*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٩٤٣٨٥ ١٢:١٦ - 1396/07/18    مطالب السؤول فی مناقب آل‌الرسول اثری از محمدبن طلحه نصیبی (582- 652ق)آثار ماندگار شماره 527 ارسال به دوست نسخه چاپي


 مطالب السؤول فی مناقب آل‌الرسول اثری از محمدبن طلحه نصیبی (582- 652ق)آثار ماندگار شماره 527

مطالب السؤول فی مناقب آل‌الرسول اثری از محمدبن طلحه نصیبی (582- 652ق)


کمال‌الدین محمدبن طلحة شافعی مفتی و خطیب دمشق بود که به سال 582 قمری در یکی از روستاهای نصیبین، از شهرهای شمال عراق متولد شد. او برای شنیدن حدیث به نیشابور سفر کرد و بعدها خود به حلب و دمشق رفت و شاگردانی به دور وجودش گرد آمدند و او به افاضه اندوخته‌های خویش پرداخت. در علم فقه و اصول سرآمد معاصران بود. در علوم غریبه از جمله دانش جفر و علم حروف تسلط داشت. ....


 

 

کمالالدین محمدبن طلحة شافعی مفتی و خطیب دمشق بود که به سال 582 قمری در یکی از روستاهای نصیبین، از شهرهای شمال عراق متولد شد. او برای شنیدن حدیث به نیشابور سفر کرد و بعدها خود به حلب و دمشق رفت و شاگردانی به دور وجودش گرد آمدند و او به افاضه اندوختههای خویش پرداخت. در علم فقه و اصول سرآمد معاصران بود. در علوم غریبه از جمله دانش جفر و علم حروف تسلط داشت.

تذکرهنویسان به زندگی زاهدانه این دانشمند اشاره کرده و نوشتهاند: او با اینکه در دمشق به وزارت رسید، اما پساز چند روز آن منصب را رها کرد و زاهدانه به زندگی علمی خویش ادامه داد. تذکرهنویسان دو کتاب منال الطالب فی فضایل الامام علیبن ابیطالب علیه‌السلام و الجفر الجامع و النور الامع را به ایشان نسبت میدهند. مطالب السؤول هم از نوشتههای وی است این دانشمند دوستدار ولایت اهلبیت علیهم‌السلام عاقبت در سال 652 قمری بدرود حیات گفت.

مطالب السؤول فی مناقب آلالرسول

کمالالدین ابوسالم قرشی هر چند شافعی مذهب بوده ولی ارادت او به امامان معصوم موجب قلمفرسایی ایشان در بیان فضایل و حقانیت آلالرسول شده که با نام «مطالب السؤول فی مناقب آلالرسول» ماندگار تاریخ شده است.

این کتاب به عربی و در دوازده باب به تعداد امامان شیعه مرتب شده است. محل نگارش کتاب شهر حلب بوده که مؤلف آنرا در اواخر زندگی خویش یعنی سال 650 قمری به پایان برده است.

ساختار و محتوا

مطالب السؤول، در یک مقدمه و دوازده باب تنظیم گردیده است. مؤلف در مقدمه پساز ستایش و تجلیل از اهلبیت علیهم‌السلام به بحث واژهشناسی و شرح الفاظی مانند اهلالبیت، آلالرسول، ذویالقربی، العترت، مولی، اخوت، منزلت، شجاعت، کرامت و... میپردازد و در ادامه به زندگی و شرح فضایل هر یک از امامان از حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام تا خاتم الاوصیاء حضرت بقیةالله عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف مبادرت ورزید. نویسنده در میان دوازده امام، عنایت ویژهای به حضرت امیرالمؤمنین از خود نشان میدهد؛ بهطوری که بیشاز همه حول شخصیت امام علی علیه‌السلام قلمفرسایی کرده است. همچنین گفتنی است که ایشان مقدمهاش را با ذکر فضایل حضرت فاطمه زهرا به پایان میبرد.

مؤلف به جنبههای سیاسی اجتماعی زندگی ائمه اطهار علیهم‌السلام کمتر میپردازد، بلکه تلاش نموده تا صفات پسندیده و جنبههای معنوی و اخلاقی آنان را در امور مختلف جمعآوری نماید؛ البته زندگی امام علی علیه‌السلام در این مورد استثنا شده و مؤلف نقش سیاسی و اجتماعی امام امیرالمؤمنین را در عصر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و حکومت پنجساله خود آنحضرت را به تفصیل ذکر کرده است. او بحث خود را درباره هر یک از امامان علیهم‌السلام ، از ولادت آنان آغاز میکند و درباره نسب، اسم، لقب و کنیه ایشان ادامه میدهد، سپس به صفات جسمی و روحی آن ذوات مقدسه میپردازد و اگر سخنی را از نبی مکرم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم درباره هر یک از ائمه علیهم‌السلام یافته، نقل میکند. او هر یک از ابواب کتابش را با ذکر کرامات و سخنان برجسته هر امام به پایان میرساند.

یکی از برجستگیهای کتاب، نگرش مؤلف به مسئله امامت است. او بدون تعصب به منصوص بودن امامت ائمه علیهم‌السلام از ناحیه نبی مکرم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم تصریح میکند و حدیث غدیر را به طرز نو و بدیع شرح میدهد.

انگیزه مؤلف

کمالالدینبن طلحه انگیزه خود را در نگارش کتاب حاضر چنین بیان میدارد: «در جوانی کتابی در فضایل دوازده امام با نام «زبدة المقال فی فضایل الآل» نوشتم که پیوسته انیس و مونس من بوده و آنرا در اوقات مختلف مطالعه میکردم، که متأسفانه این کتاب در حوادث روزگار مفقود شد. در همین ایام یکی از صالحین که امام علی علیه‌السلام را در رؤیا دیده و سؤالاتی را از آن حضرت پرسیده بود، به بنده مراجعه و چنین اظهار داشت که امام علیه‌السلام توضیح و شرح آن سؤالات را به شما حواله داده است. به همین خاطر برای ادای حق امام امیرالمؤمنین علیه‌السلام این کتاب را مرقوم داشتم.»

منابع کتاب

نویسنده در نگارش کتاب، بیشتر از منابع حدیثی اهلسنت استفاده کرده و در برخی موارد از جمله در بیان یکی از کرامات منسوب به امام علی علیه‌السلام از منابع شیعی یعنی کتاب ابنشهر آشوب مطلبی نقل میکند. بیشترین تکیه نویسنده بر کتاب صحیح ترمذی، حلیة الاولیاء و صفة الصفوة ابنجوزی است.

گزارشی از مطالب کتاب

ابنطلحه در مورد حضرت علی علیه‌السلام مینویسد: «علیبن ابیطالب از روز نخست در خدمت رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم پرورش یافت و نخستین فردی از مردان بود که به او ایمان آورد. او مسجدالحرام را از وجود بتها و تصاویری که نماد گمراهی بودند، پاک کرد.» مؤلف سپس به داوریهای خردمندانه حضرت امیر علیه‌السلام اشاره میکند و در ادامه آن، سخن معروف خلیفه دوم را که گفت: «لولا علی لهلک عمر» نقل میکند و مینویسد: «این علم فراوان علی علیه‌السلام که فراتر از فهم بشر بود، علمی نبود که با خواندن و نوشتن و مباحثه و تکرار بهدست آمده باشد، بلکه آن علم لدنی بود که خداوند به خاطر تقوا و زهد و نورانیت باطن، به او الهام کرده بود.»

قیام حسینی از دیدگاه مؤلف

از آنچه که مؤلف درباره قیام حسینی در این کتاب نوشته چنین فهمیده میشود که او قیام حسینی را یک قیام حقی میدانسته که بر اثر طغیان حاکمان به ظاهر مسلمان و نیز دعوت مردم کوفه انجام پذیرفته است. او این قیام را تحسین میکند و مخالفان آن را افرادی دنیاطلب، فاسق، فاجر و مستحق لعن و نفرین میداند. نام هر یک از قاتلان را میآورد و بعداز نامشان عبارت «لعنةاللهعلیه» یا «فیالنار خلده الله» میآورد. مؤلف عمده مطالب مربوط به نهضت امام حسین علیه‌السلام را از کتاب «الفتوح» ابناعثم نقل کرده است.

نسخهها، تلخیص و چاپ

سیدعبدالعزیز طباطبایی در کتاب اهلالبیت فی المکتبة العربیة، 21 نسخه خطی را برای کتاب «مطالب السؤول» ذکر میکند. یکی از دانشمندان قرن هشتم، به نام احمدبن عبدالرحیم، این کتاب را خلاصه نموده است. این کتاب بارها در کشورهای مختلف اسلامی به چاپ رسیده که چاپ سنگی تهران با دستور فرهاد میرزا در سال 1285 قمری و چاپ سنگی در لکنهو به سال 1302 قمری از آن جمله است. مطالب السؤول همچنین در سال 1371 قمری در نجف اشرف به مرحله طبع و نشر رسید. این کتاب اخیراً با تحقیق ماجدبن احمد العطیة و توسط انتشارات البلاغ در بیروت منتشر شده است.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج