*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٩٤٥٣٧ ١٢:٤٧ - 1396/07/24     فرج‌المهموم فی تاریخ علماء النجوم آثار ماندگار شماره 528 ارسال به دوست نسخه چاپي


  فرج‌المهموم فی تاریخ علماء النجوم آثار ماندگار شماره 528

فرج‌المهموم فی تاریخ علماء النجوم


سیدرضی‌الدین علی‌بن موسی‌بن جعفر‌بن طاووس از نوادگان امام حسن مجتبی و امام سجاد‌ سلام‌الله‌علیها و از اکابر دانشمندان عالم اسلام در قرن ششم هجری است که به سال 589 هجری در شهر حله به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی سیدبن طاووس در زادگاهش بود که از محضر پدر و جدش و رام‌بن ابی‌فراس علوم مقدماتی را آموخت. خودش در کشف المحجة می‌گوید: «وقتی من وارد تحصیل شدم، آن‌چه را دیگران در طول چند سال آموخته بودند، در یک سال آموختم و از آنان پیش گرفتم.» ....

  فرجالمهموم فی تاریخ علماء النجوم

اثری از سیدرضیالدین علیبن موسیبن جعفربن طاووس (589- 664ق)

 

 

سیدرضیالدین علیبن موسیبن جعفربن طاووس از نوادگان امام حسن مجتبی و امام سجاد سلام‌الله‌علیها و از اکابر دانشمندان عالم اسلام در قرن ششم هجری است که به سال 589 هجری در شهر حله به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی سیدبن طاووس در زادگاهش بود که از محضر پدر و جدش و رامبن ابیفراس علوم مقدماتی را آموخت. خودش در کشف المحجة میگوید: «وقتی من وارد تحصیل شدم، آنچه را دیگران در طول چند سال آموخته بودند، در یک سال آموختم و از آنان پیش گرفتم.»

ایشان پس از آن به کاظمین رفت و مدتی بعد در مرکز علمی آن عصر بغداد ساکن شد و در تربیت شاگردان بزرگی همت گماشت. علامه حلی، علیبن عیسی اربلی، عبدالکریمبن احمدبن طاووس، سدیدالدین حلی (پدر علامه حلی) از تربیتشدگان مکتب آن اسطوره تاریخ علم و دیانت هستند.

سیدبن طاووس برای گریز از پذیرش مسئولیتهای حکومتی از جانب دولت عباسی مجبور شد به زادگاهش حله هجرت کند. نوشتهاند که ایشان همچنین حدود سه سال در جوار مرقد باهرالنور علیبن موسیالرضا مقیم بودند. آخرین سفر ابنطاووس در سال 652 هجری به بغداد بوده که با پذیرش منصب نقابت شیعیان تا پایان عمر شریف خود، در همانجا سکنی گزید.

از ایشان آثار ماندنی و خواندنی برجا مانده که آن از جمله است؛ فلاحالسائل، زهرة الربیع، جمال الاسبوع، اقبال الاعمال، کشف المحجه لثمرة المهجة، مصباح الزائر و جناح المسافر، الملهوف علی قتلی الطفوف و مهج الدعوات و منهج العنایات. سید در سال 664 هجری در 75 سالگی وفات نمود و در نجف اشرف به خاک سپرده شد.

فرج المهموم فی تاریخ علماء النجوم

کتاب فرج المهموم فی تاریخ علماء النجوم، یکی دیگر از آثار قلمی سیدبن طاووس است که در سال 650 به زبان عربی و در جوار بارگاه سالار شهیدان اباعبدالله الحسین علیه‌السلام به اتمام رسیده است.

این کتاب که با نام «فرج المهموم بمعرفة منهج الحلال و الحرام من علم علم النجوم» نیز معرفی شده، در موضوع بیان موارد حلال و حرام از ستارگان و شرح حال موافقین و مخالفین با این علم و افراد مطلع به این علم به رشته تحریر در آمد.

اعتقاد مؤلف در مورد علم نجوم

یکی از قدیمیترین فنونی که قرنها قبل از اسلام در بین دانشمندان متدوال بوده، علم نجوم است. اسلام با این علم دو برخورد به ظاهر متفاوت داشته، از یک سو آن را مردود و آموزش آن را نهی کرده و از سوی دیگر مهر قبولی بر آن زده است. بیشک یک عالم مسلمان و فقیه زمان برای صدور احکام شرعی در خصوص تعیین قبله، طلوع و غروب آفتاب و نیز احکام روزهداران در اقصی نقاط جغرافیایی کرده زمین و بسیاری دیگر از مسایل محتاج به علم نجوم است؛ چنانچه برای رسیدگی به مسایل ارث از علم ریاضی بینیاز نمیتواند باشد. سیدبن طاووس در این کتاب با اعتقاد اثبات میکند که آن نجومی در شریعت ممنوع و مورد نکوهش واقع شده، که فرد منجم قدرت و فاعلیت در نظام آفرینش را به نفس ستارگان نسبت بدهد و آنها را منشأ و موثر حوادث عالم بداند. بنابراین اگر ستارگان و وضعیت آنها را تنها نشانهای از طرف خداوند بر حوادث بدانیم، هیچ منعی وجود ندارد.

اعتبار کتاب

این کتاب به لحاظ وثاقت و جلالت مؤلفش، از دیرباز و در طول قرنها مورد اعتماد و توجه علمای اسلام بوده و هست، بزرگانی چون علامه مجلسی در بحارالانوار، حاج ملاباقر در الدمعة الساکبة و شیخ عبدالنبی کاظمی در تکملة از آن بهره جسته، مطالب آن را نقل کردهاند.

ابواب و مطالب کتاب

سیدبن طاووس کتاب «فرج المهموم» را در یک مقدمه و ده باب تنظیم نموده است. مؤلف در مقدمه کتابش به این نکته مهم اشاره میکند که علم نجوم و احکام آن قطعی نیست و موارد خطا نیز در آن وجود دارد و نیز مینویسد که مالک و مؤثر حقیقی در عالم خداوند سبحان است و اگر منجمی برخلاف آن اعتقاد داشته باشد در گمراهی و ضلالت تام به سر میبرد.

ابوابی که در این کتاب آمده به شرح ذیل میباشد:

باب اول: در اینکه نجوم و علم به آن از آیات الهی و معجزات پیامبر خاتم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم است.

باب دوم: رد سخن کسانی که میگویند ستارگان قدرت مستقلی هستند که در دنیا با اختیار خود در اشیاء و حوادث تأثیر مینهند.

باب سوم: ذکر روایاتی از معصومین علیهم‌السلام پیرامون صحت و سلامت علم نجوم.

باب چهارم: روایتی از امام هفتم علیه‌السلام

باب پنجم: اسامی علمای شیعه که به علم نجوم آگاهی داشتهاند.

باب ششم: علمای دیگر فرقههای اسلامی که در علم نجوم دستی داشتهاند.

باب هفتم: عدهای از دانشمندان و منجمان که قبل از اسلام در علم نجوم توانا بوده و احکامی را بیان کرده بودند.

باب هشتم: احکام علمای نجوم پس از اسلام؛ اعم از مسلمان و غیرمسلمان.

باب نهم: منکرین صحت احکام نجوم و ادله آنها و اقسام منکرین.

باب دهم: افرادی که عالم به علم نجوم بوده و معذلک از استفاده آن بینیاز بودهاند که شامل پیامبران و ائمه معصومین میشود.

چاپ و نشر

این کتاب در سال 1363 شمسی توسط انتشارات الرضی به مرحله چاپ و نشر رسیده است.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج