*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٤١١١٧٢ ١٤:٠٠ - 1398/10/19   الذریعة الی مکارم الشریعةآثار ماندگار شماره 614 ارسال به دوست نسخه چاپي


الذریعة الی مکارم الشریعةآثار ماندگار شماره 614

الذریعة الی مکارم الشریعة


ابوالقاسم حسین بن محمد بن مفضل معروف به راغب اصفهانی از بزرگ‌ترین ادیبان و قرآن‌پژوهان ایرانی در سده چهارم و پنجم است. موضع مذهبی او مورد اختلاف است، ولی آثارش مملو است از کلمات گوهربار معصومین علیه السلام. ابو منصور جُبان و محمد بن علی رازی از اساتید او بودند. پس از کسب دانش در زادگاهش اصفهان، به بغداد رفت. اقامتش در آن دیار طولانی شد و لذا از او به‌عنوان اصفهانی‌الاصل و نزیل‌البغداد یاد کرده‌اند. شرح زندگی راغب بر تذکره‌نویسان کمی نامعلوم مانده و زمان وفات او نیز این‌گونه است...


 الذریعة الی مکارم الشریعة

کتاب الذریعة الی مکارم الشریعة اثر راغب اصفهانی و در موضوع علم اخلاق و احوال نفس انسان است. مؤلف در بیان مباحث خود، از آیات قرآن کریم و احادیث نبوی و ائمه شیعی بهره گرفته و در برخی ابواب به اشعار و ضربالمثلها و تشبیهات مناسب، اشارات متعددی نموده است. او در مقدمه، به آیاتی میپردازد که خداوند، آدمی را در ضمن آن آیات بهعنوان اشرف مخلوقات عالم معرفی نموده است. راغب آدم را موجودی میان بهایم و ملائک دانسته که شهوات جسمانیاش، شبیه بهایم و قوای روحانیاش، مانند ملائکه است.

مرحوم خوانساری صاحب روضاتالجنات، الذریعة را نمونهای از اخلاق ناصری خواجه طوسی، بلکه برتر از آن دانسته و منقول است که امام محمد غزالی آن کتاب را پیوسته با خود داشته و استفاده میکرد.

 هدف از نگارش

راغب هدفش را از تألیف الذریعة اینطور اعلام میکند که مباحث مطرحشده در این کتاب، میتواند در طهارت و تهذیب نفس خواننده مؤثر واقع شود.

 ساختار نگارش کتاب

راغب اصفهانی «الذریعة» را در یک مقدمه و هفت فصل نوشته و هر فصل مشتمل بر ابواب متعددی است.

فصول هفتگانه این کتاب عبارت از :

فصل اول در احوال انسان و قوای او که مشتمل بر 35 باب میباشد.

فصل دوم در بحث عقل و علم و نطق و در 44 باب است.

فصل سوم مشتمل بر 15 باب و مربوط به قوه شهویه میباشد.

فصل چهارم راجع به قوه غضبیه و حاوی 12 باب است.

فصل پنجم در عدالت و ظلم و محبت و بغض است که در 13 باب نوشته شد.

فصل ششم در آنچه که به صناعات و مکاسب و جود و بخل مربوط است مکتوب شده و در 22 باب آمد.

فصل نهایی هم در ذکر افعال و انواع آن است که در 6 باب میباشد. او کتابش را با خاتمهای در چرایی و چگونگی بهکار گرفتن آموزههای این اثر و با ادای سلام و درود بر رسول خدا و آل او علیه السلام به پایان رسانده است.

نکته قابل ذکر این‌‌که راغب در مقدمه و ابواب مختلف کتاب، به سخنان گوهربار حضرت علی علیه السلام و حضرت امام حسین علیه السلام استناد کرده است؛ بهعنوان مثال او این سخن امام علی در حکمت 137 نهجالبلاغه«مات خزان الاموال و... العلماء باقون مابقی الدهر...؛» که خطاب به کمیلبن زیاد میباشد را میآورد و درباره آن توضیح میدهد.

راغب همچنین در موارد متعددی احادیث نبوی را از کتاب اصول کافی نقل میکند که دلالت بر توجهاش به آموزههای شیعه دارد. او بهطور وسیع از اشعار شعرای شیعه نظیر شریف رضی استفاده کرده است.

 ترجمه و چاپ کتاب

الذریعة به فرمان شاه شجاع پادشاه آلمظفر در فارس، به فارسی شیوا ترجمه و به «الکنوزالودیعة مِن رموزالشریعة» مسمی شده است. این ترجمه تاکنون تصحیح و چاپ نشده و لکن دو نسخه از آن بهصورت خطی در دو کتابخانه مجلس شورای اسلامی و دانشگاه تهران موجود است.

متن اصلی الذریعة الی مکارم الشریعة تاکنون با تصحیحهای متعدد چاپ و منتشر شده است که میتوان به چاپ دانشگاه اصفهان در سال 1375ش اشاره نمود که با تصحیح و حواشی دکتر سید علی میرلوحی است.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج