*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٩٣١٠٩ ١٠:٣٠ - 1396/05/05    تفسیر نورالثقلین از عروسی حویزی قدس‌سره آثار ماندگار شماره 518 ارسال به دوست نسخه چاپي


 تفسیر نورالثقلین از عروسی حویزی قدس‌سره آثار ماندگار شماره 518

تفسیر نورالثقلین از عروسی حویزی قدس‌سره


شاهکار علمی علامه حویزی تفسیر قرآن نورالثقلین است که به زبان عربی و به سبک روایی نوشته شده است. در این مجموعه حدود 12422 حدیث گرد آمده که مؤلف در راستای کار تفسیری خود از آن‌ها بهره‌ برده و لذا می‌توان ادعا کرد که مفسر آیات در حقیقت پیامبر اکرم و ائمه مطهر‌ علیهم‌السلام هستند؛ چراکه ذیل هر آیه به احادیث وارده در آن زمینه بسنده شده است. ...

 

 

عالم وارسته جهان اسلام و مفسر عالیرتبه علوم قرآن علامه عبدعلیبن جمعة العروسی الحویزی از فقها و محدثان قرن یازدهم و از تأثیرگذارترین مردان عصر خود بوده است.

ایشان در شهر هویزه خوزستان به دنیا آمد و بعدها ساکن شیراز شد. مراتب علمی او چنان بالا بود که به قول سیدنعمتالله جزائری صاحب انوار نعمانیه، هیچ کس نزد او تلمذ نکرد مگر به مدارج فضل او گواهی میداد.

شیخ حر عاملی که از معاصرین علامه حویزی بود در املالآمل مینویسد: او عالم فاضل، فقیه محدث، ثقه، ورع، شاعر ادیب جامع علوم و فنون و معاصر ما بوده است.

از قلم این عالم پرسواد کتابهای مؤثری به نگارش درآمده که میتوان به النورالمبین (4 جلد)، منتخبالتفاسیر (4 جلد)، نکتالبیان، دیوان شعر، شرح لامیة العجم طغرایی اشاره کرد. معروف است که آن مفسر بزرگ شیعه در سال 1112 قمری به رحمت الهی واصل شد.

نورالثقلین

شاهکار علمی علامه حویزی تفسیر قرآن نورالثقلین است که به زبان عربی و به سبک روایی نوشته شده است. در این مجموعه حدود 12422 حدیث گرد آمده که مؤلف در راستای کار تفسیری خود از آنها بهره برده و لذا میتوان ادعا کرد که مفسر آیات در حقیقت پیامبر اکرم و ائمه مطهر علیهم‌السلام هستند؛ چراکه ذیل هر آیه به احادیث وارده در آن زمینه بسنده شده است.

ساختار و محتوا

تفسیر نورالثقلین تفسیر همه آیات قرآن نیست زیرا مؤلف کتاب آیاتی را تفسیر کرده که روایاتی از پیامبر اکرم و اهلبیت درباره آن وارد شده باشد. ایشان بهجز موارد نادر حتی درباره محتوای روایات منقوله، اظهار نظری نمیکند.

خود نویسنده در مقدمه کتابش یادآور میشود که غرض از تدوین این کتاب، جمعآوری مجموعهای مدون از روایات اهلبیت علیهم‌السلام در تفسیر آیات قرآن است. روایات این کتاب یا در مقام بیان شأن نزول آیات هستند و یا جنبه تبیین و توضیح معنای آیه را دارد.

در این تفسیر سخنی از الفاظ، اعراب و قرائات کلمات قرآن به میان نمیآید. مؤلف بر خلاف تفسیر «البرهان» که اکثر سندها را ذکر نموده، اسانید را حذف کرده است و به همین خاطر امکان بررسی و جرح و تعدیل روایات برای محققان مشکل است.

انگیزه مؤلف

علامه حویزی خود در مقدمه تفسیرش مینویسد: «من خدمتگزاران کتاب الهی را دیدم که در تفسیر این کتاب الهی راههای گوناگونی را پیمودهاند؛ عدهای فقط به معانی الفاظ و برخی فقط به جنبههای ادبی و نحوی و عدهای دیگر به استخراج مسایل حرفی آن بسنده کردهاند و عدهای هم به جنبههای کلامی آیات توجه کردهاند. من نیز تصمیم گرفتم در ذیل برخی از آیات، از آثار اهل ذکر که برگزیدگان الهیاند، آن کلماتی که کاشف اسرار بعضی از تأویلها گردد را اضافه کنم. من مدتی از عمرم را با همه محنتها و اندوها و مصائب و آلام صرف این کتاب نمودم و آن را نورالثقلین نامیدم، امیدوارم که لفظ مطابق معنا بوده باشد.»

منابع و مصادر

مصادر احادیثی که مؤلف در نگارش تفسیرش از آنها بهره گرفته، در زمره کتب معتبر مکتب تشیع میباشد که از این قرار است؛ اصول کافی، احتجاج طبرسی، عیونالاخبار، عللالشرایع، اکمالالدین، توحید و خصال صدوق، من لا یحضره الفقیه، معانیالاخبار، الامالی، ثوابالاعمال، التهذیب، تفسیر مجمعالبیان، تفسیر عیاشی، تفسیر علیبن ابراهیم قمی، نهجالبلاغه، صحیفه سجادیه، المناقب و الغیبة.

نورالثقلین در آینه دیگران

علامه طباطبایی صاحب تفسیر گرانسنگ المیزان در مقدمه خود بر تفسیر نورالثقلین که به کوشش سیدهاشم رسولی محلاتی در پنج جلد به چاپ رسیده، مینویسد: «این اثر از بهترین آثاری است که تلاشهای تحقیقی در گذرگاه زمان به یادگار نهاده و دستهای پژوهش در این زمینه نگاشته است. به جانم قسم این کتاب، اثر ارزشمندی است که مؤلف آن، اخبار پراکنده وارد شده در تفسیر آیات را جمع کرد و تقریباً تمام احادیث ماثوره از اهلبیت علیهم‌السلام را آورده و در ترتیب و ضبط و اشاره به مصادر روایی و منابع خود، به نیکی از عهده آن برآمد و تلاش عظیم بکار بسته است.»

شیخ حر عاملی معاصر علامه حویزی مینویسد: «او دارای تفسیر قرآنی در چهار جلد است که نیکو و خوب از عهده آن بیرون آمده است.

نسخ خطی

از جمله نسخههای خطی این تفسیر، نسخه خطی کتابخانه آستان قدس رضوی به شماره 8055 میباشد.

وضعیت چاپ و نشر

این تفسیر به کوشش آقای سیدهاشم رسولی محلاتی تصحیح شده و با مقدمهای کوتاه از علامه طباطبایی در پنج مجلد توسطه چاپخانه علمیه قم در سال 1383 قمری به چاپ رسیده است، چاپی نیز از مؤسسه اسماعیلیان با همین مشخصات و در قطع وزیری انجام شده است.

ناگفته نماند که این تفسیر توسط حجةالاسلام عقیقی بخشایشی در حال ترجمه به فارسی بوده که با وفات آن عالم زحمتکش در کار آن وقفه ایجاد شد، با وجود این تا سال 1393 شمسی چهار جلد از این ترجمه توسط انتشارات نوید اسلام در قم به چاپ رسیده است.

تلخیص و بازنویسی: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج