*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


اخلاق در حوزه, اخلاق در حوزه شماره خبر: ٤٠٤٧٧٠ ١٢:١٣ - 1397/10/10   آیت‌الله مصباح یزدیدرس اخلاق شماره 576 ارسال به دوست نسخه چاپي


آیت‌الله مصباح یزدیدرس اخلاق شماره 576

وجه ملامت دنیا در روایات / آیت‌الله مصباح یزدی


در برخی روایات، دنیا و آخرت به‌عنوان دو دشمن که هر کدام دشمن دیگری است معرفی شده است. در برخی از تعبیرات نیز به دو هوو تشبیه شده‌اند که نمی‌خواهند با هم جمع شوند و نسبت به یکدیگر حساسیت دارند...



از امیرالمؤمنین نقل شده که فرمود: «إنّ الدنیا و الآخرة عدوّان متفاوتان و سبیلان مختلفان فمن أحبّ الدنیا و تولاها أبغض الآخر و عاداها و هما بمنزلة المشرق و المغرب و ماش بینهما کلما قرب من واحد بعد من الآخرة و هما بعد ضرّتان»؛ میفرماید که دنیا و آخرت دو دشمن هستند، کسی که دنیا را دوست داشته باشد، بهطور طبیعی آخرت را دوست نخواهد داشت و برعکس. دنیا و آخرت مثل مشرق و مغرب است، انسان هر قدر به مشرق نزدیکتر شود، از مغرب دور شده و هر قدر به مغرب نزدیک شود از مشرق دور شده است، راه سومی هم وجود ندارد.


  وجه مذمت دنیا


در ادبیات، اصطلاحی به نام «وصف به حال متعلق» داریم که یک نوع مجاز در اسناد است؛ بهعنوان مثال میگوییم: فلانی مؤدب است فرزندش. در این جمله به ظاهر صفت را برای آن شخص آوردیم، ولی در حقیقت صفت فرزندش است. در امور معنوی نیز چنین چیزی وجود دارد؛ وقتی میگویند: دنیا را دشمن داشته باشید، به معنای دشمنی با آسمان، ماه و خورشید نیست. این از نظر ادبیات یک نوع وصف به حال متعلق است و منظور، دشمنی و مذمت آن آثار و احوالی است که از دنیا بر انسان عارض میشود. آنچه که اصالتاً مذموم و نامطلوب است آن اثر سویی است که باعث غفلت ما از خداوند میشود، آن حب و محبتی است که ما را از آخرت و عبادت باز میدارد. بنابراین منشأ مذمت دنیا، کیفیت برخورد ما با آن است، نه خود دنیا؛ چراکه انسان سالک و تمام انبیاء با استفاده از همین دنیا، به کمالات بالای معنوی و اخلاقی نائل شدهاند. این خانه، این خانواده، این آفتاب و آسمان و زمین، این باغ و بوستان همه میتوانند وسیله کمال انسان باشند که شاعر گفته:

ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند

 تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری


  مردم دنیا دو دستهاند


حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در تعبیر دیگری میفرماید: «الناس فی الدنیا عاملان عامل عمل فی الدنیا للدنیا»؛ یعنی مردمی که در دنیا زحمت میکشند دو دستهاند؛ دستهای کسانی هستند که در دنیا کار میکنند، اما هدفشان خود دنیاست. «قد شغلته دنیاه عن آخرته»؛ این افراد از آنجا که هدفشان خود دنیاست، دیگر فرصتی برای آخرت برایشان نمیماند. فراموش میکنند که اصلاً یک آخرتی نیز هست. این دنیا و آخرت، همان میشود که در روایت به مشرق و مغرب تشبیه شده که هر قدر به یکی نزدیک میشود از دیگری دور میشود.

حضرت در ادامه میفرماید: «یخشی علی من یخلفه الفقر»؛ این نوع افراد وقتی به فکر فرزندانش میافتد، میگوید: بچههایم پس از من در دنیا میمانند و لذا باید برای آنها پول و ثروت فراهم نمایم. «فیفنی عمره فی منفعة غیره»؛ حداقل بخشی از عمرش را برای منفعت دیگران صرف میکند. چه بسا حلال و حرام را رعایت نمیکند تا برای بچههایش چنین و چنان کند.

دسته دیگری از انسانها اینطورند که «عامل عمل فی الدنیا لما بعدها»؛ دسته دیگری هستند که آنها نیز در دنیا زحمت میکشند، اما هدفشان خود دنیا نیست، بلکه به بعداز دنیا توجه دارند. اینها از امکانات دنیا استفاده میکنند دنیا را راه رسیدن به آن هدف میدانند.

چه بسا زندگی این گروه، از گروه اول بهتر نیز باشد؛ زیرا همه زندگی تابع زحمات خود انسان نیست! خیلی از افراد هستند که در دنیا زحمت و محرومیت میکشند، ولی چیز زیادی عائدشان نمیشود.

آیه قرآن میفرماید: «من کان یرید العاجلة عجّلنا له فیها ما نشاء لمن نرید»؛ (اسراء/18) یعنی هر اندازه که ما بخواهیم و به هر کس که ما بخواهیم میدهیم.


تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج