*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


مصاحبه, مصاحبه شماره خبر: ٤٠٦٩٨٧ ١١:١٣ - 1398/02/18   سامانه نشر الکترونیک‌ پژوهان گامی در جهانی‌سازی کتابخانه‌های حوزه   در گفت‌و‌گو با مسئول نشر الکترونیک پژوهان تصریح کرد  ارسال به دوست نسخه چاپي


سامانه نشر الکترونیک‌ پژوهان گامی در جهانی‌سازی کتابخانه‌های حوزه   در گفت‌و‌گو با مسئول نشر الکترونیک پژوهان تصریح کرد

سامانه نشر الکترونیک‌ پژوهان گامی در جهانی‌سازی کتابخانه‌های حوزه


مدیر نشر الکترونیک پژوهان، این سامانه را راهی آسان و پیشرو در زمینه جهانی کردن مفاهیم و اندیشه‌های تولیدشده در حوزه و نهادهای علمی و حوزوی دانست. مهندس مهدی پهلوانی مدیر فناوری اطلاعات پژوهشگاه و مدیر علوم و فرهنگ اسلامی نشر الکترونیک پژوهان در گفت‌وگو با خبرگزاری حوزه به تشریح فعالیت‌های این سامانه پیشروی پژوهشی که در عرصه‌های مختلف به موفقیت‌هایی رسیدهو توسط دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم اداره می‌شود، پرداخت که تقدیم خوانندگان محترم هفته‌نامه افق حوزه می‌شود...



چه شد که بهدنبال ایجاد چنین سامانهای در بدنه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم افتادید؟

▪ محتوای علمی دفتر تبلیغات اسلامی در حوزه کتاب مهمترین دلیل برای شکلگیری پروژه نشر الکترونیک پژوهان بوده است. چراکه مؤسسه بوستان کتاب بهعنوان بزرگترین ناشر و برگزیده کشور، آمار 5 هزار جلدی را برای نشر دفتر تبلیغات اسلامی در زمینه کتاب رقم زده است.

بنابراین دغدغه مهم ما آن بود که چه کنیم که با این وضعیت دسترسی به کتابهای پژوهشگاه برای پژوهشگران و طلاب، بهشکل آسانتر و سهلتری انجام شود.

دومین هدف ما آن بود که ارزش افزودهای نیز در این مسیر ایجاد شود و علاوه بر مطالعه، بتوان سامانه پژوهشی و جستجوگری علمی را ایجاد و هزینه کمتر و برد بیشتر و سریعتری را رقم زد؛ در ادامه اهداف بینالمللی نیز در این مسیر بهوجود آمد.


اهداف اولیه شما چه بود و آیا توانستید به آنها برسید؟

▪ هدف اول، ارائه کتب پژوهشگاه و دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در این فروشگاه بود که بهسرعت از این هدف گذر کردیم و پا به عرصههای دیگر گذاشتیم؛ بیشاز 1200 اثر در پژوهشگاه تولید شده است که همه این کتب در نشر الکترونیک پژوهان عرضه شده است؛ اولین هدف ما انتشار این کتب بود و در حال حاضر به نشر همزمان رسیدهایم؛ یعنی پساز رونمایی کتاب، نسخه الکترونیک آن نیز بهشکل همزمان عرضه میشود و حتی نسخه پژوهان، زودتر از نشر چاپی انجام میشود و اگر به آثار جدید پژوهشگاه نظری بیندازیم، میبینیم که بارکد پژوهان روی کتابها درج شده است؛ یعنی نسخه پژوهان، زودتر از نسخه چاپی منتشر شده است.


در عرصه کودک و نوجوان چه فعالیتهایی انجام شده است؟

▪ مرکز فرهنگی و هنری دفتر تبلیغات اسلامی دارای چهار مجله در حوزه کودکان و نوجوانان است؛ سه مجله تخصصی پوپک، سنجاقک و سلام بچهها و مجله پیام زن در اختیار کاربران قرار میگیرد. در این سیستم، همچنین شماره قبل هر شمارهای از مجلات پژوهشگاه و دفتر که منتشر میشود، بهصورت رایگان عرضه میشود. خوشبختانه استقبال خوبی نیز از این مسئله میشود.


