*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


گروه خبری: پرس‌وجو  | تاریخ:1396/09/13 | ساعت:١٧:١٢ | شماره خبر:٣٩٥٦٥٣ |  


    پرس و جو شماره 534آیا در منابع علمای شیعه و سنی حدیث صحیح و معتبری درباره تولد مهدی مورد انتظار شیعه وجود دارد؟

آیا در منابع علمای شیعه و سنی حدیث صحیح و معتبری درباره تولد مهدی مورد انتظار شیعه وجود دارد؟

  اجمالی به این سؤال این‌که: در خبر صحیحی از ابی هاشم جعفری، امام حسن عسکری‌ علیه‌السلام به ولادت فرزندش مهدی‌ علیه‌السلام تصریح کرده، و هم‌چنین بسیاری از اهل‌سنت از جمله ابن‌اثیر جزری، ابن‌حجر هیتمی، شبلنجی، ذهبی و... اخبار تولد ایشان را نقل کرده‌اند. کثرت احادیث شیعه و سنی سبب می‌شود این احادیث از تواتر معنوی برخوردار شوند و برخی احادیث، برخی دیگر را تقویت کرده و یقین به ولادت آن حضرت حاصل شود.... 

  


 

اجمالی به این سؤال اینکه:

در خبر صحیحی از ابی هاشم جعفری، امام حسن عسکری علیه‌السلام به ولادت فرزندش مهدی علیه‌السلام تصریح کرده، و همچنین بسیاری از اهلسنت از جمله ابناثیر جزری، ابنحجر هیتمی، شبلنجی، ذهبی و... اخبار تولد ایشان را نقل کردهاند. کثرت احادیث شیعه و سنی سبب میشود این احادیث از تواتر معنوی برخوردار شوند و برخی احادیث، برخی دیگر را تقویت کرده و یقین به ولادت آن حضرت حاصل شود.

شیعیان و پیروان اهلبیت علیهم‌السلام و همچنین برخی از اهلسنت اعتقاد دارند که حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف فرزند امام حسن عسکری علیه‌السلام در سال 255 هجری قمری به دنیا آمده است و برای این اعتقاد خود به دلایل متعددی استناد کردهاند. ما ابتدا به دلایل شیعیان و سپس به دلایل اهلسنت میپردازیم:

الف- دلایل ولادت حضرت مهدی علیه‌السلام از منظر شیعه

1. تصریح امام حسن عسکری علیه‌السلام به ولادت فرزندش حضرت مهدی علیه‌السلام

در خبر صحیحی ابیهاشم جعفری میگوید: به ابومحمد (امام عسکری) عرض کردم: عظمت و بزرگی شما، مرا از پرسش کردن باز میدارد، آیا اجازه میفرمایید که از شما سؤالی بپرسم؟ فرمود: بپرس. عرض کردم: آیا شما فرزندی دارید؟ فرمود: آری. عرض کردم: اگر برای شما حادثهای رخ دهد کجا سراغ او را بگیریم؟ فرمود: در مدینه. (1) در حدیث دیگری یکی از یاران امام حسن عسکری علیه‌السلام چنین روایت کرده: «خَرَجَ اِلَیَّ مِنْ اَبِی مُحَمَّدٍ علیه‌السلام قَبْلَ مُضِیِّهِ بِسَنَتَیْنِ یُخْبِرُنِی بِالْخَلَفِ مِنْ بَعْدِهِ ثُمَّ خَرَجَ اِلَیَّ مِنْ قَبْلِ مُضِیِّهِ بِثَلَاثَهِ اَیَّامٍ یُخْبِرُنِی بِالْخَلَفِ مِنْ بَعْدِه‏» (2)؛ دو سال قبل از شهادت امام عسکری علیه‌السلام از سوی ایشان به من پیغام رسید با مضمون معرفی جانشین بعداز خودش، و دیگر بار سه روز پیش از شهادتش، با همان مضمون، پیغام دیگری به من رسید.

2. نامه امام حسن عسکری علیه‌السلام به احمدبن اسحاق:

بعداز تولد حضرت مهدی علیه‌السلام، امام حسن عسکری نامهای به احمدبن اسحق مینویسند و به دنیا آمدن فرزندشان را به او اطلاع میدهند. ایشان مینویسند: «خداوند به ما نوزادی عنایت فرموده است و این مطلب در پیش تو مخفی باشد و از توده مردم مکتوم بماند که ما فقط به خویشان نزدیک، به جهت قرابت و به شیعیان خالص، به سبب سؤالات آنها اطلاع میدهیم، دوست داشتیم به شما نیز اطلاع دهیم تا خداوند شما را در شادی ما سهیم گرداند. والسلام». (3)

در برخی روایات نیز از توزیع عقیقه ولادت آن حضرت، از سوی امام عسکری علیه‌السلام گزارش شده است؛ بهعنوان مثال محمدبن ابراهیم کوفی میگوید: «اَنَّ اَبَا مُحَمَّدٍ علیه‌السلام بَعَثَ اِلَى بَعْضِ مَنْ سَمَّاهُ لِی بِشَاهٍ مَذْبُوحَهٍ وَ قَالَ هَذِهِ مِنْ عَقِیقَهِ ابْنِی مُحَمَّد» (4)؛ یعنی امام عسکری علیه‌السلام گوشت گوسفند ذبح شدهای را برای بعضی از افراد که نام آنها را بردند فرستادند و گفتند: این عقیقه پسرم محمد است.

3. گواهی قابله امام مهدی علیه‌السلام:

قابله امام مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف، حکیمه خاتون دختر امام جواد علیه‌السلام میباشد که به هنگام ولادت آن حضرت، به نرجس خاتون مادر ارجمند امام زمان رسیدگی میکرده است. وی پس از متولد شدن امام مهدی، جریان ولادت و برخی از کرامات رخ داده را نقل کرده است. (5) علاوه بر حکیمه خاتون، زنان دیگری مانند نسیم و ماریه خادمه امام عسکری علیه‌السلام که هنگام زایمان، نرجس خاتون را کمک میکردهاند نیز موضوع تولد را گزارش کردهاند. (6)

4. گزارشات دیدارکنندگان با حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف:

از دیدارکنندگان با حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف نیز در بسیاری از کتابهای حدیثی شیعه، گزارشهایی وجود دارد مبنی بر اینکه با حضرت مهدی علیه‌السلام در دوران کودکی ملاقات داشتهاند. مرحوم کلینی در کتاب الکافی بابی را با عنوان «فی تسمیة من رآه علیه‌السلام » آورده و گزارش افرادی که حضرت مهدی را پیش از شهادت پدر بزرگوارشان دیدهاند، بیان کرده است. (7) مرحوم شیخ صدوق نیز در دو باب کمالالدین به نقل اینگونه گزارشها پرداخته است و در شماری از آنها، جریان مشاهده شدن حضرت در دوره خردسالی و نیز وضعیت جسمی و شکل و شمایل ایشان را بیان کرده است. (8)

در حدیثی جریان دیدار چهل نفر از شیعیان با آن حضرت اینگونه نقل شده است: ما چهل نفر در منزل امام عسکری بودیم و ایشان فرزندشان را به ما نشان دادند و فرمودند: ایشان بعداز من، امام شما و جانشین بعداز من هستند. از وی پیروی کنید و بعداز من در دینتان به تفرقه روی نیاورید که هلاک خواهید شد، و بدانید که از امروز به بعد او را نخواهید دید. آنان می گویند ما از خدمت امام عسکری علیه‌السلام مرخص شدیم و پس از چند روز، خبر ارتحال ایشان اعلام شد. (9)

البته روشن است که بزرگان و عالمان جلیلالقدری چون شیخ صدوق و مرحوم کلینی روایت و جریانهایی را نقل و به آنها اعتماد میکنند که خود، راویان آنها را شناخته و به وثاقت آنها پی برده باشند؛ بهخصوص در مسئله مهم امامت و مهدویت که مورد توجه و اعتنای عام و خاص بوده است. از این رو ما مطمئن هستیم که این بزرگان به صحت این روایتها و جریانها و صدق راویان آنها اطمینان داشتهاند.

ب. دلایل ولادت حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف از منظر اهلسنت

در میان اهلسنت در این رابطه اختلاف وجود دارد؛ برخی از آنها بر این باورند که حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف در آینده و نزدیک به زمان ظهور بهدنیا خواهد آمد و برخی از آنها نیز مانند شیعیان معتقدند که حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف به دنیا آمده است. ما در اینجا به برخی از اقوال اهلسنت اشاره میکنیم:

1. ابناثیر جزری در الکامل فی التاریخ مینویسد: «و فیها (سنه 260ق) توفی الحسنِ بنِ علیِ بنِ محمّد وَ هُوَ والد محمّد الذی یَعتَقِدونَه المُنتَظر بِسَردابِ سامِراء» (10)؛ در سال 260 هجری قمری حسنبن علی... علیهم‌السلام از دنیا رفت. او پدر محمد است که شیعیان منتظر او از سرداب سامرا هستند.

2. ابنحجر هیثمی میگوید: «حسن عسکری جز یک فرزند از خود به جای نگذاشته که ابوالقاسم محمد الحجه است، و سن او هنگام وفات پدرش پنج سال بوده، لکن خداوند حکمت را در او نهاده است (و در این سن از هوش بالایی برخوردار بوده است)». (11)

3. شبلنجی در «نور الابصار» در فصلی با عنوان «مناقب محمدبن الحسن» پس از ذکر سلسله آباء حضرت مهدی علیه‌السلام، میگوید: «مادرش، امولد و نام او نرجس یا صقیل و یا سوسن بود. کنیهاش ابوالقاسم و امامیه لقب او را حجت، مهدی، خلف صالح، قائم، منتظر و صاحبالزمان، معرفی کردهاند. مشهورترین لقب او «مهدی» است». (12)

4. کمالالدین محمد طلحه شامی شافعی در باب دوازدهم از کتابش میگوید: «باب دوازدهم درباره ابوالقاسم محمدبن الحسن الخالص...، است» و در ادامه پس از اتصال نسب او به علیبن ابیطالب، میگوید: «مهدی علیه‌السلام از فرزندان بتول طاهره که پاره تن پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم است، می باشد و مولدش در سامراء در بیستوسوم رمضان سال 258 هجری اتفاق افتاد و پدرش الحسن الخالص، و مادرش امولد بود که به نام صقیل یا حکیمه معروف بود». (13)

5. ابنخلکان در باب «ذکر محمدبن الحسن المهدی» مینویسد: «ابوالقاسم مُحمَّدِ بنِ الحَسَنِ العَسکَری بِن علیِ الهادی... ثانی عَشَر الائمة الاثنی عشرعَلَی اعتقادِ الاِمامِیَه المَعروف بِالحُجَه... کانَت وِلادَتُهُ یَومَ الجُمعه مُنتَصِف شَعبان سَنَه خَمس وَ خَمسینَ وَ مِائتَین...» (14)؛ یعنی ولادت او روز جمعه منتصف شعبان سال 255 هجری اتفاق افتاد...

6. سلیمانبن ابراهیم القندوزی مینویسد: «فَالخََبَر المَعلوم المُحَقَّق عِندَ الثقاه انَّ وِلادَه القائم علیه‌السلام کانَت لَیلَه الخامِس عشر مِن شَعبان سِنَه خَمس وَ خَمسین وَ مِائتَین فی بَلده سامِراء» (15)؛ یعنی خبر موثق نزد محققین این است که ولادت قائم علیه‌السلام در شب نیمه شعبان سال 255 هجری در شهر سامرا بوده است.

7. شمسالدین ذهبى، از علمای طراز اول علم رجال اهلسنت، در چند کتاب خود به ولادت حضرت مهدی علیه‌السلام تصریح میکند. در تاریخ الاسلام، سال تولد آن حضرت را 258 یا 256 دانسته و مى‌‌گوید: «ابومحمد الهاشمی الحسینی احَدُ ائمه الشیَعه الذینَ تَدَّعی الشیعَه عِصمَتهم . وَیُقالَ لَهُ الحَسَن العَسکَری لِکَونِهِ سَکن سَامِراء، فَانَّها یُقال لَها العَسکَر. وَهُوَ والِد مُنتَظَر الرافِضَه... وامّا ابنِهِ مُحَمَّد بن الحَسَن الَّذی یَدعوهُ الرافِضَه القائِم الخَلف الحُجَه، فَولدَ سَنَه ثَمان وَخَمسین، وَقیلَ: سَنَه سِتَّ وَخَمسینَ» (16)؛ یعنی ابومحمد هاشمى حسینى، یکى از ائمه شیعه است که آن‌‌ها اعتقاد به عصمت آنان دارند و به او حسن عسکرى مى‌‌گویند، چون در سامرا ساکن بوده و به سامرا «عسکر» مىگویند. او (امام عسکری) پدر همان کسى است که رافضه منتظر او هستند... . اما فرزندش م ح م د بن الحسن که رافضى‌‌ها او را قائم، خلف و حجت مى‌‌نامند، در سال 258 به دنیا آمده است، برخى گفته‌‌اند که در سال 256 به دنیا آمده...

8. ابنصباغ مالکی مینویسد: «وُلِدَ ابُو القاسِم مُحَمَد الحُجَّه بنِ الحَسَنِ الخالِص بسر من رَاى لَیلَه النِّصف مِن شَعبان سَنَه 255 لِلهِجرَه...» (17)؛ یعنی ابوالقاسم م ح م د الحجةبن الحسن، در نیمه شعبان 255ه در سامرا به دنیا آمد...

9. صلاحالدین صفدى، یکى دیگر از بزرگان اهلسنت درباره حضرت مهدى علیه‌السلام مىنویسد: «الحُجَه المُنتَظَر مُحَمَدبن الحَسَن العَسکَرِی بنِ عَلِىِ الهادِی ابنِ مُحَمَد الجَواد بن عَلی الرِّضا بن موسَى الکاظِم بن مُحَمَد الباقِر بن زَین العابِدین عَلِى بن الحُسَین بن عَلی بن ابی طالِب رَضىَ اللهعَنهُم الحُجَه المُنتَظر ثَانِی شَعر الاَئِمَّه الاثنَی عَشَر... ولدَ نِصفِ شَعبان سَنَه خَمسَ وَخَمسین» (18)؛ یعنی حجت منتظر م ح م د بن الحسن العسکرى، دوازدهمین امام از ائمه دوازدگانه شیعه است. آن حضرت در نیمه شعبان سال 255ه به دنیا آمده است.

10. عمادالدین ابوالفداء در شرح حال امام حسن عسکری علیه‌السلام می نویسد: «وَالحَسَن العَسکَرِی المَذکور، هُوَ والِد مُحَمَد المُنتَظَر، صاحِبُ السَرداب، وَمُحَمَد المُنتَظَر المَذکور هُوَ ثانِی عَشَرَ الائِمه الاثنَی عَشَر، عَلى رَاىِ الاِمامِیَه، وَیُقالَ لَهُ القائِم، وَالمَهدِی، وَالحُجَه. وَولدَ المُنتَظَر المَذکُور، فِی سَنَه خَمسَ وَخَمسِینَ وَمِائَتَین» (19)؛ یعنی امام عسکری، پدر محمد منتظر و صاحب سرداب است. محمد منتظر، امام دوازهم بنابر اعتقاد شیعیان است که به او قائم، مهدی و حجت می‌‌گویند. او در سال 255 به دنیا آمده است.

11. احمدبن یوسف القرمانی در کتاب اخبار الدول می نویسد: «فِی ذِکرِ ابِی القاسِم مُحَمَد الحُجَه الخَلف الصَالِح: وَکانَ عُمرهُ عِندَ وَفاهِ ابیهِ خَمسَ سِنین، اتاهُ الله فیهَا الحِکمَهِ کَما اوتیها یَحیَى علیه‌السلام صَبِیاً... وَاتَفَقَ العُلَماء عَلى انَّ المَهدِی هُوَ القائِم فِی آخر الوَقت» (20)؛ یعنی عمر او در هنگام وفات پدرش پنج سال بوده است. خداوند در کودکی به او حکمت آموخت، همان‌‌طوری که به حضرت یحیی در کودکی اعطا کرد... علما اتقاق دارند که مهدی همان کسی است که در آخرالزمان قیام می‌‌کند.

12. خیرالدین زرکلی، که یکی از دانشمندان معاصر وهابی است، تصریح به ولادت حضرت مهدی علیه‌السلام میکند و میگوید: «مُحَمدِ بنِ الحَسَنِ العَسکَری الخالص بِن عَلیِ الهادی ابو القاسِم، آخر الائِمَه الاثنی عَشَر عِندَ الامامِیَه، وَهُوَ المَعروف عندَهُم بِالمَهدی، وَصاحِبِ الزَمان، وَالمُنتَظِر، وَالحُجَه وَصاحِبِ السَرداب، وُلِدَ فِی سامِراء، وَماتَ ابوهُ وَلَهُ مِن العُمرِ نحو خَمسَ سِنین» (21)؛ محمد فرزند حسن عسکری. آخرین امام از ائمه دوازدگانه در نزد شیعه است. او طبق دیدگاه شیعیان به مهدی، صاحبالزمان، منتظر، حجت و صاحب سرداب مشهور است. او در سامرا به دنیا آمد و در هنگام وفات پدرش پنج سال داشته است.

از مجموع این همه روایات که شیعه و سنی نقل کردهاند- و ما به برخی از آنها اشاره کردیم- میتوان به این نتیجه رسید که روایات مربوط به تولد یافتن حضرت مهدی موعود عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف از تواتر معنوی برخوردارند و برخی احادیث، برخی دیگر را تقویت میکند که بر روی هم مفید یقین میگردند؛ از این رو اگر هم اسناد بعضی از آنها ضعیف و یا مجهول باشد اما با توجه به اینکه بسیاری از این روایتها صحیحالسند است، یکدیگر را معاضدت نموده و همه آنها حجت میشوند.

بنابراین با توجه به اخبار فراوان پیرامون ولادت حضرت بقیةالله علیه‌السلام و قرائن دیگر مانند ملاقاتها، برای هر شخص منصفی این یقین حاصل میشود که امام عصر عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف تولد یافتهاند و الان در غیبت به سر میبرند.

..................................................

پینوشت

1 الکافی، کلینی، محمدبن یعقوب، اسلامیه، تهران، 1362 ه ش، ج 2، ص 328

2 همان

3 ر.ک: بحارالأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، مجلسی، محمدباقر، اسلامیه، تهران، 1363 ه ش، ج 51، ص 16

4 کمالالدین و تمامالنعمة، شیخ صدوق، محمدبن علی، اسلامیه، تهران، 1395 ه ق، ج 2، ص 432

5 همان، ص 424

6 همان، ص 430

7 ر.ک: الکافی، همان، ج 1، ص 514 و 329 و332

8 همان، ج 2، ص 434

9 همان، ص 435

10 الکامل فی التاریخ، ابن اثیر الجزری، دارالکتاب العربی، بیروت، بی تا، ج 6، ص 320

11 الصواعق المحرقه، هیتمی، ابنحجر، محقق: الترکی، عبدالرحمن بن عبدالله و الخراط، کامل محمد، مؤسسه الرساله، بیروت، 1997 ه ق، چاپ اول، ص 601، (بر اساس نرم افزار مکتبه الشامله)

12 نورالابصار فی مناقب آل بیت النبی المختار، شبلنجی، دارالکتب العلمیه، بیروت، 1418 ه ق، ص 168

13 ر.ک: مطالب السؤول فی مناقب آلالرسول، شافعی، محمدبن طلحه، مؤسسه ام القری، بیروت، 1420 ه ق، ج 2، ص 153

14 وفیات الاعیان، ابنخلکان، محمد ابیبکر، منشورات رضی، قم، 1363 ه ش، ج 4، ص 176

15 ینابیع الموده، قندوزی، سلیمانبن ابراهیم، اعلمی، بیروت، 1418 ه ق، ج 2، ص 543

16 تاریخ الإسلام ووفیات المشاهیر والأعلام، الذهبی، شمسالدین، دار الکتاب العربی، بیروت، بی تا، ج 19، ص 113

17 الفصول المهمة فی معرفة الأئمة، مالکی، ابن صباغ، دارالاضواء، بیروت، بی تا، ص 282

18 الوافی بالوفیات، صفدی، صلاح الدین، دار إحیاء التراث، بیروت، بی تا، ج 2، ص 249

19 المختصر فی أخبار البشر، ابوالفداء، عمادالدین، مطبعة الحسینیه مصریه، مصر، بی تا، چاپ اول، ج 2، ص 45

20 أخبار الدول وآثار الأول، القرمانی، احمدبن یوسف، تحقیق: سعد، فهمی حطیط، أحمد، عالم الکتاب، بیروت، بیتا، ج 1، ص 353 354

21 الاعلام، زرکلی، خیرالدین، دارالعلم للملایین، بیروت، 1992 م، ج 6، ص 80

منبع: مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولیعصر عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





چهارشنبه ٢٢ آذر ١٣٩٦
جستجوی وب
کانال تلگرام
کانال تلگرام