*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > بهجت عارفان ( چاپ دوم) 


گروه خبری: خبر, بهجت عارفان  | تاریخ:1389/02/26 | ساعت:١٠:٠٥ | شماره خبر:١١٢٥٦١ |  


    مرجع عالى‌قدر جهان تشیع در نگاه شاگردان و ارادتمندان / 7

حجة‌الاسلام والمسلمین سید محمدحسن ابوترابى سلوک آیةاللّه العظمى بهجت بهترین درس بود

 شاید با اطمینان بتوان گفت که عالم فرزانه و بى‌بدیل، عارف واصل، فقیه نستوه، زاهد وارسته و دل‌باخته به حق، عالم هوشمند و زمان‌شناس مرحوم حضرت آیةاللّه‌العظمى بهجت قدس‌سره‌الشریف یکى از ستاره‌هاى پرفروغ جهان اسلام و تشیع بودند که از شخصیت‌هاى استثنایى تربیت‌یافته در مکتب قرآن و اهل‌بیت پیامبر اکرم محسوب مى‌شوند. به تعبیر آن بزرگوار که گاهى در ... 

  


عارف بى‌بدیل تاریخ تشیع:

شاید با اطمینان بتوان گفت که عالم فرزانه و بى‌بدیل، عارف واصل، فقیه نستوه، زاهد وارسته و دل‌باخته به حق، عالم هوشمند و زمان‌شناس مرحوم حضرت آیةاللّه‌العظمى بهجت قدس‌سره‌الشریف یکى از ستاره‌هاى پرفروغ جهان اسلام و تشیع بودند که از شخصیت‌هاى استثنایى تربیت‌یافته در مکتب قرآن و اهل‌بیت پیامبر اکرم محسوب مى‌شوند. به تعبیر آن بزرگوار که گاهى در سخنانشان اشاره مى‌کردند: «کارخانه قرآن و عترت از یک ظرفیت استثنایى برخوردار است» مى‌توان در این کارخانه، فرزانه‌اى چون آیة‌اللّه‌العظمى بهجت را یافت که ایشان محصول تربیت دینى و ثمره تربیت قرآن و عترت است، ثمره مدرسه اهل‌بیت است، او میوه شیرین عرفان ناب برآمده از متن دین بدون کمترین پیرایش است. شخصیتى است که قبل از بلوغ، تمام توان و استعداد خودش را براى فانى‌شدن در آموزه‌هاى دینى، دستورات و مبانى اسلامى و بالاخره فناى در حق به‌کار گرفته بود. به نظرم رمز موفقیت ایشان اولاً آن بود که خداى متعال او را انتخاب کرده بود. او مجذوب سالک بود نه سالک مجذوب. جذبه قدرتمند الهى او را شیفته خود کرده بود و بر اساس این ارادت و عشق، عمرى را سالک الى اللّه و واصل به حق بود، این مهم‌ترین و عالى‌ترین رمز موفقیت آن شخصیت بزرگ بود. در کنار این جذبه الهى، او با استعداد و هوشى سرشار، نبوغ به معناى واقعى، فهمى بسیار بلند و رفیع و حافظه‌اى بسیار قدرتمند داشت. بنده با این‌که سعادت داشتم از نزدیک شخصیت‌هاى بزرگى را زیارت کنم، اما در بین بزرگانى که توفیق زیارت آن‌ها و درک محضرشان را داشتم، حضرت آیةاللّه بهجت در یک مستواى بلندى از استعداد و حافظه قرار داشتند. مى‌فرمودند: «روزى به علت شدت تب و کسالت احساس کردم توان حضور در درس را ندارم باید استراحت کنم، اما به‌واسطه علاقه شدید به حضور در کلاس درس به این نتیجه رسیدم که در کلاس درس حضور پیدا کنم و در کلاس استراحت کنم، ذهن خودم را فعال کنم و در حال استراحت سخنان استاد را به‌خاطر بسپارم، حفظ کنم و هنگام سلامت در محفوظات خودم بیاندیشم و فکر کنم. در کلاس درس حاضر شدم با آرامش مطالب استاد را حفظ کردم و به‌خاطر سپردم، بعد در آن‌چه که به‌خاطر سپرده بودم در هنگام سلامت فکر کردم و اندیشیدم.» از این خاطره چند نکته را مى‌توان استفاده کرد؛

یکى این‌که به‌علاوه بر هوش و ذکاوت، حافظه قوى، نظم و عزم لازم است، این جمله را حضرت امام قدس‌سره‌الشریف که خود از شخصیت‌هاى استثنایى جهان اسلام است از استاد فرزانه خود آیةاللّه شاه‌آبادى نقل مى‌کنند که ارزش گوهر انسان به مرتبه عزم اوست. مرتبه عزم بیانگر مرتبه شخصیت انسانى است. عزم در وجود امام در عالى‌ترین مرتبه تجلى یافته بود و در شخصیت حضرت آیةاللّه بهجت در اوج خویش معنا یافته بود. در کنار عزم، نظم برآمده از خِرد از مهم‌ترین عوامل موفقیت او و همه شخصیت‌هاى موفق در طول تاریخ است. حضرت آیةاللّه‌العظمى بهجت از آغاز نوجوانى به این حقیقت رسیدند که عمر پرارزش خویش را در چند راه استفاده کنند؛ اولاً عمر را بستر عبودیت حق و بندگى خداى سبحان قرار بدهند و اجازه ندهند در این بستر زیباى عمر، هوى و هوس، مطامع دنیوى، شهوات و شیاطین ذره‌اى حضور و بروز پیدا کنند. این یکى از تصمیمات کلیدى آن بزرگوار بود که با یک مراقبه جدى تا آخرین لحظه از این اراده حراست کردند.

نکته دوم این‌که عمر خویش را در راه رسیدن به مدارج بلند معرفةاللّه بکار گیرند، عبادت را ابزارى براى معرفت قرار بدهند. او با همه محافظتى که بر عبادت خدا داشت و با همه دقتى که بر انجام تکالیف الهى داشت، از هیچ مستحبى نمى‌گذشت و مکروهى را مرتکب نمى‌شد، اما با همه این مراقبه‌هاى جدى، بر انجام تکالیف توجه داشت تا عبادت او زمینه معرفت او را فراهم بیاورد. لذا به این روایت توجه ویژه‌اى داشتند که اگر کسى ساعتى از عمرش بگذرد و در آن ساعت بر معرفتش به خدا افزوده نشود گرفتار خسران است. مرحوم آیة‌اللّه‌العظمى بهجت مراقب بود که مدارج معرفت او به خداى متعال، در همه لحظات عمر ارتقا پیدا کند و اعتقاد بنده آن است که او بر مراتب معرفت خویش اشراف داشت و همواره درمى‌یافت که در هر نماز، چه مرتبه‌اى بر مراتب معرفتش افزوده مى‌شود، در هر ساعتى چند گام به سوى معرفةاللّه و قرب الى اللّه برمى‌دارد.

