*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


مقاله, مقاله شماره خبر: ٤٠٦٠١٥ ١٣:٠٥ - 1397/12/18   از منظر برخی از  عالمان و اندیشمندان شیعی لیلةالقدر بودن حضرت فاطمه‌ علیها السلام  ارسال به دوست نسخه چاپي


از منظر برخی از  عالمان و اندیشمندان شیعی لیلةالقدر بودن حضرت فاطمه‌ علیها السلام

از منظر برخی از عالمان و اندیشمندان شیعی


علما و عرفایی که به شرح سوره قدر پرداخته‌اند تفسیرهای مختلفی از سوره قدر بیان کرده‌اند. یکی از آن معارف و معانی در لسان مفسرین قرآن کریم این است که: «حضرت فاطمه زهرا‌ علیها السلام مصداق شب قدر است». خانم دکتر پوران باقری افشار در مقاله‌ای مفصل تحت عنوان «فاطمه زهرا‌ علیها السلام مصداق شب قدر» نگاشته‌اند که هفته‌نامه افق حوزه بخش پایانی این مقاله را که به بیان سه روایت از ائمه معصومین‌ علیهم السلام و آراء چند تن از بزرگان درباره لیلةالقدر بودن حضرت فاطمه‌ علیها السلام پرداخته شده است را تقدیم خوانندگان ارجمند می‌کند...


 1. علامه حسنزاده آملی

علامه حسنزاده آملی، تفصیل مفصلی پیرامون این روایت و مقام «لیلةالقدر» حضرت زهرا علیها السلام بیان نمودهاند که در این جا فقط عبارات ایشان را از کتاب «شرح فص حکمه عصمتیه فی کلمه فاطمیه» را نقل مینماییم: «حضرت فاطمه صلواتاللهعلیها» «لیلةالقدر» بوده است، و «لیلةالقدر» دارای مراتبی است، چنانکه همه حقایق وجودی اینگونهاند، که دارای مراتباند، هر مرتبه دانی رقیقه مرتبه عالی خود است و هر مرتبه عالی حقیقت مرتبه دانی خود است، خدا سبحان فرموده است: «و لقد علمتم انشأة الاولی فلو لاتذکرون»....

بدان که منازل سیر حبی وجودی در قوس نزولی به لیل و لیالی تعبیر میشود و در قوس صعودی به یوم و ایام، لذا عصمة الله الکبری حضرت فاطمه علیها السلام همانگونه که «لیلةالقدر» است همچنین یوم الله است.

و انسان کامل در عصر محمدی وعاء حقایق قرآن است و اگر خواهی بگو که انسان کامل در عصر محمدی صلی الله علیه و آله و سلم قرآن ناطق است، پس یازده قرآن ناطق از این «لیلةالقدر» مبارک حضرت عصمة الله فاطمه زهرا علیها السلام فرود آمدهاند و آن جناب «امالائمه علیه السلام» است چنانکه انسان کامل کتاب الله است و حضرت فاطمه علیها السلام امالکتاب است، پس در قول خدای تعالی تدبر نما که به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «انا اعطیناک الکوثر» (حسنزاده آملی/1385/ص260)


 2. آیتالله‏ شیخ محمدرضا ربانى خراسانى

آیتالله شیخ محمدرضا ربانى خراسانى از علما و حکمای بزرگ تهران در اینباره مى‏نویسد:

«کم کسى است که بتواند به افق اعلاى حضرت فاطمه علیها السلام اکتناهاً معرفت حاصل نماید و کم کسى است که بتواند به مقام نورانیت حضرت فاطمه علیها السلام را بشناسد.

زیرا در مقام معرفت آن حضرت عقول ذىالعقول حیارى و افهام ذى الافهام صَرْى است، رفعت شأن و عظمت مرتبه شامخه این بانوى عظمى به قدرى بالاست که در حیطه ادراک نیاید. که فاطمه از نظر حقیقت باطن «لیلةالقدر» است و مگر مى‏توان کسى ادراک «لیلةالقدر» نماید.