شگفتانه پژوهان برای پژوهشگران چیست؟

▪ اتصال پژوهان به بانکهای اطلاعاتی بیرون از پژوهان را میتوان یک شگفتانه برای کاربران آن ذکر کرد؛ در اپلیکشینهای کتابخوان یک سری امکانات پایه وجود دارد که توسعهیافته این امکانات پایه، در پژوهان هم وجود دارد؛ مثلا اینکه بخشی از متن رنگی شود یا بخشی از متن یادداشتگذاری شود و یا اینکه صفحهای بهعنوان یک صفحه مورد علاقه نشانگذاری شود؛ لیکن امکان ویژهای که پژوهان روی این عناصر قرارداده است، تولید فهرست و جستجو روی یادداشتهای پژوهشگر، نمایش صحفات ویژه روی نور پیمایش است؛ البته این امکانات، پایه هستند و امکان و عنصر ممیزه پژوهان بهشمار نمیروند.

جستوجو در پژوهان بهشکل توسعه یافته و برای کل کتابخانه است؛ یعنی میتوانید در کل کتابخانه به جستوجوی یک متن بپردازید؛ جستوجوی پژوهان نیز کامل و شامل تمام متن است؛ حتی پیشاز آنکه جستوجو انجام شود، بخشی از متن بهعنوان پایه جستوجو نمایش داده میشود؛ اما زمانی که در داخل سیستم پژوهان مطالعه میکنید، میتوانید کلمهای را انتخاب کنید، سپس یک سری امکانات اضافه در اختیار شما قرار میگیرد؛ اگر در همان لحظه، کاربر به اینترنت متصل باشد، میتوان ترجمه آن عبارت را نیز به کاربر ارائه داد؛ امکان متصل شدن متن به فرهنگ لغت عمید و دهخدا و معین نیز در این سامانه فراهم است.

امتیازی که بهشکل انحصاری در اختیار پژوهان است، آن است که پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، پژوهشکدهای بهعنوان مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی دارد که اگر در حال حاضر در 10 حوزه دینی روی بحث تزاروس و اصطلاحنامهها فعالیت دارد، اصطلاحنامهها نیز در محیط پژوهان قرار دارد و جایگاه یک کلمه در حوزه خاص دانشی مشخص میشود و اعم و اخص و وابستههای واژگان را به کاربر ارائه میدهد؛ این کار سنگین اصطلاحشناسی حاصل کار بیست ساله پژوهشگران دفتر تبلیغات است؛ ولی بهسادگی و با ارزش افزوده در اختیار کاربران پژوهان قرار گرفته است.


برای فعالیت آینده خود چه برنامهای دارید؟ رویکرد بینالمللی شما چه خواهد بود؟

▪ آنچه بیشاز هر نکته دیگری به همکاران خود در این سامانه تأکید داریم، آن است که باید در عرصه توسعه و بینالمللی کردن کار به بالاترین جایگاهها برسیم؛ کاری که آمازون در زمینه فروش کتاب انجام میدهد و دارای یک سختافزار نیز میباشد، باید الگوی توسعه ما باشد. ما میتوانیم یک آمازون، بلکه بهتر از آمازون باشیم و این ضعفی را که در این عرصه وجود دارد، پوشش دهیم.

زیرساختهای حضور ما در عرصه بینالملل فراهم است و میتوانیم در عرصه زبانهایی که هماکنون در این سامانه وجود دارد، حضوری قوی در عرصه بینالملل داشته باشیم.

دفتر تبلیغات در زمینه سختافزاری و تأسیس دفاتر در مراکز مختلف بینالمللی دارای مجوز نیست و نمیتواند چنین کاری انجام دهد؛ ولی در عرصه نرمافزار تواناییهای بسیاری دارد.

رئیس دفتر تبلیغات نیز به نقل قولی از مقام معظم رهبری پرداخت که ایشان فرمودهاند: «فعالیتهای دفتر تبلیغات در حوزه نرمافزاری تقویت شود و با تربیت مبلغ و ارائه ابزار و محتوا، زمینه بهرهمندی مردم را از این گنجینههای علمی فراهم کنید.» نگاه ما نیز در این عرصه مبتنی بر همین امر مقام معظم رهبری است؛ برای این کار نیز سعی شده، از ظرفیتهای موجود و بالنده حوزه استفاده کنیم و از همین روی نیز از المصطفی صلی الله علیه و اله و سلم دعوت کردهایم که در این سامانه حضور یابد؛ چون المصطفی صلی الله علیه و اله و سلم و مؤسسات دیگر با توجه به حضور سختافزاری خود، میتوانند زمینه تحقق امر رهبری در حوزه سختافزاری و محیطی را فراهم کنند.

