*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٩٣٣٧٢ ١٦:٣٥ - 1396/05/26    منهج‌الصادقین فی الزام المخالفین  از ملافتح‌الله کاشانی قدس‌سره (900 988ق)آثار ماندگار شماره 520 ارسال به دوست نسخه چاپي


 منهج‌الصادقین فی الزام المخالفین  از ملافتح‌الله کاشانی قدس‌سره (900 988ق)آثار ماندگار شماره 520

منهج‌الصادقین فی الزام المخالفین از ملافتح‌الله کاشانی قدس‌سره (900 988ق)


عالم ربانی ملافتح‌الله کاشانی، مفسر کبیر عهد صفوی، عالمی جامع‌الاطراف و عارفی الهی بوده که در علوم مختلفی چون لغت، ادبیات، اصول، فقه، حدیث، حکمت و فلسفه تبحر داشته است. او حدود سال 900 قمری به دنیا آمد. در نزد استادان بزرگ عصر خود از جمله علی‌بن حسن زواره در کاشان کسب علم نمود. ....

 


 

 عالم ربانی ملافتحالله کاشانی، مفسر کبیر عهد صفوی، عالمی جامعالاطراف و عارفی الهی بوده که در علوم مختلفی چون لغت، ادبیات، اصول، فقه، حدیث، حکمت و فلسفه تبحر داشته است. او حدود سال 900 قمری به دنیا آمد. در نزد استادان بزرگ عصر خود از جمله علیبن حسن زواره در کاشان کسب علم نمود.

ملافتحالله با وجود معیشت سخت و دشوارش، سراسر زندگی خود را وقف برآوردن نیازهای علمی عصر خود نمود و ضمن تدریس و موعظه و منبر، به فعالیتهای علمی در بخشهای مختلف از جمله ترجمه و تفسیر قرآن پرداخت.

این دانشمند شریف، عاقبت پس از سالها تلاش در عرصه تألیف و ترجمه و تربیت شاگردانی برجسته و نیز جهاد علمی با منحرفان در سال 988 (قمری) وفات یافت و در کاشان دفن گردید. ناگفته نماند که سال وفات و محل دفن این عالم اظهارنظرهایی دیگری هم وجود دارد.

منهجالصادقین فی الزام المخالفین، تفسیر قرآن به زبان فارسی تألیف ملافتحالله کاشانی و از تفاسیر درجه اول شیعه در قرن دهم هجری میباشد. مؤلف، در کتاب خود که آن را در پنج جلد نوشته هر چند به اقتضای آیات و مباحث مختلف فقهی، ادبی، اخلاقی و عرفانی میپردازد لکن بیشتر بر استفاده از روایات اهلبیت علیهم‌السلام در تفسیر خود اهتمام ورزیده چنانچه برخی از اهل فضل این تفسیر را در عداد تفاسیر روایی به حساب آوردهاند.

روش و اسلوب منهجالصادقین

مفسر گرامی، پیش از آغاز تفسیر سوره حمد مقدمهای مفید و با ارزش را ترتیب داده که در آن مباحث مقدماتی تفسیر و علوم قرآنی را در قالب ده فصل بیان نموده که به این شرح است:

فصل اول؛ در یاد کردن نامهای قاریان، فصل دوم؛ در ذکر نامهای قرآن و معنای سوره و آیه، فصل سوم؛ در توضیح صحیحترین قول در تعداد آیات قرآن و فایده دانستن آن، فصل چهارم؛ در تبیین معنای تفسیر و تأویل، فصل پنجم؛ در توضیح حدیث نزلالقرآن علی سبعة احرف، فصل ششم؛ در توضیح معنای تفسیر به رأی، فصل هفتم؛ در مصونیت قرآن از تحریف، فصل هشتم؛ در تبیین این مطلب که قرآن در زمان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم مدون بوده است. مصنف در فصل نهم؛ به بیان اعجاز قرآن و در فصل دهم به ذکر روایاتی در باب ترغیب برخواندن قرآن پرداخته است.

مفسر، پس از مقدمه، به تفسیر سورهها میپردازد. ابتدا به روشنگری در مدنی یا مکی بودن سوره میپردازد و در این زمینه به نقل اقوالی از ابنعباس، مجاهد، قتاده و امام علی مبادرت ورزیده صحیحترین قول را انتخاب میکند. ایشان در ادامه به عدد آیات متعرض میشود و به اختلاف عدد از دیدگاههای مختلف گروههای شامی، بصری، کوفی، مدنی و حجازی اشاره داشته، آیات مورد اختلاف را ذکر میکند. پس از آن ثواب قرائت سوره، جایگاه و فضایل آن را به نقل از پیامبر و ائمه بیان داشته، اشارهای به تناسب پایان سوره قبل و شروع سوره بعد مینماید. ملافتحالله، سپس به ترجمه آیات میپردازد و در ارائه ترجمهای دقیق و درست و البته موافق با قرائت ابوبکر از عاصم و گاهی موافق با قرائت حفص از عاصم سعی و تکیه دارد. پس از ترجمه به تحقیق و بررسی آیه میپردازد و در این زمینه از شأن نزول آیات کمک میگیرد و با نقل احادیث و ذکر قصص و حکایات، مطالب مورد نظر خود را دنبال میکند. مفسر، به مباحث کلامی و گاهی فلسفی نیز میپردازد. مثل مباحثی چون امامت، عصمت انبیاء، امر بینالامرین، جبر و اختیار، عدل و غیر آن.

منابع مورد استفاده

ملافتحالله کاشانی در تصنیف تفسیر خود از تفاسیر؛ بیضاوی، کشاف زمخشری، مجمعالبیان طبرسی، تبیان شیخ طوسی و روحالجنان شیخ ابوالفتوح استفاده در خور توجهی داشته است. ایشان همچنین گاهی در لابهلای مطالب تفسیری به نقل سخنان مشاهیر عارفان میپردازد.

ضرورت تألیف از زبان مؤلف

ملافتحالله علم قرآن را علم اصلی شریعت میدانست و معتقد بود که دانستن آن برای مسلمانان در هر دورهای ضروری است و میگفت: علما در هر دورهای به این نیاز علمی، بهگونهای پاسخ دادهاند. اما متأسفانه عموم مردم توان استفاده از بسیاری از کتب موجود را نداشتند. از مؤلفههایی که کتب موجود را برای عموم مردم غیرمفید کرده بود عبارت است از اینکه:

الف: متن کتابها عربی بودند.

ب: تفاسیر فارسی هم پیچیده و دارای واژههای نامأنوس و دشوار بوده است.

ج: برخی از کتب نیز چنان مختصر بودند که فایدهای به خواننده نمیرساند.

د: آن دسته از تفاسیر هم که فاقد عیوب مذکوره بودند، از حیث اعتقادی دچار انحراف بودهاند.

چاپ و نشر

منهجالصادقین، تاکنون چاپهای متفاوتی داشته است. نخستینبار این کتاب در سال 1284 در تهران و سپس در سال 1296 در سه جلد بزرگ و همچنین در سال 1314 قمری در تبریز به مرحله چاپ و نشر رسیده است.

این کتاب در مرحله دیگری از چاپ خود، در ده جلد به طبع رسیده که با مقدمه و تصحیح و تحقیق علامه ذوالفنون آیةالله شعرانی که خود از نوادگان مؤلف به حساب میآید همراه است.

چاپ ده جلدی دیگری از این تفسیر، به تصحیح مرحوم علیاکبر غفاری و مقدمه و پاورقی حاج سیدابوالحسن مرتضوی وجود دارد.

گفتنی است که خود ملافتحالله در زمان حیات خویش خلاصهای از تفسیرش را با نام خلاصةالمنهج به رشته تحریر درآورده که امروزه در مجموعهای سه جلدی به چاپ رسیده است.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج