*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٩٤٧١٦ ٠٩:٤٢ - 1396/08/02    الإفصاح فی الامامة اثری شیخ مفید آثار ماندگار شماره 529 ارسال به دوست نسخه چاپي


 الإفصاح فی الامامة اثری شیخ مفید آثار ماندگار شماره 529

الإفصاح فی الامامة اثری شیخ مفید


مؤلف در مقدمه کتاب، پس‌از حمد و ستایش خداوند مرقوم می‌دارد که در نگارش این کتاب قصد داشتم تا اصول امامت و رهبری را به‌گونه‌ای ترسیم نمایم که طالبان حقیقت از اصول آن، به فروع و شاخه‌های آن دست یابند. شیخ مفید هم‌چنین اشاره دارد که من در این کتاب حد و مرز امامت را به‌طوری مشخص کردم که انجام واجبات و پیروی از اولوالامر برای خواننده کتاب تسهیل شده باشد. ...

 


 

 

محمدبن محمدبن نعمان ملقب به شیخ مفید و معروف به ابنالمعلم فقیهی جلیلالقدر و از اکابر علمای سده چهارم هجری بود که در بغداد به دنیا آمد. مکتب کلامی شیعه توسط ایشان توسعه یافت و در عصر خود ریاست و مرجعیت شیعه به ایشان منتهی شد.

او در مناظرات دینی مهارت بالایی داشت و مناظراتش با قاضی عبدالجبار رئیس فرقه معتزله بغداد و قاضی ابوبکر باقلانی رئیس اشاعره معروف است.

استادان شیخ مفید طاهر غلام ابیالجیش، ابوالحسن علیبن عبدالله ملقب به ناشی اصغر، علیبن محمد الرفاع، ابوجعفربن قولویه و شیخ صدوق بودهاند. در مجلس درسش شاگردان زیادی شرکت میکردند و سیدمرتضی و سیدرضی دو تن از برجستهترین شاگردان شیخ مفید به حساب میآیند که پس از استاد پرچمدار مکتب تشیع شدهاند.

از شیخ مفید بیشاز 200 جلد کتاب اعم از کوچک و بزرگ به ثبت رسیده است. عاقبت ایشان در شب جمعه سوم رمضان سال 413 قمری در بغداد به رحمت ایزدی پیوست. نوشتهاند که هشتاد هزار تن از شیعیان او را تشییع کردند و پس از اقامه نماز توسط سیدمرتضی، در پایین پای امام نهم شیعیان و استادش ابنقولویه دفن گردید.

الإفصاح فی الامامة

«الافصاح فی الامامة» کتابی در اثبات عقاید مطهر شیعه در موضوع امامت و جانشینی نبی مکرم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم از آثار مؤثر شیخ مفید است.

اگر چه از ایشان کتابهای متعدد و مفیدی در علم کلام باقی مانده، اما کتاب «الافصاح» جامعترین و مفصلترین کتاب در این زمینه است که مؤلف در آن به همه مسایل مربوط به امامت میپردازد. شیوه ایشان در این کتاب بیشتر جدلی است، به این صورت که مؤلف سایل فرضیای را تصور نموده که اشکالات متنوعی را در باب امامت و با عبارت «فإن قال» مطرح میکند و در پی آن با عبارت «قیل له» جوابش را میآورد.

شیخ مفید ابتدا آیات و احادیثی را که مخالفین در اثبات صحت خلافت غاصبان پس از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم بدان استناد کردهاند، مطرح نموده و سپس پاسخ آنها را در ذیل چندین فصل میآورد که هر فصلی ناظر به زاویهای از اشکال میباشد. مصنف غالباً پس از ذکر آیه یا حدیث توسط خصم، به ردّ دلالت آیه و ظهور آن در معنایی که مورد نظر آنهاست پرداخته و یا ضعف حدیث را از جهت سند اثبات میکند؛ بهگونهای که برای هر خواننده منصف در پایان فصل، ضعف کلام خصم و قوت استدلال آشکار میشود.

انگیزه مؤلف

مؤلف در مقدمه کتاب، پساز حمد و ستایش خداوند مرقوم میدارد که در نگارش این کتاب قصد داشتم تا اصول امامت و رهبری را بهگونهای ترسیم نمایم که طالبان حقیقت از اصول آن، به فروع و شاخههای آن دست یابند. شیخ مفید همچنین اشاره دارد که من در این کتاب حد و مرز امامت را بهطوری مشخص کردم که انجام واجبات و پیروی از اولوالامر برای خواننده کتاب تسهیل شده باشد.

ساختار و محتوای کتاب

اگر چه کتاب فاقد ساختار منظمی است اما در هر صورت مباحث آن را میتوان در یک مقدمه، هیجده بخش، هفت فصل و هفت مسئله دستهبندی نمود. شیخ در مقدمه به انحاء مختلف در تعریف امامت، دلیل بر وجوب معرفت امام، اجماع مسلمین بر امامت علی علیه‌السلام و نیز بر نص امامت حضرت علی علیه‌السلام بعد از نبی، افضلیت علی علیه‌السلام، فساد امامت مفضول بر فاضل و وجه سکوت امیرالمؤمنین علیه‌السلام در دوران خلفاء ثلاث قلم فرسایی نموده است.

فصول هفتگانه کتاب «الإفصاح» تحت این عناوین نوشته شده است:

فصل اول: شامل سه موضوع ادعای تنزیه اهل سقیفه از خطا، مسایل مربوط به روز احد و تفسیر حدیث عشره است.

فصل دوم: شامل مباحث عدم دلالت کلمه «السابقون» در آیه مبارکه بر ابوبکر و اصحاب بیعت شجره میباشد.

فصل سوم: در این فصل شیخ مفید با آیه: «قل للمخالفین من الاعراب» به اثبات امامت امیرالمؤمنین علیه‌السلام میپردازد.

فصل چهارم: مؤلف در این بخش با تمسک به آیه «مَن یرتد منکم عن دینه» ادعای امامت ابوبکر را مردود میشمارد و به اثبات امامت حضرت علی علیه‌السلام مبادرت میورزد.

فصل پنجم: مؤلف در این فصل استدلال کسانی که با آیه «محمد رسول الله و الذین معه اشداء علی الکفار رحماء بینهم» فضل ابوبکر را ثابت کردهاند را نادرست میداند.

فصل ششم: نویسنده در این فصل نزول آیه «والذی جاء بالصدق و صدق به» را در مورد خلیفه اول نمیپذیرد، بلکه مصداق آیه مذکور را حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام معرفی میکند.

فصل هفتم: مؤلف در فصل آخر از نتایج فاجعه بار تقدم دیگر خلفاء بر امیرالمؤمنین علیه‌السلام سخن میراند.

ویژگیهای کتاب

خصوصیات کتاب الافصاح را میتوان تحت موارد ذیل برشمرد:

اول: شیوه نقد و بررسی آرای مخالفین بهصورت پرسش و پاسخ که از بهترین شیوههای القاء و بیان مطالب است، در این کتاب بر جسته و مشهود است.

دوم: مربوط به جامعیت کتاب در مبحث امامت است و چنانچه گفته شد مؤلف تمام زوایای مخفی مربوط به موضوع امامت را در این کتاب روشن و تبیین مینماید.

نسخه خطی و چاپ و نشر

نویسندگان مطلع، نسخه‌‌خطیهای فراوانی را از کتاب «الإفصاح فی الإمامة» آدرس دادهاند که از آن جمله است: کتابخانه آستان قدس رضوی، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، کتابخانه ملک، کتابخانه سیدمحسن حکیم در نجف، کتابخانه سیدابوالحسن اصفهانی. کتاب «الإفصاح فی الإمامة» برای اولین بار در نجف اشرف توسط انتشاراتی الحیدریة در سال 1368 قمری و مجدداً در سال 1369 قمری به چاپ رسیده است.

این کتاب همچنین در سال 1350 شمسی در تهران و توسط انتشاراتی دارالکتب الاسلامیه به طبع رسید. دیگر از چاپهای کتاب، مربوط به چاپ مؤسسه البعثة قم میباشد که در سال 1412 قمری بوده است.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج