به مناسبت چهلمین روز رحلت استاد حوزه علمیه خراسان بررسی شد
پرتویی از حیات فقیهانه حجتالاسلام والمسلمین سیدمحسن حسینیفقیه(ره)
آغاز زندگیحجتالاسلام والمسلمین حاج سیدمحسن حسینیفقیه، از استادان برجسته فقه و اصول حوزه علمیه خراسان و از چهرههای اثرگذار علمی و فرهنگی معاصر بهشمار میآید. گستره دانش، تجربه طولانی در تدریس، پژوهشهای متنوع، حضور جدی در عرصه تبلیغ و مسئولیتهای علمی، ایشان را به یکی از شخصیتهای شاخص حوزه علمیه خراسان تبدیل کرده است.
او در ۲۴ ربیعالثانی ۱۳۸۷ قمری برابر با ۱۰ مرداد ۱۳۴۶ شمسی در مشهد مقدس و در خانوادهای سرشار از علم، تقوا و فضیلت چشم به جهان گشود. ایشان فرزند مرحوم آیتالله حاج سیدحسن حسینیفقیه، از شاگردان برجسته مرحوم آیتاللهالعظمی سید محمدهادی میلانی(قد) و از چهرههای شناختهشده علمی و اخلاقی مشهد بود.
شروع تحصیل و ورود به حوزه علمیه مشهداستعداد و نبوغ علمی استاد حسینیفقیه(ره) از دوران کودکی آشکار بود. تحصیلات آکادمیک را از پنجسالگی آغاز کرد و پس از اخذ مدرک دیپلم، با وجود اصرار مسئولان آموزشی وقت برای ورود ایشان به رشتههای علوم پزشکی، بهعلت علاقه عمیق و پایدار به علوم دینی ـ که از همان دوران کودکی در وجودشان ریشه داشت ـ مسیر مقدّس طلبگی را انتخاب کرد.
ایشان مقدمات و سطوح را در مدرسه علمیه آیتالله موسوینژاد و سایر مدارس مشهد فرا گرفت و از محضر شمار زیادی از اساتید برجسته بهره برد.
ایشان در دوره مقدمات و سطح از محضر اساتید برجستهای مانند آیات و حجج اسلام: ربانی بیرجندی، ملکی، عالمی، موسوینژاد، رجائی شاهرودی، تبادکانی، فیاض صابری، عباسپور، فاضلینژاد، احدی و صفوی بهرهمند گردید و دروس رسائل، مکاسب و کفایه را نزد آیات حاج شیخ مهدی مروارید، حاج شیخ محمد مروارید، حاج شیخ جواد مروی و حاج شیخ رجبعلی رضازاده فراگرفت. سپس در دوره خارج فقه و اصول بهمدت ۱۴ سال در درس آیتالله حاج میرزاعلی فلسفی(ره) و ۱۸ سال در درس آیتالله حاج شیخ مصطفی اشرفی شاهرودی شرکت نمود که این دو درس نقش اساسی در تعمیق مبانی اصولی و فقهی ایشان داشته است. همچنین مدتی از محضر اساتید دیگری مانند آیات سیدابراهیم علمالهدی، شیخ محمد قاضیزاده، شیخ مرتضی محامی، شیخ غلامرضا باقری اصفهانی و جعفری کاشمری در فقه و اصول و از دروس آیتالله سیدجعفر سیدان و والد معظمش در مباحث کلامی و معارفی تلمذ نمود.
تدریسایشان از آغاز جوانی به تدریس علوم مختلف حوزوی پرداخت و گستره تدریس ایشان بسیار وسیع بود و شامل ادبیات عرب، منطق، شرح لمعه، اصول فقه، اصول استنباط، رسائل، مکاسب، کفایه، حلقات شهید صدر، خارج فقه و اصول، فقه و اصول مقارن، قواعد فقهیه، رجال، تفسیر و کلام میشد.
تدریس مکرّر بسیاری از متون، از جمله بیش از شش دوره «کفایةالاصول»، از نشانههای تسلط ویژه ایشان بر مباحث اصولی است. درس خارج ایشان نیز از حدود چهارده سال قبل و پس از سفارش و تأکید مستقیم مرحوم آیتالله فلسفی و آیتالله اشرفی شاهرودی در مدرسه آیتاللهالعظمی خویی(قد) مشهد آغاز شده بود که تا آخرین روزهای حیاتش ادامه داشت.
از ویژگیهای بارز دروس خارج اصول ایشان، توجه دقیق به نظریات «اعلام خمسه» (شیخ انصاری، محقق خراسانی، محقق نایینی، محقق عراقی و محقق اصفهانی(قد)) و نیز آرای شهید صدر(ره)، امام خمینی(قد) و آیتالله سیستانی، همراه با تحلیل و نقد مبانی استادان خویش بود.
استاد حسینیفقیه، دارای اجازات اجتهاد، امور حسبیه و نقل حدیث از برخی مراجع و علما و اساتید خود بود که در آینده منتشر خواهد شد.
آثار و پژوهشهاایشان در کنار تدریس گسترده، صاحب آثار متعدد علمی هستند که اکثر آنها هنوز منتشر نشده است. برخی از آثار مهم ایشان عبارت است از: هندسه معرفتی محقق خراسانی در کفایةالاصول، مبانی جرح و تعدیل نزد فریقین، خرید و فروش اعیان نجسه از منظر مذاهب اسلامی، عدالت صحابه، نقد مبانی رجالی، بررسی فقهی دقیق سن بلوغ دختران، احکام فقهی حجاب بانوان، منطقةالفراغ، نقش ترکیب و تعویض سند در حجیت روایات، تقریرات خارج فقه و اصول، محاضرات فقه مقارن، کلیات علم رجال، رساله اثبات وجوب زیارت امام حسین(ع) یکبار در عمر در صورت استطاعت و...
ایشان همچنین بهعنوان استاد راهنما، مشاور و داور پایاننامههای سطح ۳ و ۴ در حوزه علمیه خراسان فعالیت داشت و مقالاتی نیز از او منتشر گردیده است.
فعالیتهای فرهنگی و تبلیغیحجتالاسلام والمسلمین حسینیفقیه، از خطبا و مبلغان فعال داخل و خارج کشور بود و سالها بهعنوان مبلغ زباندان و روحانی کاروان با بعثه مقام معظم رهبری همکاری داشت و به زبانهای عربی و انگلیسی مسلط بود.
حضور تبلیغی ایشان در کشورهای مختلف از جمله: عراق، لبنان، ساحلعاج، الجزایر، بلاروس، سوریه، عمان، سوئد، اندونزی، ایتالیا و دیگر کشورها و همچنین در شهرهای مختلف ایران مانند: بندرعباس، خوانسار، عسلویه، زاهدان، کاشان، بیرجند، بجنورد، طبس، کاشمر و مناطق دیگر، نشان از نقش برجسته ایشان در ترویج معارف اهلبیت(ع) و ارتباط نزدیک این استاد فقید با اقشار مختلف مردم دارد.
از دیگر خدمات ایشان میتوان به بیش از بیستسال امامت جماعت در مسجد غدیر باباعلی (بلوار معلم مشهد) و همچنین تولیت دارالشفای موقوفه امام صادق(ع) مشهد اشاره کرد که منشأ خدمات ارزندهای به مردم و طلاب گردیده است.
ایشان در کنار فعالیتهای علمی و فرهنگی، در گروههای علمی و کمیسیونها حضور داشته است که برخی از آنها عبارت است از: عضو قرارگاه فقاهت و مجتهدپروری حوزه علمیه خراسان، عضو کمیسیون فرهنگ و اخلاق شورایعالی حوزه علمیه خراسان، عضو گروه علمی فقه و اصول مدارج علمی حوزه، عضو گروه علمی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)، همکاری با مدارس علمیه نواب، سلیمانیه و حضرت ولیعصر(عج)، عضو هیئت امنای مؤسسه میراث فقاهت خراسان، عضو شورای علمی و قائم مقام مرکز تحقیقات اسلامی مشهدمقدس و...
سلوک اخلاقی و معنویاستاد سیدمحسن حسینیفقیه، در کنار جایگاه علمی برجسته خویش، به سلوک اخلاقی و رفتاری ممتاز شناخته میشود. زندگی ایشان آمیخته با تعبد و ولاییبودن است؛ ایمان و اخلاص نسبت به اهلبیت(ع)، محور اصلی رفتار و گفتار ایشان بود و همواره در تصمیمها و جهتگیریهای علمی و اجتماعی، رضای الهی و پیروی از مسیر ولایت را سرلوحه قرار میداد.
از ویژگیهای برجسته ایشان، دلسوزی عمیق نسبت به طلاب و خانوادههای آنان بود. استاد نهتنها دغدغه تربیت علمی آنان را داشت، بلکه همواره در رفع مشکلات معیشتی، تحصیلی، خانوادگی و درمانی طلاب کوشا بود.
ایشان به فکر مردمبودن را وظیفه دینی و انسانی خود میدانست. چه در سخنرانیهای تبلیغی و فرهنگی و چه در فعالیتهای اجتماعی، اولویت ایشان رفع نیازهای واقعی مردم، تبیین معارف دین به زبان قابل فهم و خدمت بیمنت بود.
در برخوردهای روزمره، استاد به اخلاق خوش، روی باز و خوشاستقبالی شهره بود و برای شاگردان و نزدیکان، این رفتار نه یک عادت، بلکه تجلی شخصیت تربیتیافته و روح آرامِ انسانی است که در تحصیل علم و تربیت نفس توأمان کوشیده بود.
ارتحالحجتالاسلام والمسلمین حسینیفقیه سرانجام پس از سالها تدریس، تحقیق، خدمت فرهنگی و تربیت نسلهای متعدد از طلاب و پژوهشگران، در پانزدهم اسفند ۱۴۰۴ بر اثر عارضه قلبی دار فانی را وداع گفت. خبر رحلت ایشان موجی از اندوه در حوزههای علمیه، شاگردان، علاقهمندان و نزدیکان ایشان ایجاد کرد و بسیاری این فقدان را خسارتی برای جامعه علمی و معنوی کشور دانستند.
پیکر مطهر استاد، در روز شانزدهم اسفند با حضور گسترده علما، طلاب، شاگردان و مردم، از مقابل حسینیه پیروان دین نبوی مشهد به سوی حرم مطهر رضوی تشییع و پس از اقامه نماز توسط ابوالزوجه مکرمش، آیتالله اشرفی شاهرودی، به توصیه تولیت آستان قدس رضوی در محل رواق حضرت زهرا(س) در جوار بارگاه رضوی به خاک سپرده شد.
یادش گرامی و راهش پررهرو باد.