*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


گروه خبری: آثار ماندگار  | تاریخ:1396/10/26 | ساعت:١١:٠٢ | شماره خبر:٣٩٧٠٥٦ |  


    آثار ماندگار شماره 540 الحکایات فی مخالفات المعتزله من العدلیه اثری از شیخ‌مفید رحمة‌الله‌علیه

الحکایات فی مخالفات المعتزله من العدلیه اثری از شیخ‌مفید رحمة‌الله‌علیه

  محمدبن محمدبن نعمان معروف به شیخ مفید و معروف به ابن‌المعلم از علمای طراز اول شیعه در قرن چهارم هجری است. او در نزدیکی بغداد به دنیا آمد. مراتب علمی و تحصیلی را در بغداد گذراند و سر آمد دین آگاهان عصر خود، بلکه اعصار بعداز خود گشت. سیدمرتضی، سیدرضی، شیخ طوسی از معروف‌ترین شاگردان شیخ مفید هستند. تقوا و دانش وسیع او مورد قبول علمای اهل‌سنت نیز بود. ابن‌حجر عسقلانی درباره ایشان می‌گوید: «او بسیار عابد و اهل خشوع و تهجد بود و مداومت بر علم و دانش داشت. او بر تمامی شیعیان حق دارد. گفته می‌شود که عضدالدوله به ملاقات او می‌شتافت.»... 

  


 

 

محمدبن محمدبن نعمان معروف به شیخ مفید و معروف به ابنالمعلم از علمای طراز اول شیعه در قرن چهارم هجری است. او در نزدیکی بغداد به دنیا آمد. مراتب علمی و تحصیلی را در بغداد گذراند و سر آمد دین آگاهان عصر خود، بلکه اعصار بعداز خود گشت. سیدمرتضی، سیدرضی، شیخ طوسی از معروفترین شاگردان شیخ مفید هستند.

تقوا و دانش وسیع او مورد قبول علمای اهلسنت نیز بود. ابنحجر عسقلانی درباره ایشان میگوید: «او بسیار عابد و اهل خشوع و تهجد بود و مداومت بر علم و دانش داشت. او بر تمامی شیعیان حق دارد. گفته میشود که عضدالدوله به ملاقات او میشتافت.»

از شیخ مفید حدود 200 کتاب و رساله در علوم مختلف به میراث مانده که المقنعه، امالی، مزار، اختصاص، مسارالشیعه از آن جمله است. عاقبت ایشان در سال 413 قمری وفات نمود و در جوار قبر امام موسی کاظم علیه‌السلام به خاک سپرده شد.

نزد شیعه معروف است که هنگام تشییع این عالم بزرگ هشتادهزار نفر از شیعه و سنی حضور داشتند.

الحکایات فی مخالفات المعتزله من العدلیة: کتاب «الحکایات فی مخالفات المعتزله من العدلیة» در واقع جوابهای شیخ مفید به سؤالات اعتقادی شاگردش سیدمرتضی است که به املای استاد و به زبان عربی نوشته شد. شیخ در این کتاب عقاید و آراء معتزله را مورد نقد قرار میدهد و خود به بیان نظرات صحیح فرقه امامیه عدلیه میپردازد. بخشهایی از کتاب نیز به ایرادات وارده علیه اشاعره و نصاری میباشد. از آنجایی که نام این کتاب، در اول آن با اسم «فصل من حکایات الشیخ المفید ابیعبدالله محمدبن النعمان» ثبت شده، لذا باعث ایجاد شبهای بین کتابشناسان شده که آیا این کتاب مستقل است یا جزئی از کتب دیگر مؤلف است؟

بعضی از اهل فن بهخاطر چاپ شدن «الحکایات» در آخر کتاب «الفصول المختارة» منسوب به سیدرضی بر این اعتقادند که این کتاب در واقع فصلی از فصول آن کتاب میباشد.

ساختار و محتوای کتاب: شیخ مفید کتابش را در چهار فصل تهیه و تنظیم کرده است. در فصل اول به موضوع «حال» از نظر معتزله پرداخته شد. توضیح اینکه معتزله معتقدند که صفات خداوند نه عین ذات اوست و نه اشیایی هستند که قیام به ذات داشته باشند، بلکه صفات، موجوداتی کاملاً منفصل از ذات خداوند هستند که به آنها احوال گفته میشود. شیخ مفید در الحکایات با استفاده از ادله عقلی و نقلی فساد این قول را اثبات مینماید.

فصل دوم کتاب به مسئله مهم و حساس قدرت و اراده اختصاص دارد؛ زیرا معتزله بصره چنین اعتقاد داشتند که قدرت و اراده بهصورت مستقل به موجود تعلق نمیگیرد و لذا شیخ مفید در این فصل به جواب از این اشکال میپردازد. مؤلف در فصل سوم، برخی از آراء معتزله مثل جوهر و وعید را مطرح و به آنها جواب میدهد. در ادامه آراء و عقیده درست را که امامیه به آن معتقد است، بیان کرده و برای آنها دلیل میآورد.

او در دو قسمت جداگانه، دامن شیعه را از تهمت تشبیه مبرا نموده و اقوال بعضی از علمای شیعه را در این مورد توجیه مینماید. نویسنده در بخش دیگری اثبات میکند که شیعه هرگز به جبر معتقد نبوده و چنین نسبتی تهمت است. کتاب مذکور با ذکر دوازده روایت از امامان شیعه به پایان میرسد که پیروان خود را به اموری توصیه کردهاند. اکثر این روایات، حاوی مطالب اخلاقی و تعلیم آداب اسلامی میباشد.

یک ویژگی و یک کاستی: از ویژگیهای این کتاب، رفع اتهام مناظره نکردن از شیعیان است. در این کتاب سیدمرتضی از استادش میپرسد که شیعه به عدم مناظره متهم است و حتی برخی میگویند که ائمه علیهم‌السلام مناظره را نفی میکردند! آیا این نسبت صحیح است؟ شیخ مفید در این کتاب، نهتنها این اتهام را رفع که روایتی را نقل میکند که در آن شیعیان به مناظره ترغیب شده و خود شیعیان به آن پایبند بودهاند. از کاستیهای کتاب، فقدان نظم و ترتیب در مباحث مطروحه است. کتاب چنان فاقد نظم منطقی بین مباحث است که میتوان کتاب را مجموعه یادداشتهای مؤلف یا شاگرد او در مسایل مختلف نام نهاد که حتی در برخی جاها موضوع خاصی ندارد.

چاپ و نشر: این کتاب بارها در ایران و خارج از ایران به چاپ رسیده است. این کتاب در سال 1370 قمری از روی نسخه موجود در نجف اشرف و به همراه کتاب «الفصول المختاره» به چاپ رسید. این نسخه، چندین بار دیگر بهصورت افست تجدید چاپ شد.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





دوشنبه ٠١ مرداد ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
کانال تلگرام