معرفی کتاب
عصر زرین روابط علمای شیعه با دولت آلبویه
کتاب«عصر زرینِ روابط علمای شیعه با دولت آلبویه»، پژوهشی مستند و دقیق است که بهقلم حجتالاسلام والمسلمین مرتضی رئوفی چهاردهی نگاشته شده و بهکوشش انتشارات لقاء در ۳۱۰ صفحه با قطع وزیری منتشر گردیده است.
درآمد و ضرورت پژوهش
تاریخ آلبویه در میان غبار دوران خودکامه خلفای بغداد، واقعیتی حماسی و متمایز بود. در روزگاری که ملت نجیب ایران زیر بار ستم بود، این حکمرانان برخاسته از دلِ مردم، نهتنها بساط جور را برچیدند، بلکه عصری زرین از پیوند سیاست و دانش را رقم زدند. این اثر، روایتی است از آن پیوند مبارک میان علمای شیعه و دولت آلبویه؛ دورانی که اگر چنین نبود، شاید مکتب تشیع همچنان در حاشیه تاریخ محبوس میماند. نویسنده در این کتاب، کنشگریِ علمایی را بازخوانی میکند که دین و میهن را از یوغ تعصبات جاهلانه رهانیدند.
ساختار و مبانی پژوهش
پژوهش حاضر با تکیه بر منابع معتبر، میکوشد ضمن تبیین نقش کلیدی علمای شیعه در شکلدهی به هویت مذهبی- سیاسی ایران و جهان اسلام، الگویی از همزیستی قدرت و مذهب در تاریخ ارائه دهد. این اثر بر پایه پرسشمحوری «ماهیت و کیفیت روابط میان علمای شیعه و دولت آلبویه» سامان یافته و پژوهشگر در پی دستیابی به پاسخی جامع، این تعاملات را در چهار بُعدِ درهمتنیده واکاوی میکند:
بعد سیاسی: بررسی تعامل با علما جهت کسب مشروعیت، مدیریت امور جامعه و نقش مشاوره و هدایت حاکمان در ساختار دیوانی.
بعد فرهنگی: احیای هویت ایرانی، تأسیس مراکز علمی و کتابخانهها و حمایت از تولیدات ادبی و علمی.
بعد اقتصادی: تحلیل سازوکارهای موقوفات و نقش آن در تضمین استقلال مالی نهادهای دینی.
بعد مذهبی: بررسی ترویج تشیع، برگزاری آزادانهی شعائر مذهبی و تقویت جایگاه مذهبی علما.
ساختار کتاب
کتاب در چهار فصلِ منسجم تنظیم شده است: پس از تبیین کلیات و مفاهیم در فصل نخست، فصول بعدی بهترتیب به بررسی تفصیلی روابط سیاسی، اقتصادی و در نهایت روابط فرهنگی و مذهبیِ بین علمای شیعه و دولت آلبویه میپردازند.
ویژگیهای متمایز
این اثر تنها یک تحلیل نظری نیست؛ نگارنده در بخش پایانی، بیش از چهل صفحه اسناد و تصاویر مرتبط را جهت استناد و درک بهتر مخاطب فراهم آورده است. علاوه بر این، تسلط ادبی نویسنده در قالب ابیات منظوم که کلّیت موضوع و سیاستهای حاکم بر آن عصر را روایت میکند، به کتاب جلوهای هنری و وزین بخشیده است.
تاریخ آلبویه در میان غبار دوران خودکامه خلفای بغداد، واقعیتی حماسی و متمایز بود. در روزگاری که ملت نجیب ایران زیر بار ستم بود، این حکمرانان برخاسته از دلِ مردم، نهتنها بساط جور را برچیدند، بلکه عصری زرین از پیوند سیاست و دانش را رقم زدند. این اثر، روایتی است از آن پیوند مبارک میان علمای شیعه و دولت آلبویه؛ دورانی که اگر چنین نبود، شاید مکتب تشیع همچنان در حاشیه تاریخ محبوس میماند. نویسنده در این کتاب، کنشگریِ علمایی را بازخوانی میکند که دین و میهن را از یوغ تعصبات جاهلانه رهانیدند.
ساختار و مبانی پژوهش
پژوهش حاضر با تکیه بر منابع معتبر، میکوشد ضمن تبیین نقش کلیدی علمای شیعه در شکلدهی به هویت مذهبی- سیاسی ایران و جهان اسلام، الگویی از همزیستی قدرت و مذهب در تاریخ ارائه دهد. این اثر بر پایه پرسشمحوری «ماهیت و کیفیت روابط میان علمای شیعه و دولت آلبویه» سامان یافته و پژوهشگر در پی دستیابی به پاسخی جامع، این تعاملات را در چهار بُعدِ درهمتنیده واکاوی میکند:
بعد سیاسی: بررسی تعامل با علما جهت کسب مشروعیت، مدیریت امور جامعه و نقش مشاوره و هدایت حاکمان در ساختار دیوانی.
بعد فرهنگی: احیای هویت ایرانی، تأسیس مراکز علمی و کتابخانهها و حمایت از تولیدات ادبی و علمی.
بعد اقتصادی: تحلیل سازوکارهای موقوفات و نقش آن در تضمین استقلال مالی نهادهای دینی.
بعد مذهبی: بررسی ترویج تشیع، برگزاری آزادانهی شعائر مذهبی و تقویت جایگاه مذهبی علما.
ساختار کتاب
کتاب در چهار فصلِ منسجم تنظیم شده است: پس از تبیین کلیات و مفاهیم در فصل نخست، فصول بعدی بهترتیب به بررسی تفصیلی روابط سیاسی، اقتصادی و در نهایت روابط فرهنگی و مذهبیِ بین علمای شیعه و دولت آلبویه میپردازند.
ویژگیهای متمایز
این اثر تنها یک تحلیل نظری نیست؛ نگارنده در بخش پایانی، بیش از چهل صفحه اسناد و تصاویر مرتبط را جهت استناد و درک بهتر مخاطب فراهم آورده است. علاوه بر این، تسلط ادبی نویسنده در قالب ابیات منظوم که کلّیت موضوع و سیاستهای حاکم بر آن عصر را روایت میکند، به کتاب جلوهای هنری و وزین بخشیده است.