*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٤٠٨١٧١ ١٢:٠٠ - 1398/04/26   تفسیر شاهیآثار ماندگار شماره 598 ارسال به دوست نسخه چاپي


تفسیر شاهیآثار ماندگار شماره 598

تفسیر شاهی


امیرابوالفتح‌بن مخدوم خادم حسینی عربشاهی فقیه، اصولی، متکلم و مفسر طراز اول مکتب تشیع در قرن دهم هجری است. در ماوراءالنهر و عراق تحصیل کرد و به مقامات بلند علمی رسید. او در اردبیل متوطن شد و نزد شاه طهماسب صفوی بسیار محترم بود. تذکرةنویسان، امیر ابوالفتح را بسیار ستوده و او را با جلالت نام برده‌اند. آن دانشمند ذوالفنون آثار گران‌سنگی نوشته که شرح باب حادی عشر، حاشیه بر مطالع و تفسیر شاهی از آن جمله است. امیر ابوالفتح سرانجام در سال 976 قمری چشم از جهان فرو بست و در مقبره شیخ صفی‌الدین در اردبیل دفن گردید...

 تفسیر شاهی

تفسیر شاهی یا آیات الاحکام، تألیف مفسر برجسته فقیه متبحر امیر ابوالفتح بن مخدوم، از مهمترین تفاسیر فقهی قرآن مجید است که به زبان فارسی و روان و سلیس نوشته شد. این کتاب بدان جهت که به امر شاه طهماسب صفوی تألیف شده، مصنف آن را به شاه منسوب نمود و نام شاهی را برای آن برگزید.

مؤلف خود مینویسد: «شاه طهماسب صفوی بنده ابوالفتح حسینی را مأمور گردانید که آیات احکام را به لغت فارسی تفسیر نماید و در تحقیق و تدقیق الفاظ و معانی آیات مذکور و استباط احکام سعی بلیغ به تقدیم رساند تا همه کس از این تفسیر نفع یابد و چون آفتاب جهانتاب نور فیض آن بر همه کس تابد. پس به موجب فرمان، شروع به تفسیر مذکور نمود و حسب المقدور بدین خدمت قیام نموده در ایجاب و اطناب حد وسط رعایت شد.»


 اسلوب نگارش

روش تفسیری این کتاب این طور است که آیات فقهی قرآن، بر اساس ترتیب ابواب فقه از طهارت تا دیات بهصورت موضوعی مورد بررسی قرار گرفت. این روش که تفسیر فقهی موضوعی به شمار میآید، بیشتر میان مفسران شیعی رواج دارد.

اینگونه تفاسیر را آیات الاحکام نیز مینامند و آیات الاحکام محمد استرآبادی از آن نمونه است. مؤلف خود مینویسد: «بدانکه مفسران آیاتالاحکام، آیات متعلق به اصول عقاید را ایراد ننمودهاند و عهدهدار تفسیر آنها نشدهاند و تخصیص فرمودهاند کلام در این مقام را به آیات متعلق به احکام فرعی. بنابراین بنده نیز متابعت ایشان نموده، متعرض آیات اصول نشده و به آیات فروع اکتفا کرده، به ترتیب کتب فقهی ایراد نمودهام.»

نویسنده در آغاز هر باب، تعریف لغوی و اصطلاحی عنوان هر باب را مطرح و پس از آن، آیات مربوط به آن باب را ذکر مینماید. سپس آیه ترجمه میشود و در صورت نیاز به مباحث لغوی و ادبیاتی میپردازد. در ادامه به تفسیر مفردات و جملات آیه پرداخته و در پایان، تفسیر فقهی و استنباط احکام فرعی از آیه بررسی میشود.

در اثناء مطالب تفسیر فقهی، به نظریات فقیهان نامدار شیعه توجه دارد و به نقل و نقد نظرات آنها میپردازد. مؤلف در مواقع اختلاف فتوا بین عامه و خاصه، به اخبار فقهی استناد کرده، فتوای مذهب تشیع را تقویت و تأیید مینماید.


 ساختار کتاب

تفسیر شاهی در دو جلد نوشته شده و جلد اول آن مشتمل بر 16 باب و تعدادی آیات است:

1. طهارت و مشتمل بر 12 آیه؛

2. نماز و مشتمل بر 4 آیه مطلق نماز، 5 آیه نمازهای یومیه، 7 آیه قبله، 12 آیه مقدمات، 8 آیه مقارنات، 5 آیه مستحبات، 7 آیه احکام و 11 آیه مربوط به باقی نمازها؛

3. روزه که مشتمل بر 5 آیه است. و ...

تفسیر شاهی در نگاه آیتاللهالعظمی مرعشی

آیتالله مرعشی نجفی در خصوص تفسیر شاهی مینویسد: «یکی از بهترین کتابهای تفسیر فقهی دانشمندان شیعی، کتاب تفسیر شاهی است. به جانم سوگند که مؤلف آن، مطالب مفید و مباحث جالب تفسیری را آنچنان در این کتاب به رشته قلم در آورده که بالاتر از آن متصور نمیباشد.


 چاپ و نشر

تفسیر شاهی در سال 1462ش توسط انتشارات نوید تهران به چاپ رسیده که به همت دانشمند محترم میرزا ولیالله اشراقی، تصحیح و تحقیق مناسب بر آن انجام شده است.


خروج