*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


پرس‌وجو شماره خبر: ٤٠٤٨٨٣ ١١:٥٦ - 1397/10/17   بی‌حجابی  یا پروژه کشف حجاب چگونه وارد ایران شد؟پرس‌وجو شماره 577 ارسال به دوست نسخه چاپي


بی‌حجابی  یا پروژه کشف حجاب چگونه وارد ایران شد؟پرس‌وجو شماره 577

بی‌حجابی یا پروژه کشف حجاب چگونه وارد ایران شد؟


زنان اروپایی و چشم و گوش‌هایی که باز شدند! نخستین زمزمه‌ها پیرامون قانون جدید نخستین شایعات پیرامون قانون جدید هنگامی پیدا شد که رضاشاه تحت تأثیر اصلاحات دموکراتیک در افغانستان قرار گرفته بود و امان الله خان و ملکه ثریا، شاه و ملکه افغانستان در سال 1307 به ایران آمدند. ملکه افغانستان بی‌حجاب بود و جنجالی در میان روحانیون برانگیخت. آنان از رضاشاه خواستند ملکه افغانستان را در ایران مجبور به داشتن حجاب کند که رضاشاه نپذیرفت. در همین زمان شایعاتی درباره تصویب قانون منع حجاب پخش شد...


 6 دی 1307 تصویب قانون اتحاد شکل البسه


برای رسمیت یافتن کشف حجاب، قانون اتحاد شکل البسه و تبدیل کلاه در چهار ماده و هشت تبصره در جلسه 6 دی 1307 و در سومین سال پادشاهی رضاخان دوره هفتم قانونگذاری مجلس شورای ملی به تصویب رسید. گرچه بسیاری از روحانیون از جمله مراجع، ائمه جمعه، مفتیهای اهلسنت و... از این مقررات مستثنی شدند، اما اجرای این قانون با مقاومت گستردهای در تهران و چند شهر دیگر روبهرو شد و روحانیون نیز پیشتاز این مخالفتها بودند.


 1310 بازی مجلس در کنار رضاشاه


مجلس شورای ملی مجوز ورود هیأتی از سوی «جامعه ملل» را برای جلوگیری از آنچه که «تجاوز به حقوق زن در شرق» خوانده میشد، صادر کرد. در این سال بهدستور رضاخان «زنان باید در برداشتن حجاب خود آزاد باشند و اگر فردی یا ملایی متعرض آنان شد، شهربانی باید از زنان بیحجاب حمایت کند.»


 1311 بیحجابی مظهری از تمدن!


تشکیل «کنگره زنان شرق» در تهران و دعوت از زنان بیحجاب از سایر کشورها، از دیگر گامهای رضاخان برای مبارزه با حجاب بانوان بود. در این کنگره که به ریاست «شمس پهلوی» برگزار شد، از بیحجابی بهعنوان مظهری از تمدن یاد شد و در مورد آن تبلیغات فراوان به عمل آمد.


 خرداد 1313 / رضاشاه: عقبماندهایم


استفاده از مراکز تعلیم و تربیت و ایجاد مدارس آموزشی به سبک اروپا از دیگر عوامل زمینهساز کشف حجاب در ایران عصر رضاخان بود. گرچه سابقه ایجاد این مدارس به دوره ناصرالدین شاه باز میگشت اما رضاخان در آستانه اعلام کشف حجاب، مشوق توسعه این مدارس بود. سفر رضاشاه به ترکیه در خرداد 1313 و مشاهدات وی از بیحجابی در آن کشور، او را در پیگیری روند مقابله با حجاب مصممتر ساخت. رضاشاه در جریان این سفر به سفیر کبیر ایران «مستشارالدوله صادق» گفت: «ما عقب هستیم و فوراً باید با تمام قوا به پیشرفت سریع مردم خصوصاً زنان اقدام کنیم».


 11 آذر 1314 / شاه پهلوی: از هرچه زن چادری است بدم میآید


رضا شاه بالاخره به محمود جم رئیسالوزرا گفت: «نزدیک دو سال است که این موضوع کشف حجاب سخت فکر مرا به خود مشغول داشته است، خصوصاً از وقتی که به ترکیه رفتم و زنهای آنها را دیدم که «پیچه» و «حجاب» را دور انداخته و دوشبهدوش مردهایشان در کارهای مملکت به آنها کمک میکنند، دیگر از هرچه زن چادری است بدم آمده است. اصلاً چادر و چاقچور دشمن ترقی و پیشرفت مردم است. درست حکم یک دمل را پیدا کرده که باید با احتیاط به آن نیشتر زد و از بینش برد».