در سامانه پژوهان روی «پلت فرم» تمرکز داریم که در این زمینه پلت فرمی طراحی کنیم و آن را در اختیار مؤسساتی که در عرصه بینالملل فعالیت میکنند و ابزارهای لازم را دارند، قرار دهیم؛ مثلاً مؤسساتی که در برخی از کشورها قرار دارند، اعلام آمادگی کردهاند که این پلت فرم را تحویل گرفته و مابقی امور را که متناسب با محیط کشورها و زبانهای تحت پوشش آنهاست، به انجام دهند.

به همین دلیل حضور ما در این عرصه، حمایتی است و قرار نیست که به قول معروف بالای سر آنها باشیم و بخواهیم مسئولیت کار را هم در مورد فعالیتهای آنجا به عهده بگیریم.

این فعالیتها، اخیراً شکل گرفته و با کشورهایی چون ترکیه، تونس و... ارتباطاتی ایجاد شده تا زمینههای همکاری بیشتر را فراهم کنیم؛ درحال حاضر هم در حال تکمیل ظرفیتها هستیم و هم این فعالیتهای مطالعاتی و ارتباطی را پیگیری میکنیم. یعنی هم باید ظرفیت ابزاری خود را تقویت کنیم و هم اینکه مراودات و زمینههای کار را بیشتر کنیم که اگر این حوزه گسترش یافت، ابزارهای متناسب با آن را نیز در اختیار داشته باشیم.

امروز شاید فروش کتاب الکترونیک، 2 تا 3 درصد باشد؛ ولی اگر همان اتفاقی که برای پیامرسانها رخ داد و به یکباره هجوم گستردهای به سمت پیامرسانان داخلی انجام شد و برخی از آنها در آن مقطع مشکلاتی از نظر تجمیع و پوشش همه آنها را نداشتند، بتوانیم شرایط را در آن زمان مدیریت کنیم؛ زیرا قطعاً دیر یا زود شاهد رویکرد بیشتر مردم به سمت کتاب الکترونیک خواهیم بود.

شاید در دو سال اولیه فعالیت پژوهان در حد انتظار کاربر نباشد؛ ولی باید بهشکلی کار کنیم که اگر کاربران ما نیز افزایش چشمگیر داشتند، به هیچ عنوان شگفتزده نشویم و با ابزارهایمان پاسخی در خور به این نیاز بدهیم؛ بههمین منظور، ظرفیتهای فنی پژوهان توسعه یافته است تا در زمان اقبال بیشتر مخاطبان بهدنبال ابزارهای پاسخگویی به این نیازها نباشیم.


آیا آثار ناشران بهصورت دستچین شده در سامانه عرضه میشود یا همه کتابهای آنها در سامانه عرضه شده است؟

▪ اگر منظور شما آن است که آثار قدیمی و کمفروش آنها عرضه میشود، خیر؛ به این شکل نیست و سعی کردهایم که کتابهای مناسب و پرفروش آنها در سامانه قرار گیرد؛ ولی بهطور کلی امروزه به ظرفیت نشر همزمان رسیدهایم و ناشران هم سوی ما، با ظرفیت کامل کتب خود را بهشکل دیجیتال در اختیار ما قرار میدهند؛ مثلاً تمام کتب بوستان کتاب بههمین شکل عرضه میشود. سوره مهر هم آثار خوب و پرفروش خود را در اختیار ما قرار داده است؛ در زمینه نشر «سمت» نیز باید گفت که ارتباطاتی انجام شد؛ ولی آنها پلت فرم و سیستمی برای خود طراحی کردهاند و بهشکل انحصاری فروش دارند.


چالشهایی که در عرصه کتاب الکترونیک با آن مواجه هستید، چیست؟

▪ عدم استقبال و عدم استفاده از این ظرفیتها، یکی از چالشهای اصلی در این زمینه است؛ بههمین دلیل است که مقام معظم رهبری همواره به استفاده از ظرفیتهای نرمافزاری و فضای مجازی تأکید دارند؛ متأسفانه هنوز در حوزه نیز این بحث بهشکلی که باید و شاید جدی گرفته نشده است.

در عرصه فضای مجازی بهشکلی که باید و شاید، جریانساز و قدرتمند عمل نکردهایم؛ در عرصه کتاب الکترنیک نیز به همین شکل است؛ البته ما در این زمینه ورود جدی داشتهایم و آثار را دریافت و ساماندهی میکنیم؛ ولی آنگونه که باید و شاید این دغدغه ایجاد نشده است که چه نیازی به حضور جدی در این عرصه وجود دارد.

 متأسفانه هنوز این ضرورت جدی گرفته نشده است که وقتی یک کتاب به نسخه دیجیتال تبدیل میشود، بالهایی پیدا میکند که میتواند از دریچه قفسه خارج شده و به دورترین نقاط عالم و به سادهترین شکل ممکن و بدون هیچ زحمت و هزینه و فشارهای سختافزاری بیرون برود و تشنگان معارف ناب اهلبیت علیهم السلام را سیراب کند؛ امروز برای برگزاری یک نمایشگاه کتاب در کشورهای مختلف جهان با مشکلات عدیده روبهرو هستیم و شاید با فشارهای خارجی نتوانیم برای بسیاری از مردم و طالبان این معارف، نمایشگاههای کتاب دایر کنیم؛ ولی با این روش بهسادگی میتوانیم، کتب معرفتی و علوم انسانی و اسلامی را که تولید مراکز معتبر علمی شیعی است عرضه کنیم.

امروز با نفوذهایی که انجام شده، اجازه ورود کتب شیعی به نمایشگاههای کتابهای اسلامی در برخی کشورها حتی کشورهای اسلامی داده نمیشود؛ ولی قطعاً نمیتوانند جلوی قدرت نرمافزاری و کتب الکترونیک را بگیرند؛ باید کتاب را برای مبلغان و پژوهشگران در کشورهای دور دست در دسترس بیاوریم.


پیشنیازهای عرصه تبلیغ، فراوان است؛ چه گامهایی برای تولید محتوای مناسب تبلیغی بهخصوص در عرصه بینالملل برداشتهاید؟

▪ در پژوهشکده مدیریت و مدارک اسلامی دفتر تبلیغات در حال راهاندازی آزمایشگاه دادهکاوی هستیم؛ بهدنبال آن هستیم که با سامانههای تبلیغی پیشنهاداتی را برای ساماندهی مبلغان با توجه به سابقه و فعالیتهای تبلیغی آنها ارائه دهیم.

سیستم بر اساس دادهکاوی به مدیران پیشنهاد میدهد که چه کسانی برای تبلیغ در محیطهای خاص موفق خواهند بود؛ دفتر تبلیغات در این زمینه پیشرو است و خوشبختانه یک پژوهشکده در بدنه آزمایشگاه دادهکاوی را که در برخی نهادهای خاص دانشگاهی انجام میشود، راهاندازی کرد که گامی رو به جلو است.

در حال حاضر سامانههای مکانی محتوامحور نیز در حال انجام است که با توجه به موقعیت نقشه، اطلاعات مردمی، میزان سواد و سطح فرهنگی یک منطقه را ارائه میدهد و مبلغان خاص نیز برای این منطقه پیشنهاد میدهد.

همچنین در این زمینه «جمعسپاری»ها رونق گرفته است؛ یعنی قرار نیست که اطلاعات هر منطقه توسط یک نهاد انجام شود؛ در این راستا پیشتر بهمنظور امنیت بیشتر سعی میشد که تمام اطلاعات توسط همان نهاد در سیستم بارگذاری شود که کار پرزحمت و طول و درازی است؛ ولی در سامانههای جدید به این سمت پیش میرویم که کارها بهشکل تکه تکه برونسپاری شود و این مجموعه توسط واحدهای مختلف بهروزرسانی شود.

مثلاً اگر قرار بود که ویکیپدیا تمام اطلاعات خود را پیرامون همه موضوعات و همه اشخاص بهصورت لحظهای بهروزرسانی کند، چگونه میتوانست در همان مرکز اصلی این کار را انجام دهد؟

اطلاعات نقشهخوانهای آنلاین نیز از سرور اصلی انجام نمیشود؛ بلکه از روی اطلاعات مردمی نقشههای ترافیکی برای سرور اصلی ارسال میشود و دادهکاوی و هوش مصنوعی مابقی امور را انجام میدهد؛ در این زمینه راستیآزماییها نیز باید در مراحل مختلف انجام شود تا اطلاعات غلط در دسترس قرار نگیرد.


خروج