*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > افق پارسایی > افق پارسایی8 


گروه خبری: افق پارسایی8  | تاریخ:1394/02/02 | ساعت:١٣:١٨ | شماره خبر:٣٦٠٤٥٩ |  


    

نيم‌نگاهي به تراث اخلاقي شيعه «اخلاق ناصري»

 ابوجعفر محمدبن محمدبن حسن توسي مشهور به خواجه نصيرالدين، متولد 5 اسفند 597 ه.ق در توس (روز 5 اسفند به مناسبت سال‌روز تولد اين دانشمند بزرگ کشورمان، در تقويم جمهوري اسلامي ايران روز بزرگداشت خواجه نصيرالدين طوسي و روز مهندسي نام‌گذاري شده ‌است) و متوفاي 673 در بغداد؛ فقيه، فيلسوف، سياست‌مدار، متکلم، شاعر، رياضي‌دان و ... 

  


ابوجعفر محمدبن محمدبن حسن توسي مشهور به خواجه نصيرالدين، متولد 5 اسفند 597 ه.ق در توس (روز 5 اسفند به مناسبت سال‌روز تولد اين دانشمند بزرگ کشورمان، در تقويم جمهوري اسلامي ايران روز بزرگداشت خواجه نصيرالدين طوسي و روز مهندسي نام‌گذاري شده ‌است) و متوفاي 673 در بغداد؛ فقيه، فيلسوف، سياست‌مدار، متکلم، شاعر، رياضي‌دان و منجم بزرگ ايراني سده هفتم و يکي از سرشناس‌ترين و بانفوذترين چهره‌هاي تاريخ فکري اسلامي است. کنيه‌اش «ابوجعفر» و به القابي چون «نصرالدين»، «محقق طوسي»، «استادالبشر» و «عقل حادي‌عشر» مشهور است.

علامه حلي (ره) که از جمله شاگردان خواجه نصيرالدين طوسي در حکمت و به قولي استاد ايشان در فقه بودند، درباره استاد عالي‌قدر خويش چنين نوشته‌اند: «خواجه نصيرالدين طوسي افضل عصر ما بود و از علوم عقيله و نقليه مصنفات بسيار داشت. او اشرف کساني است که ما آن‌ها را درک کرده‌ايم؛ خدا نوراني کند ضريح او را. در خدمت او الهيات، شفاي ابن سينا و تذکره‌اي در هيأت را که از تأليفات خود آن بزرگوار است، قرائت کردم.»

خواجه ‌نصيرالدين طوسي (ره) در طول عمر بابرکت خود، حدود 190 کتاب و رساله علمي در موضوعات متفاوت به رشته تحرير درآورد که «اخلاق ناصري»، از مهم‌ترين تأليفات اين دانشمند عالي‌قدر و يکي از ارزنده‌ترين متون فارسي قرن هفتم در حكمت‌ عملى‌ و اخلاق محسوب مي‌شود. در اين‌ کتاب با وجود نثر سنگين و ترکيبات عربي زياد، تضييع و تکلفي ديده نمي‌شود و در واقع، نمونه‌اي از نثر علمي موجز و ساده است.

انگيزه تأليف:

خواجه طوسي اين کتاب را در زماني که در «قُهستان» -منطقه‌اي در جنوب خراسان- در خدمت حاکم دانش‌دوست آن‌جا «ناصرالدين عبدالرحيم» بود، بنا به درخواست او مبني بر ترجمه کتاب «تهذيب الاخلاق» طهارةالاعراق «ابوعلي مسکويه» که از مهم‌ترين کتب عقلي در دوره اسلامي است، تأليف کرد و مقدمه‌اي موافق عقايد اسماعيليان بر آن نوشت، ولي پس‌از رهايي از دست اسماعيليان، مقدمه مزبور را عوض کرده و مدح ناصرالدين در آخر کتاب را نيز حذف نمود و اصلاحي در کتاب کرد و مقدمه جديد بر آن نوشته و فصلي به آن اضافه کرد. تحرير «اخلاق ناصري» در سال 633 ه.ق به پايان رسيد.

ساختار و تقسيمبندي کتاب:

کتابي که امروزه در دست است، شامل يک مقدمه و 3 بخش (مقاله) است:

بخش 1 در حکمت خُلقي (اخلاقي): اين بخش که بيشتر مطالب آن برگرفته از کتاب تهذيب‌الاخلاق يا «طهارةالاعراق» ابوعلي مسکويه مي‌باشد، مشتمل است بر مبادي در هفت فصل و مقاصد در ده فصل.

بخش 2 در حکمت منزلي (تدبير منزل): شامل 5 فصل است که خواجه نصير آن‌را از رساله مختصر «تدبير منزل» نويسنده‌ يوناني به نام «آبروسن» گرفته و خود آن‌را به مواعظ و آداب متقدمان و متأخران موشح کرده است.

بخش 3 در حکمت مدني (سياست مدن): شامل 8 فصل است که خواجه در تدوين آن به‌طور عمده از رساله‌هاي «فصول المدني» و «آراء اهل‌المدينة الفاضله» معلم ثاني، حکيم ابونصر فارابي و رساله «السياسة» شيخ‌الرييس ابوعلي سينا (ره)، استفاده کرده و در پايان اين قسمت، فصلي از وصاياي منسوب به افلاطون است.

شرح و چاپ:

تلخيص و شروح مختلفي از اين کتاب در دست مي‌باشد که يکي از آن‌ها به قلم خود خواجه نصير به نام «اوصاف الاشراف»، شرحي از عبدالله شاهي به نام «توضيح الاخلاق» سال 1356 شمسي در تهران چاپ شده است.

«اخلاق ناصري» به قلم «ويکنز» به انگليسي ترجمه و سال 1964 ميلادي در لندن در مجموعه ميراث فرهنگي ايراني چاپ شده و هم‌چنين به قلم «شيخ رکن‌الدين جرجاني» به عربي ترجمه گرديده است.

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





جمعه ٣٠ شهريور ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
کانال تلگرام