 22 اردیبهشت 1314 / تأسیس جمعیت زنان آزادیخواه ایران به ریاست شمس پهلوی


شاه پهلوی در اردیبهشت 1314 «جمعیت زنان آزادیخواه ایران» را تحت ریاست شمس پهلوی بهعنوان گام تازهای برای پیشبرد روند بیحجابی در کشور تأسیس کرد. در مرحله بعد وزارت داخله برای ایجاد هماهنگی بیشتر میان لباس متحدالشکل مردان و کشف حجاب زنان، مقررات جدیدی در مورد نوع پوشش وضع کرد. سپس شاه نیز به وزرا و نمایندگان مجلس اعلام کرد که حذف حجاب زنان را آغاز کنند.


 تیر 1314 / قیام مسجد گوهر شاد


حکومت، قانون کشف حجاب را پیش از اعلام رسمی آن در 17 دی 1314، به ولایات ابلاغ کرده بود. این قانون در مرحله اجرا با مقاومتهای خونینی روبهرو شد و قیام در مسجد گوهر شاد در تیر 1314 از نمونههای آن است.

آیات قمی، شیخ عبدالکریم حائری، سیدیونس اردبیلی، سیدمحمد تقی خوانساری، حجت کوهکمرهای و میرزا محمد آقازاده از جمله مراجع و علمای سرشناسی بودند که نسبت به اقدامات رضاخان در ترویج بیحجابی شدیداً اعتراض کردند؛ بسیاری از علما و روحانیون نیز در اعتراض به کشف حجاب تبعید شدند.


 27 آذر 1314 / ارسال بخشنامه کشف حجاب از طرف رئیسالوزرا به دربار


بخشنامه کشف حجاب جهت تصویب رضاشاه در این تاریخ از طرف رئیسالوزرا به دربار فرستاده شد تا در اول دیماه سال 1314، دستورالعمل اجرای غیررسمی قانون کشف حجاب به تمام ولایت ایران ارسال گردد.


 17 دی 1314 / رسمیت دادن به قانون با کشف حجاب زن و دختران شاه پهلوی

در این تاریخ رضاشاه با همسر و دختران بدون حجاب خود، در مراسم جشن فارغالتحصیلی دختران دانشسرای مقدماتی حضور یافت. همه مسئولان کشوری که در این جشن دعوت شده بودند، طبق یک برنامه از پیش طراحی شده با همسران بدون حجاب خود شرکت کردند. رضاشاه در این مجلس سخنرانی کرد و گفت: «باید خیاطها و کلاهدوزها را تشویق کرد که مدهای قشنگ به بازار بیاورند. ما میلههای زندان را شکستیم. حالا خود زندانی آزاد شده وظیفه دارد که برای خودش بهجای قفس، خانه قشنگی بسازد».

مراسم روز 17 دی 1314 در حقیقت رسمیت بخشیدن به کشف حجاب در کشور بود. پس از آن، مطبوعات به تجلیل از این رویداد پرداختند و بیحجابی را آزادی زن، تجدد او و همپاییاش با پیشرفت و ترقی مردم اروپا تلقی کردند.


 یک مأموریت جدید: چادر کشیدن از سر زنان


کشف حجاب در سالهای باقیمانده حکومت رضاخان اجباری بود و حجاب اسلامی مظهر عقبماندگی شمرده میشد. به همین دلیل نیز، برداشتن چادر از سر زنان به اجبار، بخشی از وظیفه مأموران ژاندارمری شده بود. کشف حجاب بسیاری از مفاسد اخلاقی را در جامعه دامن زد و خشم بسیاری از مردم را برانگیخت. بسیاری از زنان مؤمنه، برای حفظ حجاب از منازل خارج نمیشدند و خود را در خانه حبس کردند. بسیاری نیز تلاش کردند تا حجاب خود را در کوچه و خیابان، به دور از چشم مأمورین، حفظ کنند.


 «ترویج» جایگزین «اجبار» میشود


پس از سقوط رضاشاه، ظاهراً قید اجبار از کشف حجاب برداشته شد اما مطبوعات حکومتی همچنان در ستایش اقدام رضاخان قلم میزدند و درباره مظاهر «تمدن» و «تجددخواهی» و «عقب نماندن از پیشرفت اروپاییها» مطلب مینوشتند. برنامه کلی حکومت نیز در دوره حکومت پهلوی دوم همچنان تبلیغ بیحجابی بود و با کسانی که علیه آن اقدام میکردند و یا تبلیغ به حجاب در برنامههایشان بود، برخورد میشد. این در حالی بود که تعداد بسیاری از زنان که در دوره رضاخان به اجبار از پوشش اسلامی محروم شده بودند، در دوره پهلوی دوم و در پی آزادیهای نسبی سالهای اول پس از سقوط رضاخان به حجاب اسلامی خود بازگشتند.


منبع: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی



خروج