در کنار عزم، براى رسیدن به معرفةاللّه اراده نمودند که در فهم دین، قرآن و روایات رسیده از پیامبر اکرم و اهل‌بیت آن حضرت، از همه ظرفیت خویش بهره بگیرند، لذا کوشیدند تا در کنار کسب مراتب معرفةاللّه به کسب مدارج بلند معرفت معارف دین، آموزه‌هاى قرآن و پیامبر اکرم و اهل‌بیت او دست بیابند و در این وادى گوى سبقت را از بسیارى  ربودند.  قطعاً  ابعاد برجسته شخصیت آن بزرگوار ناشناخته ماند و به نظرم کسى نمى‌تواند به ابعاد گسترده شخصیت انسانى، ملکوتى و عرفانى آن عالم فرزانه و عبد صالح خدا دست پیدا کند، مگر آن‌که خود آن راه را رفته باشد؛ یعنى اگر شخصاً به آن مدارج و مراتب علمى و عرفانى دست یافته باشد، مى‌تواند از آن ابعاد استثنایى شخصیت او دریافت روشنى را داشته باشد. ما در همین حد یافتیم که ایشان عمر خود را در راه بندگى خدا سپرى کردند، مراقب بودند که لحظه‌اى از یاد خدا غافل نباشند، اما انسانى که بیش از هشتاد سال با‌معرفت، باعلم و با ادب در محضر خداى سبحان و اولیاى او زانوى ادب مى‌زند و مسیر بندگى را مى‌پیماید، به چه مدارج بلندى دست مى‌یابد قابل تصور نیست. او مراتب بلندى از معرفت را داشت؛ ایشان به حقیر فرمودند: قبل از بلوغ در کربلاى معلى در نماز جماعتى حضور پیدا مى‌کردم و در آن نماز جماعت مکاشفاتى داشتم حالاتى داشتم و به واسطه طفولیت و خردسالى و نوجوانى فکر مى‌کردم همه در نماز این حالت را دارند. کسى که در سنین سیزده سالگى چنین نمازى را بجا مى‌آورد و بیش از هشتاد سال بر انجام این نماز مراقبه دارد و در هر لحظه‌ نماز اوج مى‌گیرد، به چه دریایى از معرفت به چه مرتبه‌اى از شهود و به چه نمازى واصل شده! مگر ما مى‌توانیم تصور بکنیم که در نماز خود چه سیرى دارد و چه عوالمى را طى مى‌کند! قطعاً قابل تصور نیست. لذا این ابعاد ناشناخته ماند، هرچند خود این بزرگان هم مراقبند که این زوایاى عمیق شخصیت خود را پنهان بدارند، اینها از اسرار الهى است؛ ولى حضرت آیةاللّه بهجت توجه داشتند که راه را به همگان نشان بدهند و مسیر را ارائه کنند. روزى در صحن مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام‌اللّه‌علیها در خدمتشان بودم، ایستادند، نگاهى به بنده کردند و فرمودند هر روز باید فکر کنیم که امروز وظیفه ما چیست؛ یعنى گمان نکن من بر اساس عادت، هر روز به زیارت حضرت فاطمه معصومه سلام‌اللّه‌علیها مشرف مى‌شوم، هر روز فکر مى‌کنم که اگر امروز تکلیف هست مشرف مى‌شوم، هر روز بررسى مى‌کنم که اگر تکلیف، حضور در مسجد و اقامه نماز جماعت است حضور پیدا مى‌کنم، تکلیف را مى‌‌بینم، این‌گونه بر اساس وظیفه‌شناسى حرکت کردن، این مسیر رسیدن به تعالى و تکامل است، این را اشاره مى‌کردند. البته روزى به بنده فرمودند: «گاهى بعضى به من مراجعه مى‌کنند و مى‌خواهند به آن‌ها راهى ارائه کنم، به آن‌ها مى‌گویم: نگاه کنید ببینید من چه مى‌کنم آن کارى که من مى‌کنم انجام ندهید» این سخن هم سخن حقى بود، شکسته‌نفسى نمى‌کردند، بلکه نظر مبارکشان این بود که به محمدتقى بهجت نگاه نکنید، به سلمان فارسى نگاه کنید و به اولیاى معصوم خداى سبحان نگاه کنید، آن راه را انتخاب کنید.

درسى ماندگار از استاد:

روزى فرمودند: «انسان حاضر است هرچه دارد بدهد، همه سرمایه‌هایى را که به‌دست آورده تقدیم کند. در مقابل یک وعده قطعى، که هنگام مرگ بى‌ایمان از دنیا نرود؛» یعنى آیةاللّه العظمى بهجت بعد از نود و ‌اندى سال مراقبه و دقت در رفتار، نگران بود که نکند هنگام وفات بى‌ایمان از دنیا برود. امیدوارم این درس ماندگار را از آن عالم ربانى به‌خاطر بسپاریم. مى‌فرمودند: «به آن‌چه که علم داریم که باید عمل کنیم، عمل کنیم و آن‌چه که علم داریم که باید ترک کنیم، ترک کنیم. آن‌جا که نمى‌دانیم چه باید کنیم توقف نماییم تا خداى سبحان راه را به ما بنمایاند، این راه راه رسیدن به همه کمالات و مراتب انسانى است.»

