رهبر شهید در برابر حکومت‌ها و ظالمان ایستادگی کرد و در برابر جاهلان نیز عقب‌نشینی نکرد؛ چراکه از غیر خدا خوفی در دل نداشت. ایستادگی در برابر حکومت‌ها و ظالمان، هرچند دشوار است، اما در نهایت ممکن است جان انسان را بگیرد؛ درحالی‌که از دست‌دادن آبرو و اعتبار برای بسیاری از افراد دشوارتر است. در طول تاریخ، افراد بسیاری برای دفاع از دین از جان خود گذشتند و در این مسیر شهامت هزینه دادند؛ اما زمانی که پای آبرو و اعتبار به میان آمد، عقب‌نشینی کردند و ترس بر آنان غلبه کرد.
مضمون آیه [ولَا یَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ] درباره چنین روحیه‌ای است. رهبر شهید عظیم‌الشأن(قد) در برابر این جریانات نیز ایستادگی می‌کرد و از غیر خدا هراسی نداشت. رهبر شهید در برابر حاکمان ستمگر و همچنین جاهلان متعصب و کسانی که تلاش می‌کردند، فهم ناقص خود را بر عالمان دینی تحمیل کنند، با شهامت و شجاعت ایستاد.
ترجمه کتاب سید قطب؛ نمونه‌ای از شجاعت علمی رهبر شهید
زمانی که آن بزرگوار در مشهد به‌عنوان طلبه‌ای جوان، کتاب سید قطب را ترجمه کرد، مخالفت‌ها تنها از سوی حاکمان نبود؛ بلکه از سوی متحجران و برخی عوام نیز مورد هجمه قرار گرفت. پیرامون این اقدام، سخنان ناروا و حواشی متعددی در مشهد شکل گرفت و این مخالفت‌ها در میان برخی افراد و حتی بر فراز منبرها مطرح شد، اما آن عالم دوراندیش در برابر این فشارها ایستادگی کرد.
هیمنه استکبار در برابر ایستادگی رهبر شهید فرو ریخت
رهبر شهید نه از حاکمان ستمگر خوف داشت و نه از جاهلان متنسک و متعصب هراسید؛ چراکه حاکمان ممکن است جان انسان را تهدید کنند؛ اما این گروه‌ها آبرو و اعتبار انسان را هدف قرار می‌دهند.
رهبر شهید عظیم‌الشأن(قد) در برابر هر دو جریان با شهامت و شجاعت ایستادگی کرد و لذا در برابر آمریکا آن‌چنان ایستادگی کرد که حتی جان عزیز خود را در این مسیر تقدیم کرد؛ اما در مقابل، هیمنه و ابهت آمریکا را در جهان شکست.
ایستادگی در برابر آمریکا و استکبار جهانی و شکستن هیمنه آن‌ها در جهان، دستاورد کوچکی نبود و آثار این اقدام به مرور زمان بیش از پیش آشکار خواهد شد.