*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


گروه خبری: آثار ماندگار  | تاریخ:1396/11/11 | ساعت:١٠:٤٥ | شماره خبر:٣٩٧٥٥٢ |  


    آثار ماندگار شماره 542المسلک فی اصول الدین اثری از محقق حلی

المسلک فی اصول الدین اثری از محقق حلی

  شیخ نجم‌الدین جعفربن حسن‌بن یحیی‌بن سعید هذلی، معروف به محقق حلی صاحب کتاب معروف شرایع‌الاسلام و از فقهای صاحب نام شیعه در قرن هفتم هجری است. او در سال 602 قمری در شهر تاریخی «حله» دیده به جهان گشود. از همان سنین کودکی به کسب علم روی آورد و ادبیات عرب را زود آموخت و بر هیأت، ریاضیات، منطق و کلام مسلط شد و آن‌گاه فقه و اصول را نزد پدر دانشمندش حسن‌بن یحیی و دیگر فقهای حله مثل ابن‌نما و سیدفخار موسوی تکمیل کرد. او کرسی تدریس بر پا نمود و تشنگان علوم از اقصی نقاط به گرد او جمع شدند و از دانش گسترده و محضر پرفیضش استفاده می‌کردند.... 

  


 

 

شیخ نجمالدین جعفربن حسنبن یحییبن سعید هذلی، معروف به محقق حلی صاحب کتاب معروف شرایعالاسلام و از فقهای صاحب نام شیعه در قرن هفتم هجری است. او در سال 602 قمری در شهر تاریخی «حله» دیده به جهان گشود. از همان سنین کودکی به کسب علم روی آورد و ادبیات عرب را زود آموخت و بر هیأت، ریاضیات، منطق و کلام مسلط شد و آنگاه فقه و اصول را نزد پدر دانشمندش حسنبن یحیی و دیگر فقهای حله مثل ابننما و سیدفخار موسوی تکمیل کرد.

او کرسی تدریس بر پا نمود و تشنگان علوم از اقصی نقاط به گرد او جمع شدند و از دانش گسترده و محضر پرفیضش استفاده میکردند.

محقق حلی، پرچمدار فقه و شریعت در عصر خود بوده که آثار به جا مانده از ایشان و نیز کلمات و تجلیل بزرگان خود، گواهی آن است. علامه حلی خواهرزاده و شاگرد نامی مرحوم محقق در مورد استادش میگوید: «کان هذا الشیخ افضل اهل عصره فی الفقه».

از شاگردان محقق حلی میتوان به علامه حلی، ابنداود حلی، سیدغیاثالدین عبدالکریمبن احمدبن طاووس و رضیالدین علیبن یوسف حلی (برادر علامه حلی) اشاره نمود.

از محقق، آثار فاخری به میراث مانده که المختصر النافع فی فقه الامامیه، شرایع الاسلام، الکهنه فی المنطق، المعتبر فی شرح المختصر، نهج الاصول الی علم الاصول و المسایل المصریه از آن جملهاند.

المسلک فی اصول الدین

یکی از آثار ذیقیمت محقق حلی کتاب «المسلک فی اصولالدین»، در موضوع اعتقادات دینی و علم کلام است که به عربی و بهصورت مختصر نوشته شده تا به قول خود مؤلف، این کتاب بهعنوان پیش درآمد و مدخل برای کتب مطول کلامی دیگر باشد. این کتاب در رجال ابنداود، با نام «المسلک فی اصول الدین» آمده، ولی در آغاز نسخه خطی نام «المسلک فی علم الکلام» ثبت شده است. تاریخ دقیق نگارش این کتاب معین نمیباشد.

محقق حلی از آنجایی که شیوه و منهج متأخرین معتزله را برای تحقیق در علم کلام میپسندیده و آنرا نیکوترین شیوه میدانسته، لذا مباحث این کتاب را بر اساس شیوه مذکور نوشته است؛ یعنی تلاش نموده تا مطالب و آراء خود را کاملاً منسجم و بهصورت خلاصه بیان نماید.

انگیزه مؤلف

مؤلف در مقدمه کتاب انگیزهاش را از نگارش «المسلک» چنین بیان میکند: «چون دیدم تحقیق در علم کلام و عقاید، از نفیسترین و مهمترین کارهاست، بهطوری که بر هر صاحبفکری لازم است تا در آن غور کند، لذا دست به نگارش این کتاب بردهام.»

ساختار و محتوا

مباحث «المسلک» بهطور کلی تحت چهار عنوان تنظیم شده و مؤلف آنها را با تعبیر «النظر» از یکدیگر جدا نموده که به شرح ذیل است:

النظر الاول فی التوحید: نویسنده در این بخش، تمام مباحث مربوط به توحید را در سه فصل بیان میکند که عبارت از اثبات علم برای صانع، صفات ثبوتیه و صفات سلبیه خداوند. او برای اثبات صانع از برهان حدوث استفاده کرده و در فصل صفات ثبوتیه نیز مباحثی چون صفات ذات و صفات اضافه را مطرح مینماید.

النظر الثانی فی افعاله سبحانه و تعالی: در این باب به موضوعاتی چون افعال خداوند، افعال انسان، حسن و قبح عقلی پرداخته شد.

مؤلف «عدل» را نه جداگانه، که در این بخش مطرح و ضمن آن به مباحثی چون تکلیف، الطاف، آلام و اعواض، آجال و ارزاق، اسعار و وعده و وعید میپردازد.

لازم به ذکر است که اصل معاد نیز در همین بخش مورد بررسی قرار گرفت.

النظر الثالث فی النبوت: محقق حلی مباحث مربوط به نبوت را در سه فصل بیان میکند که فصل اول به تعریف نبوت، فصل دوم به صفات نبی و فصل سوم به معجزات و آنچه که بر درستی مدعای پیامبر دلالت دارد، اختصاص یافته است.

النظر الرابع فی الامامة: این فصل متشکل از سه فصل است که عبارت از بیان حقیقت امامت و اثبات وجوب آن، صفات امام و راه شناخت امام.

مؤلف در فصل سوم اعلام میدارد که امام بعداز نبی صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم حضرت علی علیه‌السلام است و ادلهای را که اهلسنت بر امامت ابیبکر اقامه کردند را باطل مینماید.

مؤلف در فراز دیگری از این بخش، امامت هر یک از دوازده امام را اثبات و به مباحث مربوط به غیبت مثل علت غیبت حضرت حجت عج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف  و رفع استبعاد از طول عمر آن حضرت میپردازد.

مباحثی چون اثبات عصمت حضرت فاطمه زهرا علیها‌السلام ، حکم خروج بر امیرالمؤمنین علیه‌السلام، افضلیت انبیا از ملائکه و اثبات عصمت ملائکه از دیگر مباحث مطرح شده در این بخش است.

فرازی از کتاب

محقق حلی در این مسئله که عذاب بدکاران در آخرت آیا ابدی است یا منقطع؟ میفرماید: در اینجا دو قول معروف وجود دارد؛ عدهای با استناد به آیاتی چون؛ «یدخله ناراً خالداً فیها»؛ و «فجزاؤه جهنم خالداً فیها»؛ قائل به خلود آنها در آتش شدهاند. در مقابل، دیگران عذاب بدکاران را منقطع دانسته و به آیاتی چون؛ «من جاء بالسیئة فلا یجزی إلا مثلها»؛ و «من یعمل سوءاً یجز به»؛ استناد جستهاند.

مؤلف از میان دو قول مذکور، قول به انقطاع عذاب را میپذیرد و مینویسد: «فاذن الحق أنّ الآیات المذکورة فی غایة التعارض لکن مع تعارضها یکون الترجیح لجانب من یقول بانقطاع عقابه لإنه مصیر الی الاصل و انسب بالعدل».

نسخه و چاپ و نشر

برای اهل تحقیق اینطور معلوم است که از کتاب «المسلک» تنها یک نسخه خطی موجود است که در سال 709 قمری نگاشته شده و در حال حاضر در کتابخانه ملک تهران نگهداری میشود.

«المسلک فی اصول الدین»، برای اولین بار در سال 1414 قمری توسط بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در قطع وزیری و در 350 صفحه با تحقیق و تصحیح آیةالله رضا استادی به چاپ رسیده است.

المسلک در این چاپ حاوی مقدمهای کوتاه درباره شخصیت مؤلف، فهرست آیات قرآن، احادیث، اشعار، اعلام، امکنه، طوائف و فرق و نیز فهرست مصادر تحقیق میباشد.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





سه شنبه ٢٩ آبان ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام