معاون تهذیب و تربیت حوزههای علمیه
طلبگی، رسالت، مأموریت و تکلیف الهی است
حجتالاسلام والمسلمین محمد عالمزاده نوری، معاون تهذیب حوزههای علمیه در نشست «هویت طلبگی» و در دوره مهارتافزایی «راه روشن ۵» که با حضور طلاب جدیدالورود جامعةالزهرا(س) برگزار شد، با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق عالم طلبگی، گفت: طلبگی صرفاً یک شغل یا موقعیت اجتماعی نیست؛ بلکه رسالت، مأموریت و تکلیفی الهی است که طلبه باید آن را آگاهانه بپذیرد و در مسیر تحقق آن حرکت کند.
به گزارش خبرگزاری حوزه، معاون تهذیب حوزههای علمیه در این نشست، هویت طلبگی را موضوعی بنیادین در مسیر تربیت طلبه دانست و اظهار کرد: کسی که وارد حوزه علمیه میشود، پیش از آنکه بخواهد مهارتها و دانشهای مختلف را فرا بگیرد، باید بداند وارد چه عالمی شده و قرار است چه نقشی را در این عالم ایفا کند. شناخت عالم طلبگی و ترسیم نقشه این عالم، مقدمهای برای شکلگیری هویت صحیح طلبگی است.
لزوم شناخت جایگاه حوزه و روحانیت در منظومه دین و جامعه
حجتالاسلام والمسلمین عالمزادهنوری، با بیان اینکه طلبه باید نگاه خود را نسبت به مسیر پیش رو از سطح فعالیتهای روزمره فراتر ببرد، عنوان کرد: برای شناخت هویت طلبگی، باید از بالا به عالم طلبگی نگاه کرد و جایگاه حوزه، روحانیت و طلبه را در منظومه دین و جامعه شناخت.
وی افزود: طلبه باید بداند فلسفه وجودی حوزههای علمیه چیست، روحانیت برای چه شکل گرفته است و مأموریت یک عالم دینی در جامعه چیست؛ زیرا بدون پاسخ به این پرسشها، ممکن است طلبه سالها در حوزه تحصیل کند؛ اما تصویر روشنی از هویت و رسالت خود نداشته باشد.
معاون تهذیب حوزههای علمیه، با اشاره به آموزههای قرآن کریم درباره تفقه در دین، به آیه مبارکه نفر اشاره و اظهار کرد: این آیه نشان میدهد که فراگیری دین در منطق قرآن، هدفی صرفاً فردی ندارد؛ بلکه دانش و علوم دینی باید در خدمت آگاهیبخشی، هدایت و اصلاح جامعه قرار گیرد؛ بنابراین، طلبه باید از همان ابتدا نسبت میان تحصیل، تفقه، هدایت و مسئولیت اجتماعی خود را بشناسد.
استمرار مسیر دین در جامعه؛ فلسفه حضور روحانیت
حجتالاسلام والمسلمین عالمزاده نوری، با اشاره به رسالت روحانیت، گفت: روحانیت برای آن شکل گرفته است که مسیر دین در جامعه استمرار پیدا کند و معارف الهی به مردم برسد. عالمان دین باید دین را بیاموزند، آن را درست بفهمند، به آن عمل کنند و در ادامه، آن را به جامعه منتقل کنند.
وی با استناد به روایت معروف «العلماء ورثةالأنبیاء» افزود: عالمان دین وارثان پیامبران هستند و این وراثت تنها بهمعنای انتقال دانش نیست؛ بلکه مسئولیت و رسالتی را نیز بههمراه دارد. کسی که در مسیر طلبگی قرار میگیرد، باید خود را برای پذیرش بخشی از این مسئولیت آماده کند.
معاون تهذیب حوزههای علمیه تأکید کرد: طلبگی را نباید صرفاً بهعنوان یک شغل، رشته تحصیلی یا موقعیت اجتماعی تعریف کرد. طلبگی یک رسالت، مأموریت و تکلیف الهی است و طلبه باید نسبت خود را با این مأموریت بهدرستی بشناسد. اگر طلبه بداند که در چه مسیری قدم گذاشته و این مسیر ادامه چه راهی است، نگاه او به درس خواندن، تهذیب، تبلیغ، پژوهش و ارتباط با مردم نیز تغییر خواهد کرد. در این صورت، فعالیتهای مختلف طلبگی از حالت پراکنده خارج میشود و همه آنها در منظومهای واحد و در جهت تحقق یک رسالت قرار میگیرد.
این استاد حوزه و دانشگاه، با بیان اینکه طلبه باید در مسیر تعلیم معارف الهی، قرآن کریم، حکمت و معارف دینی حرکت کند، گفت: شهید مطهری(ره) نمونه برجستهای از این الگو است. ایشان معلم قرآن، معلم حکمت و معلم اندیشه دینی بود. حکمت نیز یعنی ساختن زندگی محکم و مستحکم؛ زندگیای که انسان را در مسیر درست قرار دهد و او را برای ابدیت آماده کند. رهبر معظم شهید نیز در طول سالهای مختلف، بخش مهمی از سخنان و بیانات خود را به تبیین معارف قرآن و حکمت اختصاص دادهاند.
مسیر طلبگی باید در امتداد مأموریت انبیای الهی تعریف شود
معاون تهذیب حوزههای علمیه، با اشاره به مأموریت پیامبران الهی(ع) اظهار کرد: برای شناخت رسالت طلبگی، باید به رسالت پیامبران توجه کرد. پیامبران برای هدایت انسانها، دعوت به توحید، مبارزه با انحراف و اقامه دین خدا مبعوث شدند و مسیر طلبگی نیز باید در امتداد همین مأموریت تعریف شود. طلبه نمیتواند نسبت به مسائل دینی و اجتماعی بیتفاوت باشد؛ زیرا کسی که خود را در مسیر پیامبران قرار داده است، باید نسبت به هدایت، آگاهیبخشی و اصلاح جامعه احساس مسئولیت کند.
وقف تمام وجود برای دین خدا
وی با تأکید بر ضرورت آمادگی طلبه برای فداکاری در مسیر دین گفت: طلبگی اقتضا میکند، انسان بخشی از وجود و توان خود را در اختیار دین قرار دهد و در مراحل بالاتر، همه ظرفیتهای خود را برای تحقق مأموریت الهی بهکار گیرد.
حجتالاسلام والمسلمین عالمزاده نوری، با بیان اینکه فداشدن در راه دین، تنها بهمعنای از دستدادن جان نیست، عنوان کرد: انسان میتواند عمر، توان، استعداد، دانش، فرصت و سرمایههای وجودی خود را در راه خدا قرار دهد. طلبه باید بهتدریج به این نقطه برسد که زندگی خود را در نسبت با رسالت دینی معنا کند و از ظرفیتهای خود برای خدمت به دین و مردم بهره بگیرد. مسیر طلبگی، مسیر راحتطلبی نیست؛ بلکه مسیر ایستادگی، فداکاری و خدمت است.
جلوههای فداکاری در راه دین
معاون تهذیب حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: هنگامی که از فداشدن در مسیر دین سخن گفته میشود، نباید این مفهوم را تنها در شهادت بهمعنای از دستدادن جان خلاصه کرد. گاهی انسان سالهای عمر خود را در مسیر تعلیم، تبلیغ، پژوهش، تربیت و خدمت به مردم صرف میکند و این نیز جلوهای از فداکاری در راه دین است.
وی تصریح کرد: مهم آن است که طلبه بداند، سرمایه اصلی او عمر و وجود اوست و این سرمایه را در چه مسیری هزینه میکند. اگر زندگی طلبه در خدمت مأموریت الهی قرار گیرد، تحصیل و فعالیتهای او نیز معنای عمیقتری پیدا خواهد کرد.
اقامه دین؛ رسالت حوزههای علمیه
حجتالاسلام والمسلمین عالمزاده نوری، اقامه دین را از مهمترین مأموریتهای حوزههای علمیه دانست و گفت: حوزه علمیه تنها برای تولید دانش یا تربیت افرادی که اطلاعات دینی دارند شکل نگرفته است؛ بلکه باید در مسیر تحقق و اقامه دین در جامعه نقشآفرینی کند.
معاون تهذیب حوزههای علمیه بیان کرد: اگر قرار باشد، دین خدا را اقامه کنیم، ابتدا باید دین را بشناسیم؛ بنابراین نخستین مرحله، شناخت دین است. مرحله دوم، شناساندن دین به مردم است. طلبه باید دینی را که شناخته است، به زبان مناسب و صحیح برای مردم تبیین کند. مرحله سوم، دفاع از دین است. دین خدا دشمن دارد و کسانی هستند که تلاش میکنند، دین را از میدان خارج کنند؛ بنابراین باید کسانی باشند که از دین دفاع کنند.
وی ادامه داد: دفاع از دین دوگونه است: دفاع سخت که بیشتر بر عهده نیروهای نظامی و دفاعی است و دفاع نرم که شامل دفاع فکری، فرهنگی و اعتقادی، پاسخ به شبهات و گفتوگو و مناظره با جریانهای فکری مخالف است. این بخش از مسئولیت، از جمله عرصههای مهم فعالیت روحانیت است.
حجتالاسلام والمسلمین عالمزاده نوری تأکید کرد: طلبهای که هویت خود را درست بشناسد، تحصیل را مقدمهای برای خدمت میداند، تهذیب را ضرورتی برای اثرگذاری میشمارد و ارتباط با مردم را بخشی از مسئولیت خود تلقی میکند. در چنین نگاهی، حوزه علمیه یک مسیر تربیتی و رسالتی است، نه صرفاً یک محیط آموزشی.
وی در پایان گفت: هویت طلبگی زمانی شکل میگیرد که طلبه بداند، برای چه وارد این مسیر شده، از چه مکتبی پیروی میکند، چه رسالتی بر عهده دارد و قرار است در آینده چه نقشی در هدایت و خدمت به جامعه ایفا کند. شناخت این مسیر میتواند مبنای حرکت آگاهانه و مسئولانه طلبه در سالهای پیش رو باشد.
لزوم شناخت جایگاه حوزه و روحانیت در منظومه دین و جامعه
حجتالاسلام والمسلمین عالمزادهنوری، با بیان اینکه طلبه باید نگاه خود را نسبت به مسیر پیش رو از سطح فعالیتهای روزمره فراتر ببرد، عنوان کرد: برای شناخت هویت طلبگی، باید از بالا به عالم طلبگی نگاه کرد و جایگاه حوزه، روحانیت و طلبه را در منظومه دین و جامعه شناخت.
وی افزود: طلبه باید بداند فلسفه وجودی حوزههای علمیه چیست، روحانیت برای چه شکل گرفته است و مأموریت یک عالم دینی در جامعه چیست؛ زیرا بدون پاسخ به این پرسشها، ممکن است طلبه سالها در حوزه تحصیل کند؛ اما تصویر روشنی از هویت و رسالت خود نداشته باشد.
معاون تهذیب حوزههای علمیه، با اشاره به آموزههای قرآن کریم درباره تفقه در دین، به آیه مبارکه نفر اشاره و اظهار کرد: این آیه نشان میدهد که فراگیری دین در منطق قرآن، هدفی صرفاً فردی ندارد؛ بلکه دانش و علوم دینی باید در خدمت آگاهیبخشی، هدایت و اصلاح جامعه قرار گیرد؛ بنابراین، طلبه باید از همان ابتدا نسبت میان تحصیل، تفقه، هدایت و مسئولیت اجتماعی خود را بشناسد.
استمرار مسیر دین در جامعه؛ فلسفه حضور روحانیت
حجتالاسلام والمسلمین عالمزاده نوری، با اشاره به رسالت روحانیت، گفت: روحانیت برای آن شکل گرفته است که مسیر دین در جامعه استمرار پیدا کند و معارف الهی به مردم برسد. عالمان دین باید دین را بیاموزند، آن را درست بفهمند، به آن عمل کنند و در ادامه، آن را به جامعه منتقل کنند.
وی با استناد به روایت معروف «العلماء ورثةالأنبیاء» افزود: عالمان دین وارثان پیامبران هستند و این وراثت تنها بهمعنای انتقال دانش نیست؛ بلکه مسئولیت و رسالتی را نیز بههمراه دارد. کسی که در مسیر طلبگی قرار میگیرد، باید خود را برای پذیرش بخشی از این مسئولیت آماده کند.
معاون تهذیب حوزههای علمیه تأکید کرد: طلبگی را نباید صرفاً بهعنوان یک شغل، رشته تحصیلی یا موقعیت اجتماعی تعریف کرد. طلبگی یک رسالت، مأموریت و تکلیف الهی است و طلبه باید نسبت خود را با این مأموریت بهدرستی بشناسد. اگر طلبه بداند که در چه مسیری قدم گذاشته و این مسیر ادامه چه راهی است، نگاه او به درس خواندن، تهذیب، تبلیغ، پژوهش و ارتباط با مردم نیز تغییر خواهد کرد. در این صورت، فعالیتهای مختلف طلبگی از حالت پراکنده خارج میشود و همه آنها در منظومهای واحد و در جهت تحقق یک رسالت قرار میگیرد.
این استاد حوزه و دانشگاه، با بیان اینکه طلبه باید در مسیر تعلیم معارف الهی، قرآن کریم، حکمت و معارف دینی حرکت کند، گفت: شهید مطهری(ره) نمونه برجستهای از این الگو است. ایشان معلم قرآن، معلم حکمت و معلم اندیشه دینی بود. حکمت نیز یعنی ساختن زندگی محکم و مستحکم؛ زندگیای که انسان را در مسیر درست قرار دهد و او را برای ابدیت آماده کند. رهبر معظم شهید نیز در طول سالهای مختلف، بخش مهمی از سخنان و بیانات خود را به تبیین معارف قرآن و حکمت اختصاص دادهاند.
مسیر طلبگی باید در امتداد مأموریت انبیای الهی تعریف شود
معاون تهذیب حوزههای علمیه، با اشاره به مأموریت پیامبران الهی(ع) اظهار کرد: برای شناخت رسالت طلبگی، باید به رسالت پیامبران توجه کرد. پیامبران برای هدایت انسانها، دعوت به توحید، مبارزه با انحراف و اقامه دین خدا مبعوث شدند و مسیر طلبگی نیز باید در امتداد همین مأموریت تعریف شود. طلبه نمیتواند نسبت به مسائل دینی و اجتماعی بیتفاوت باشد؛ زیرا کسی که خود را در مسیر پیامبران قرار داده است، باید نسبت به هدایت، آگاهیبخشی و اصلاح جامعه احساس مسئولیت کند.
وقف تمام وجود برای دین خدا
وی با تأکید بر ضرورت آمادگی طلبه برای فداکاری در مسیر دین گفت: طلبگی اقتضا میکند، انسان بخشی از وجود و توان خود را در اختیار دین قرار دهد و در مراحل بالاتر، همه ظرفیتهای خود را برای تحقق مأموریت الهی بهکار گیرد.
حجتالاسلام والمسلمین عالمزاده نوری، با بیان اینکه فداشدن در راه دین، تنها بهمعنای از دستدادن جان نیست، عنوان کرد: انسان میتواند عمر، توان، استعداد، دانش، فرصت و سرمایههای وجودی خود را در راه خدا قرار دهد. طلبه باید بهتدریج به این نقطه برسد که زندگی خود را در نسبت با رسالت دینی معنا کند و از ظرفیتهای خود برای خدمت به دین و مردم بهره بگیرد. مسیر طلبگی، مسیر راحتطلبی نیست؛ بلکه مسیر ایستادگی، فداکاری و خدمت است.
جلوههای فداکاری در راه دین
معاون تهذیب حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: هنگامی که از فداشدن در مسیر دین سخن گفته میشود، نباید این مفهوم را تنها در شهادت بهمعنای از دستدادن جان خلاصه کرد. گاهی انسان سالهای عمر خود را در مسیر تعلیم، تبلیغ، پژوهش، تربیت و خدمت به مردم صرف میکند و این نیز جلوهای از فداکاری در راه دین است.
وی تصریح کرد: مهم آن است که طلبه بداند، سرمایه اصلی او عمر و وجود اوست و این سرمایه را در چه مسیری هزینه میکند. اگر زندگی طلبه در خدمت مأموریت الهی قرار گیرد، تحصیل و فعالیتهای او نیز معنای عمیقتری پیدا خواهد کرد.
اقامه دین؛ رسالت حوزههای علمیه
حجتالاسلام والمسلمین عالمزاده نوری، اقامه دین را از مهمترین مأموریتهای حوزههای علمیه دانست و گفت: حوزه علمیه تنها برای تولید دانش یا تربیت افرادی که اطلاعات دینی دارند شکل نگرفته است؛ بلکه باید در مسیر تحقق و اقامه دین در جامعه نقشآفرینی کند.
معاون تهذیب حوزههای علمیه بیان کرد: اگر قرار باشد، دین خدا را اقامه کنیم، ابتدا باید دین را بشناسیم؛ بنابراین نخستین مرحله، شناخت دین است. مرحله دوم، شناساندن دین به مردم است. طلبه باید دینی را که شناخته است، به زبان مناسب و صحیح برای مردم تبیین کند. مرحله سوم، دفاع از دین است. دین خدا دشمن دارد و کسانی هستند که تلاش میکنند، دین را از میدان خارج کنند؛ بنابراین باید کسانی باشند که از دین دفاع کنند.
وی ادامه داد: دفاع از دین دوگونه است: دفاع سخت که بیشتر بر عهده نیروهای نظامی و دفاعی است و دفاع نرم که شامل دفاع فکری، فرهنگی و اعتقادی، پاسخ به شبهات و گفتوگو و مناظره با جریانهای فکری مخالف است. این بخش از مسئولیت، از جمله عرصههای مهم فعالیت روحانیت است.
حجتالاسلام والمسلمین عالمزاده نوری تأکید کرد: طلبهای که هویت خود را درست بشناسد، تحصیل را مقدمهای برای خدمت میداند، تهذیب را ضرورتی برای اثرگذاری میشمارد و ارتباط با مردم را بخشی از مسئولیت خود تلقی میکند. در چنین نگاهی، حوزه علمیه یک مسیر تربیتی و رسالتی است، نه صرفاً یک محیط آموزشی.
وی در پایان گفت: هویت طلبگی زمانی شکل میگیرد که طلبه بداند، برای چه وارد این مسیر شده، از چه مکتبی پیروی میکند، چه رسالتی بر عهده دارد و قرار است در آینده چه نقشی در هدایت و خدمت به جامعه ایفا کند. شناخت این مسیر میتواند مبنای حرکت آگاهانه و مسئولانه طلبه در سالهای پیش رو باشد.