ارباب عرفان و معرفت و کرسى نشینان عرش علم و حکمت را محور این حدیث شریف نسبت به تشابه و مُضاهات «لیلةالقدر» با وجود حضرت فاطمه علیها السلام توجیهاتى دارد.

از جمله آنکه همانطورى که معرفت اکتناهى به کنه ذات الهى براى احدى میسر نیست، معرفت اکتناهى به کنه ذات فاطمه لاهوتى صفات نیز براى احدى امکان‏پذیر نیست، و همانطورى که حقیقت «لیلةالقدر» و منزلت و عظمت قدر آن براى خلق مجهول است، نیز قدر و منزلت حضرت فاطمه زهرا علیها السلام بر خلق مجهول است.

و همانطورى که در شأن «لیلةالقدر» در قرآن آمده است «فیِها یَفرَقُ کُلَ اَمرٍ حَکیم» (دخان/5) نیز وجود حضرت فاطمه علیها السلام از جهت اینکه اسوه و الگوست براى مردم، پس در واقع میزان تفریق حق از باطل است.

و نیز همانطورى که «لیلةالقدر» ظرف است از براى آیات و سور قرآنى به حکم «انا انزلناه فى لیلةالقدر» چه قرآن در لیلةالقدر نازل شده است، همینطور وجود فاطمه علیها السلام وعاء و ظرف است براى آیات نورانیه وجودیه ائمه اطهار و مظاهر تامه اسماء و صفات پروردگار که همه نسل و ذریعه آن بزرگوار یعنى فاطمه زهرا علیها السلام مى‏باشند. زیرا صدف وجود فاطمه زهرا علیها السلام ظرف وجود همه امامان و وعاء گوهرهاى ائمه اطهار علیهم السلام است و او «امالائمه علیهم السلام» است و هر امام خود کلام الله‏ ناطق و هر یک آیه کبراى الهى هستند، که از صقع ربوبى در ظرف «لیلةالقدر» فاطمى تجلى و ظهور نموده و به عبارت دیگر نازل شده‏اند.

مضافاً به اینکه مصحفى نورانى محتوى جمیع حقایق الهى بر حضرت فاطمه علیها السلام نازل گردیده که جمیع علوم و اسرار از ازل تا ابد در آن صحیفه مبارکه منطوى است و آن مصحف همیشه مورد استفاده ائمه علیه السلام بوده است و الساعة آن مصحف شریفه نزد حضرت ولى عصر مهدى «ارواحنا له الفداء» موجود است.

و از جمله تشابه «لیلةالقدر» با وجود حضرت فاطمه علیها السلام آن است که چنانکه «لیلةالقدر»، لیله مخصوصه تجلیات خاصه الهیه باسماء لطیفه و فیوضات و برکات و اشراقات ربانیه است و در لیلةالقدر است که ادعیه و حاجات بندگان در دربار الهى باجابت مى‏رسد، نیز با توسل بندگان و مخلوقات با ایمان به ذیل عنایات حضرت فاطمه زهرا علیها السلام که «لیلةالقدر» معنوى و ظرف تجلى رحمت رحیمیه ربانى است و در واقع باب رحمت واسعه و مظهر الله‏ و وجیهه عندالله‏ و مصداق «خیر من الف شهر» و مصداق کوثر اعطایى الهى و منبع خیر کثیر نا متناهى الهى به حضرت ختمى مرتبت محمّد صلی الله علیه و آله و سلم (آیینه ایزدنما/ص45- 47) (ربانی خراسانی/1376/ص47-45)


 3. استاد اصغر طاهرزاده

استاد اصغر طاهرزاده در این باره مى‏فرماید:

(امام صادق علیه السلام مى‏فرماید: «فمن عرف فاطمة حق معرفتها فقد أدرک لیلةالقدر» چه رازى را از طریق معرفت فاطمه علیها السلام مى‏خواهند به ما بگشایند؟ و آیا از این سخن برنماید که باید با توجه خاص به فاطمه زهرا علیها السلام نگریست و تمام حرکات و گفتار آن حضرت را با دقت خاصى ارزیابى کرد تا بتوان به «لیلةالقدر» رسید؟ آیا «لیلةالقدر»ى که خداوند در رابطه‏اش با آن به پیامبرش صلی الله علیه و آله و سلم مى‏فرماید: «و ما أدراک ما لیلةالقدر» یعنى آنقدر مقامش بلند مرتبه است که به راحتى نمى‏توان به حقیقت آن دست یافت. حالا شما حساب کنید چقدر باید بحث کنیم و ابعاد حضرت فاطمه علیها السلام را مطرح نماییم تا بلکه از طریق معرفت فاطمه علیها السلام به درک شب قدر نائل شویم و وسعت بیکرانه هزار ماه را در یک شب ببینیم، همچنانکه على علیه السلام همه قرآن را در خود دید و فرمود: «أنا النقطه التی تحت الباء» «من نقطه باء بسمالله‏ سوره فاتحه هستم»، (آملی/1385/ج1/ص211) یعنى یک انسان وسعتى به وسعت قرآن یافته است.

حالا فاطمه علیها السلام وسعتى به وسعت شب قدر دارد که از هزار ماه بهتر است و محل نزول ملائکه و روح است «فى کل امر».

حقیقت قرآن بهصورت دفعى در شب قدر بر قلب مبارک پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نازل شده و حالا فاطمه علیها السلام همان شب است که قرآن در دل آن ظاهر شده و ظرف وجودى او وسعت پذیرش همه قرآن را در خود دارد و این است که امام صادق علیه السلام مى‏فرماید: ««لیله» که قرآن در آن نازل شده همان فاطمه علیها السلام است» و این که امام علیه السلام «قدر» را به «الله‏» تفسیر نمودند شاید به اعتبار جامعیت آن بانوى بزرگ در تجلیات جامع اسماء الهى باشد.

عمده آن است که از طریق این روایات متوجه ظرفیت وجودى حضرت زهراى بتول علیها السلام شویم و سعى در هماهنگى قلبى با آن حضرت نماییم.


 5. استاد محمدجواد رودگر

استاد محمدجواد رودگر در مقاله مفصلى که پیرامون این موضوع نگاشته مینویسد:

(شخصیت جامع الابعاد و بلکه جامع الاضداد انسان کاملى همچون فاطمه زهرا علیها السلام و وجود نورانى و الهى آن انسان معصوم و حجت بالغه و خلیفه خداى سبحان به دلیل قرب وجودى بهوجود مطلق، قابل ادراک به تمام معنى و معرفت‏پذیر بهصورت کامل و جامع و تمام عیار نیست و از جمله، تشابه و تقارب وجودى لیلةالقدر و فاطمه زهرا علیها السلام در همین نکته بلیغ، عمیق و انیق نهفته است که چنانکه «لیلةالقدر و ما أدراک ما لیلةالقدر» پس «انّما سمیت فاطمة لأن الخلق فطموا عن (کنه) معرفتها» و لیلةالقدر مراتب‏پذیر و مشکک و فاطمه علیها السلام نیز از حیث وجودى مرتبه‏پذیر و داراى درجات وجودى است که باید براى ادراک قدر میسور و ممکن آن یادگار رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم رقاى وجودى و توسعه در هستى و بسط ذاتى یافت و به مقام «لیلةالقدر» تقرب پیدا کرد.

خداى سبحان عقل و دل انسان را مستعد و شایسته معرفت و اسوه‏هاى جمال و جلالش قرار داد که انسان

متکامل در پرتو هدایت، حمایت، ارشاد و اشارات انسان کامل، که انسان مکمل است، باید به عقلپرورى و مهرورزى و محبت وجودى، سیر صعودى یابد و قوص صعود را در عوالم وجود طى نماید تا به شبستان شهود و بزم وجود همچون فاطمه‏اى معصوم و ثمره شجره وجود بار یابد). (رودگر، 1384: ص226)


 6. استاد محمود جویبارى

جناب آقاى استاد محمود جویبارى در کتاب «خصایص الفاطمیه» در اینباره مى‏نویسد:

(از وجود مقدس مولا امام جعفر صادق علیه السلام سؤال شد:

«چگونه است که به هر یک از معصومین علیهم السلام روزى اختصاص شده، یعنى شنبه مربوط به وجود مبارک حضرت رسول گرامى صلی الله علیه و آله و سلم، یکشنبه متعلق بهوجود ذى‏جود حضرت مولى الموحدین امیرالمؤمنین علیه السلام، دوشنبه مرتبط است بهوجود نازنین امام حسن مجتبى علیه السلام و امام حسین علیه السلام، سهشنبه مختص بهوجود شریف امام زینالعابدین علیه السلام و امام محمدباقر علیه السلام و امام جعفرصادق علیه السلام، چهارشنبه متعلق به حضرات امام موسى کاظم علیه السلام، علىبن موسىالرضا علیه السلام، امام جواد علیه السلام، و امام هادى علیه السلام، پنجشنبه وابسته است بهوجود امام حسن عسکرى علیه السلام و جمعه مربوط به وجود انور حضرت حجتبن الحسن العسکرى علیه السلام است و در اینباره هیچ روزى به حضرت صدیقه کبرى علیها السلام تعلق نیافته است؟

حضرت در جواب فرمودند: «آیا در سوره دخان خوانده‏اى که فرموده است: «انا انزلناه فى لیلة مبارکة»؟

عرض کرد: «آرى».

فرمودند: «آن لیله مبارکه مرتبط است با مادرمان حضرت فاطمه زهرا علیها السلام».

از بیان این روایت و امثال آن در میابیم که «لیلة مبارکه» و «لیلةالقدر» که در آن قرآن نازل شده مربوط به حضرت صدیقه کبرى علیها السلام است.

پر واضح است وقتى شب قدر متعلق به ایشان باشد پس سایر شبها را دیگر حسابى نیست، چون که صد آمد نود هم پیش ماست. پس مطلق شب، مختص به آن وجود مبارک است و جالب است که توجه کنى به اینکه هر یک از روزها را شبى هست. یعنى همه ائمه علیهم السلام و حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم در ارتباط با حضرت صدیقه اطهر هستند، جالبتر اینکه خزانهداران بانکهاى دنیا، همه موجودى را که به بانک مرکزى مى‏فرستند، که محل امن و جاى مناسب براى نگهدارى امانات مردم آنجاست). (جویباری/1379/ص95)


 7. استاد سلیمانى بروجردى

استاد سلیمانى بروجردى مى‏نویسد:

(یکى از اسرارى که حضرت فاطمه علیها السلام را در روایات تفسیرى «لیلةالقدر» و «کوثر» نامیده‏اند این است که نطفه حضرت فاطمه علیها السلام در شب قدر بسته شده است و در روز عید قربان روح در جان آن حقیقت قرآن دمیده شده بدین توضیح که:

روز میلاد حضرت فاطمه علیها السلام روز بیستم ماه جمادىالثانى مى‏باشد و در روایت وارد شده است که مدت حمل حضرت فاطمه علیها السلام نه ماه تمام بدون کم و کاست بوده که اگر بیستم جمادىالثانى 9 ماه به عقب برگردیم 20 ماه رمضان و لیالى مبارک قدر برخورد مى‏کنیم، پس نطفه فاطمه لیلةالقدر در «لیلةالقدر» زمانى بسته شده است.

همچنین مشهور است که روح بر بدن فرزند در رحم مادر در چهارماه و ده روز کم دمیده مى‏شود، حال اگر از لیالى قدر زمانى چهار ماه ده روز کم جلو برویم به روز عید قربان برخورد مى‏کنیم حال دریابیم که «فصل لربک والنحر»، (کوثر/3) و «انا انزلناه فى لیلةالقدر» یعنى چه.

آرى نهتنها روح و حقیقت فاطمه حقیقت «لیلةالقدر» و قرآن ناطق مى‏باشد، بلکه جسم نازنین آن بانوى.

ارزشمند و بقیةالله‏ و بقیةالنبوة، نیز در شب قدر زمانى از لیلةالقدر محمدى صلی الله علیه و آله و سلم بر رحم پاک و مطهر حضرت خدیجه علیها السلام از آن سیبى که از بهشت آمده بود نازل شد. (سلیمانی بروجردی/1387/ج2/ص60)


خروج