*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٤٠٨٣١٤ ١١:٢٧ - 1398/05/02   المصباح المنیرآثار ماندگار شماره 599 ارسال به دوست نسخه چاپي


المصباح المنیرآثار ماندگار شماره 599

المصباح المنیر


کتاب «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی» اثر ارزشمند احمدبن محمدبن علی الفیومی در علم لغت و عربی است که محل مراجعه اهل تحقیق می‌باشد...

مؤلف از لغویون مصر بوده که در شهر «فیوم» مصر متولد شد، البته بعضی او را به فیوم عراق نسبت دادهاند. او پس از چندی از زادگاهش به حماة رفته و به امور تبلیغی و علمی مشغول گردید. علاوه بر لغت، در فقه نیز تبحر داشته است. فیومی عاقبت در سال 770ق از دنیا رفت.


 انگیزه مؤلف

فیومی مصباح را با انگیزه توضیح کلمات مشکل کتاب شرح الوجیز امام رافعی تألیف نموده، البته کلماتی را طبق ادعای خودش در مقدمه بدان افزوده است. در مقدمه کتاب گوید: «فإنی کنت جمعت کتاباً فی غریب شرح الوجیز الامام الرافعی و اوسعتُ فیه من تصاریف الکلمة و أضفت الیه زیاداته من لغة غیره...»


 ساختار و محتوا

کتاب «المصباح المنیر» در یک جلد و بر اساس حروف الفباء و با رعایت ترتیب حروف اصلی (فاءالفعل، عینالفعل و لامالفعل) تنظیم و نوشته شده است. مؤلف در مقدمه کتاب پس از حمد و ثناء الهی و پیغمبر عظیمالشأن به بیان انگیزه خود از تألیف کتاب پرداخته و در ادامه روش تألیف خود را با ذکر امثله بیان کرده است. پس از آن وارد متن اصلی کتاب میشود که با حرف «الف» آغاز و هر حرف را بهعنوان یک کتاب تلقی میکند و لذا مصباح به تعداد حروف عرب، دارای 28 کتاب میباشد.

فیومی در ذکر اسامی، واژگان مکسور الاول را مقدم داشته و پس از آن مضموم الاول و مفتوح الاول را به ترتیب، ذکر و ترجمه مینماید. افعال نیز به ترتیب رایج و طبق وزنشان مرتب و ترجمه شدهاند. کلمات رباعی و خماسی نیز همراه با کلمات ثلاثی ذکر شده که مؤلف در این کار سعی نموده تا بین حروف کلمات رباعی و خماسی با ثلاثی یک نحوه اتحاد و همانندی در حروف اصلیشان بر قرار نماید؛ مثلاً کلمه «برقع» را در کنار کلمه «برق» آورده است؛ زیرا «برقع» از جهات حروف با «برق» متفق است.

لازم به یادآوری است که در این کتاب قبل از ذکر حرف آخر، یعنی «یاء» بابی به نام باب «لا» و معانی مختلف آن آمده است. مؤلف در پایان کتاب، خاتمهای نسبتاً طولانی را نوشته و در آن به برخی از قواعد زبان عربی پرداخته است. ایشان در این خاتمه به این مطلب متذکر میشود که برای تألیف المصباح بیش از هفتاد کتاب بهعنوان منبع و مأخذ استفاده کرده است.


 خصوصیات و ویژگیها

مؤلف در بسیاری از موارد شرح لغوی کلمه را رها کرده، به بررسی معنای فقهی و مسایل فقه اللغة آن کلمه میپردازد. مباحث ادبی نیز در قسمتهای بسیاری از کتاب مورد توجه مؤلف بوده که میتواند حتی در این زمینه یک منبع مورد اطمینان باشد. توجه به ماده و وزن اسم و فعل و بیان تذکیر و تأنیث اسم و نیز جمعهای اسامی در کتاب، از خصوصیات دیگر این کتاب لغوی است. به هر حال گزینش لغات و پرداختن به لغات غریب المعنا از سوی مؤلف باعث شده تا کتاب المصباح المنیر از حجم اندکی برخوردار باشد.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی


 


خروج