سلوکش بهترین درس بود:

کلاس درس آیةاللّه العظمى بهجت قبل از آن‌که کلاس انتقال علوم حصولى و کلاسیک باشد، کلاس انتقال معارف و تعالیم و آموزه‌هاى دینى و اخلاقى بود. خانه محقر ایشان اتاقى - که قطعاً یکى از محقرترین اتاق‌ها و خانه‌هاى قم بود - زهد و پارسایى ایشان را نشان مى‌داد به‌گونه‌اى که از او زهد مى‌بارید. روزى به بنده فرمودند: «اگر مردم بدانند در این خانه، به من چه مى‌گذرد، مرا با جرثقیل از این خانه بیرون مى‌برند!» پس زندگى او و خانه او درسى ماندگار بود،‌ رفتار او و توجه او به خداى متعال هنگام درس و آداب تدریس وى که از رفتار و سلوک او موج مى‌زد همه درس و عبرت بود. قبل از آن‌که استاد را ببینى خدا را مى‌دیدى، قبل از آن‌که سخن او را بشنوى سخن خدا را مى‌شنیدى. علاوه بر این خصوصاً در سال‌هاى قبل تقریباً حدود نیم‌ساعت قبل از شروع به درس و حدود نیم‌ساعت بعد از درس از علما و اساتید بزرگ و اولیاى حق، مطالبى را بیان مى‌کردند که مناسب با نیاز مخاطب بود. جمله‌‌اى را مى‌گفتند که سؤال مخاطب را پاسخ مى‌داد. ایشان کاملاً به این مرتبه رسیده بودند که واعظ باشند به معناى واقعى کلمه، نیاز مخاطب را بشناسند و در حوزه نیاز مخاطب سخن بگویند، نصایح کلى نمى‌کردند، بلکه هر مطلبشان معمولاً متوجه به یک نیاز بود که این طبیب روحانى تشخیص مى‌داد. طرح این‌گونه مباحث نقش بسیار مؤثرى را در تربیت شخصیت انسانى شاگردان ایفا مى‌کرد. آیةاللّه العظمى بهجت دنبال مکاشفه‌ها و ... نبودند، دنبال بندگى بودند، شاگردان خود را هم طورى تربیت مى‌کردند که فقط به دنبال بندگى خداوند متعال باشند. این، روح مکتب سلوکى این عالم وارسته است؛ یعنى بندگى بر اساس آموزه‌هاى قرآن و اهل‌بیت علیهم‌السلام، نه روش‌هاى ناصوابى که بعضى به آن مى‌پردازند، این مسیر آن بزرگوار بود. امیدوارم که جوانان عزیز ما این راه را بروند، به سخنان دیگر توجه نکنند، او نه از دل کسى سعى مى‌کرد سخنى بگوید و نه سخن از دل کسى را ملاک کمالى مى‌دانست، با آن‌که به همه این عوالم احاطه داشت، اما به این امور توجه نداشت، توجه او به بندگى خداى متعال بود. اگر آیةاللّه بهجت‌‌ها مى‌خواستند دکانى باز کنند، بزرگ‌ترین دکان تاریخ بود، این‌ها مراقب بودند که مبادا زمینه‌اى براى سوءاستفاده دیگران فراهم بشود. چه معارفى که نگفتند تا مبادا دیگران سوءاستفاده کنند؛ لذا توجه کنیم به مسیر بندگى خداى متعال از قلب دیگرى خبر دادن، حادثه‌اى را پیش‌بینى کردن. و امثال این‌ها مسایلى هستند که افراد متأسفانه به این امور توجه دارند، درحالى‌که این مسایل، ملاک تقرب به خدا و ملاک کمال نیست. ملاک کمال انسانى، معرفةاللّه و عبودیت خدا است. و جوانان عزیز تمام توجه خودشان را معطوف کنند به بندگى خدا، به شناخت صراط مستقیم و حرکت در صراط مستقیم انشاءاللّه.


انتهای پیام

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





پنج شنبه ٢٤ آبان ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام