*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٩٢٨٩٠ ١٤:٣٣ - 1396/04/28    معانی‌الاخبار از شیخ صدوق قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 517 ارسال به دوست نسخه چاپي


 معانی‌الاخبار از شیخ صدوق قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 517

معانی‌الاخبار از شیخ صدوق قدس‌سره


«معانی‌الاخبار» از کتاب‌های تألیف شده توسط این دانشمند نامی عالم اسلام است که در آن با استفاده از کلمات نورانی رسول مکرم اسلام و ائمه اطهار‌ علیهم‌السلام حدود پانصد اصطلاح تفسیری، اخلاقی، کلامی، فقهی و تاریخی توضیح و تبیین شده است. ...

 معانیالاخبار از شیخ صدوق قدس‌سره (305 381ه.ق)

 

 

محمدبن علیبن حسین بن بابویه قمی مشهور به شیخ صدوق در سال 305 هجری قمری در خاندان علم و تقوا در شهر مقدس قم دیده به جهان گشود. پدرش علیبن حسین از برجستهترین فقهای عصر خود بود که پرچم مرجعیت را در دست داشت.

از این عالم وارسته آثار فراوان در علوم و فنون مختلف اسلامی بر جای مانده که عظمت آنها گذر زمان را درنوردیده و غبار کهنگی را از آن زدوده است. از میان تألیفات شاخص ایشان میتوان به من لایحضرهالفقیه، کمالالدین و تمامالنعمة، معانیالاخبار، التوحید، الخصال، عیون اخبارالرضا علیه‌السلام و الامالی اشاره کرد.

«معانیالاخبار» از کتابهای تألیف شده توسط این دانشمند نامی عالم اسلام است که در آن با استفاده از کلمات نورانی رسول مکرم اسلام و ائمه اطهار علیهم‌السلام حدود پانصد اصطلاح تفسیری، اخلاقی، کلامی، فقهی و تاریخی توضیح و تبیین شده است. شیخ این کتاب را به زبان عربی و پس از دو کتاب توحید و علل الشرایع نوشته و نگارش آنرا در سال 331 قمری به پایان برده است. کتاب که شامل حدود هشتصد حدیث و در خلال ابوابی تنظیم شده، از زمان نگارش خود مورد توجه عالمان دینی قرار گرفته و حتی خود شیخ صدوق سایر کتابهای خود مثل الخصال و عیون اخبارالرضا علیه‌السلام را به آن ارجاع داده است. توجه علما به آن به حدی بود که معانیالاخبار را در شهرهای گوناگون اسلامی تدریس و قرائت مینمودند و اجازههای فراوانی برای نقل روایات آن، از بزرگان حدیث به شنوندگان و طالبان نشر احکام الهی صادر شده است. اهمیت کتاب حاضر در میان دیگر کتب مؤلف به جهت منحصربه فرد بودن موضوعش میباشد زیرا این کتاب در مقام بیان مفاهیم احادیث و مشکلات اخبار از زبان خود صاحبان روایت است.

انگیزه مؤلف: مؤلف محترم علت تألیف کتاب را شناساندن مفهوم صحیح احادیث و روایات علیهم‌السلام به مردم ذکر کرده و این انگیزه را به فرمایش نورانی امام صادق علیه‌السلام نسبت میدهد که فرمودند: منظور و مقصود سخنان مرا درک کنید زیرا هر جملهای از ما دارای چندین مفهوم میباشد که هر کس بتواند آنرا به مقصود خود تأویل کرده و دروغ هم نگفته باشد.» از این رو مؤلف تصمیم میگیرد تا منظور اصلی احادیث ذیالوجوه را بیان نماید تا اسلام انحرافی در میان مسلمانان رواج نیابد. لذا میتوان گفت معانیالاخبار حاوی احادیثی است که نقش تحریفزدایی از چهره واقعیتها را ایفا میکند.

ابواب کتاب: این کتاب در دو جلد تألیف شده و مؤلف، آنرا در 429 باب تنظیم نموده است و بیشتر بابها نیز متشکل از یک تا ده حدیث میباشند. شیخ صدوق در حقیقت در هر باب به یک اصطلاح علمی میپردازد و روایات مبین را ذیل آن ذکر میکند. برخی از اصطلاحات و مباحث مطرح شده در معانیالاخبار از این قرار است: «الاول و الآخر، الاستواء علی العرش، اسماء النبی و اهلبیته، من کنت مولاه و هذا علی مولاه، انت بمنزلة هارون من موسی، سیدالعرب، سیدة النساءالعالمین، ابوتراب، الکلمات التی تلقاها آدم، الذنوب التی تغیر النعم، الحجالاکبر والحجالاصغر، اسلام ابیطالب، لیلةالقدر، اصله فیالارض و فرعه فیالسماء، حقیقة السعادة والشقاوة، تفسیر آمین، العروةالوثقی، حصنالله، معانی حروف مقطعه، معنای لوح و قلم، معنای ازدواج نور با نور، معنای سنت و بدعت، معنای «اختلاف امتی رحمة»

وضعیت احادیث: مجموع احادیث کتاب حدود هفتصدوهشتادوشش حدیث میباشد که حدود سیصدوبیست حدیث آن در جلد اول و بقیه آن در جلد دوم قرار دارد. البته امروزه همه این احادیث در یک مجلد چاپ و منتشر میشود. این احادیث بهصورت مسند ذکر شدهاند یعنی مؤلف حدیث را با سند کاملش ذکر میکند. شیخ صدوق در لابهلای برخی از ابواب، احادیث دیگری را به صورت مرسل یا مرفوع از پیامبر و خاندان مطهرش نقل کرده است که محتمل است شهرت یا اعتبار یقینی آنها دلیل چنین نقلی باشد چراکه همین روایات در سایر منابع معتبر از جمله آثار دیگر خود شیخ صدوق بهصورت مسند ذکر شدهاند. این احادیث در مجموع حدود پانصد حدیث را شامل میشوند.

توجه دیگران به معانیالاخبار: چنانچه گفته شد معانیالاخبار به دلیل اهمیتش مورد عنایت و توجه دانشمندان دیگر قرار گرفته و بر آن شرح و تعلیقه نوشتهاند. از جمله این شروح، شرح عبدالنبیبن المولی طسوجی از علمای قرن دوازدهم است. الصحیح العباسی هم تألیف نظامالدین قرشی ساوجی متوفای سال 1040 قمری میباشد که در آن به شرح احادیث صحیح چندین کتاب شیخ صدوق از جمله معانیالاخبار پرداخته است. شیخ عبدالله سماهیجی نیز بر معانیالاخبار حاشیه نوشته است. دستهای از علما هم روایات معانیالاخبار را در عین متقن و صحیح بودنش، به دلیل دشواری دسترسی به احادیث دلخواه، بهصورت ترتیب الفبایی تنظیم و مرتب نمودهاند که میتوان به «ترتیب معانیالاخبار» شیخ داودبن یوسف بحرانی جزایری و ترتیب اسانید کتاب الخصال، معانیالاخبار و ثوابالاعمال آیةاللهالعظمی سیدحسین بروجردی قدس‌سره اشاره کرد.

نسخههای ماندگار: نسخهای از کتاب در کتابخانه آستان قدس رضوی مشهد مقدس وجود دارد که به خط شیخ حر عاملی میباشد. نسخهای در کتابخانه آیةاللهالعظمی مرعشی نجفی و نیز کتابخانه شخصی علامه طباطبایی وجود دارد.

چاپ و نشر: این کتاب ارزشمند بارها در کشورهای اسلامی از جمله ایران و عراق به چاپ رسیده است. از جمله این چاپها چاپ نشر دارالکتب الاسلامیه در سال 1372 شمسی است که به زبان عربی و در دو جلد در دسترس علاقهمندان قرار گرفت. این کتاب توسط آقای عبدالعلی محمدی شاهرودی ترجمه شده و بار دیگر توسط انتشاراتی مذکور در سال 1377 شمسی به طبع رسیده است.

تلخیص و بازنویسی: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج