*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


علامه طباطبایی, علامه طباطبایی شماره خبر: ٤٠٠٥٠٢ ١٧:٠٠ - 1397/03/07   حجةالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناهمؤسس مکتب فلسفی قم و مکتب نوصدرایی ارسال به دوست نسخه چاپي


حجةالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناهمؤسس مکتب فلسفی قم و مکتب نوصدرایی

حجةالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه


مرحوم علامه سیدمحمدحسین طباطبایی فرزند میرزا سیدمحمد طباطبایی فرزند سیدمحمدحسین معروف به شیخ آقا، از خاندان علم و فقاهت و حکمت به‌شمار می‌رود. وی شاگرد بزرگانی هم‌چون محقق غروی اصفهانی و محقق نایینی و سیدمحمد حجت کوه‌کمره‌ای و سیدحسین بادکوبه‌ای و سیدابوالقاسم خوانساری و سیدابوالحسن اصفهانی و سیدعلی آقا قاضی طباطبایی و میرزا علی ایروانی در کسب فقه و اصول و رجال و هیأت و ریاضیات و هندسه و فلسفه و عرفان بوده که تلمذ در کرسی درسی این بزرگان علم و اخلاق و حکمت، او را عالمی ذو فنون ساخته است...

حجةالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه

رئیس انجمن حکمت و فلسفه ایران

مرحوم علامه سیدمحمدحسین طباطبایی فرزند میرزا سیدمحمد طباطبایی فرزند سیدمحمدحسین معروف به شیخ آقا، از خاندان علم و فقاهت و حکمت بهشمار میرود. وی شاگرد بزرگانی همچون محقق غروی اصفهانی و محقق نایینی و سیدمحمد حجت کوهکمرهای و سیدحسین بادکوبهای و سیدابوالقاسم خوانساری و سیدابوالحسن اصفهانی و سیدعلی آقا قاضی طباطبایی و میرزا علی ایروانی در کسب فقه و اصول و رجال و هیأت و ریاضیات و هندسه و فلسفه و عرفان بوده که تلمذ در کرسی درسی این بزرگان علم و اخلاق و حکمت، او را عالمی ذو فنون ساخته است.

علامه طباطبایی علاوه بر تربیت شاگردان فرهیخته، در تألیفات فلسفی، تفسیری و اصولی خود از جمله حواشی بر اسفار و المیزان و حواشی بر کفایةالاصول به ابتکاراتی از جمله؛ مسئله امکان اقامه برهان «لِم» در مسایل فلسفی، سلب حد از خدای متعال، نظریه استخدام، قاعده بسیطالحقیقه، عدم فرق بین فاعل بالجبر و فاعل بالقصد، حرکت جوهری و وقوع حرکت در حرکت، تفسیر خاص مثل افلاطونی، تأسیس نظام معرفتشناسی اسلامی، تبیینی درخو در برهان صدیقین دست یافت. علامه طباطبایی فیلسوف و فقیهی جامعنگر و آگاه به زمان بود و در مقابل ترویج مارکسیسم و کمونیسم و ماتریالیسم، به تدریس و تألیف کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم پرداخت. وی برای تحقق فرایند آموزش حکمت اسلامی، دو کتاب بدایةالحکمة و نهایة الحکمة را نگاشت.

تفسیر المیزان یکی دیگر از تألیفات علامه طباطبای است که باید آن را دایرةالمعارف اسلامی معرفی کرد.

کمال علامه را تنها نباید در علوم و فنون و تحصیل و تدریس و تربیت شاگردانش دید. وی شخصیتی بسیار متواضع و و دارای سجایای اخلاقی بود که اوج فروتنی خود را در برابر اهلبیت علیهم‌السلام با شرکت در مجالس روضه نشان میداد.

دینشناسی علامه طباطبایی با تبیینگری نسبت به خاتمیت و جامعیت و جهانی شدن اسلام توانست بر نقد سکولاریسم و ضرورت حکومت اسلامی دست یابد و به گفته او دین عبارت است از روش خاصی در زندگی دنیا که هم صلاح زندگی دنیا را تأمین میکند و هم در عین حال با کمال اخروی و زندگی دایمی و حقیقی در جوار خدای تعالی موافق است. ناگزیر چنین روشی باید رد شریعتش قوانینی باشد که متعرض حال معاش به قدر احتیاج نیز چون دین اسلام که خاتم ادیان است برای آخرین مرحله کمال انسان تشریع شده است و استکمال فردی و اجتماعی بشر به حدی میرسد که معارف شرایع قرآن او را کافی است. نتیجه چنین نگرشی به دین اسلام، تعامل و سازگاری و پیوند علم و دین است.

علامه طباطبایی، جدا نگاری علم و دین را نادرست میداندند و معتقدند که رابطه تنگاتنگی بین علم و دین وجود دارد. مبانی هستیشناختی و معرفتشناختی و انسانشناختی و ارزششناختی و دینشناختی مکتب علامه طباطبایی بهگونهای تبیین شده است که بهخوبی میتوانند در نظریههای علمی و روش شناختی و الگوی اسلامیسازی علوم تأثیرگذار باشند و علوم انسانی اسلامی تحقق یابد. باید اعتراف کرد که گرچه رفتار سیاسی علامه طباطبایی به لحاظ شخصیتی حداقلی بوده است و در حد امضای برخی بیانیهها بسنده میکرد ولکن مکتب علامه طباطبایی تأمینکننده نیازهای معرفتی انقلاب اسلامی بهشمار میآید و تواناییبخش محققان در پاسخگویی به شبهات و مسایل خواهد بود.

معرفتشناسی مکتب فلسفی علامه طباطبایی مشتمل بر رئالیسم معرفتی در برابر شکاکیت و نسبیگرایی است و با مبادی معرفت به تبیین ملاک معیار شناخت پرداخته است و هستیشناسی وی مشتمل بر احکام کلی وجود و تقسیمات آن و ثابتکننده عوالم ملک و ملکوت و جبروت است.

نظام ارزش اسلام در این مکتب، فراگیر و منسجم و قابلیت تبیین عقلانی و بیانگر حسن و قبح فعلی و فاعلی است.

علامه طباطبایی با نظریه علم حضوری و نظریه اعتباریات توانست به نظام معرفتشناسی نوینی ناظر به شبهات معرفت شناختی ایدئولوژیهای ماتریالیستی و مارکسیستی دست یابد و همچنین با نظریه وحی موفق شد نظام دینشناسی نوینی ناظر به شبهات فلسفه دین مدرن را تدوین نماید.

علامه با نظریه فطرت، به تبیین ساحتهای مختلف و مراتب وجودیاش پرداخت و سه مرتبه طبیعی و تجرد مثالی و تجرد مثال و عالم عقل را در نظام انسانشناسی بیان کرد.

علامه طباطبایی فطرت را مهمترین راهبر انسان به سوی کمال و رفع نقایص وجودی میداند. انسان به حکم هستی و هویت خود در طلب کمال و جستوجوی مسیر نیل به سعادت ابدی است. فطرت نقطه تلاقی دو اراده تکوینی و تشریعی حقتعالی است.

نظریه فطرت در دو ساحت ادراکی و احساسی پیوند وثیقی با نظریه اجتماع علامه طباطبایی دارند. چون قانونمندی و اصول و قواعد اجتماعی مانند حسن و قبح افعال و مالکیت بهعنوان مقتضیات فطرت آدمی در حیات اجتماعی بشر است.

این مطلب نشان میدهد که علامه طباطبایی علاوه بر اینکه مؤسس مکتب فلسفی قم و مکتب نوصدرایی است بلکه دارای منظومه فکری جامعی است که اجزاء بینشی و منشی و کنشی آن هم پیوستگی وثیقی دارد. و همچنین این مکتب مرتب در حال بازسازی و ناظر به مسایل نوین، تکمیلکننده خود خواهد بود.

توصیه نگارنده به طلاب این است که آثار علامه طباطبایی بهویژه تفسیر المیزان را با دقت بخوانند و مباحثه کنند تا به نظام روشمند و معرفتی اسلامی دست یابند.

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA


خروج