*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٩٢٥٦١ ١٤:٤٦ - 1396/04/14    اخلاق ناصری از خواجه نصیرالدین طوسی قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 515 ارسال به دوست نسخه چاپي


 اخلاق ناصری از خواجه نصیرالدین طوسی قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 515

اخلاق ناصری از خواجه نصیرالدین طوسی قدس‌سره


اخلاق ناصری، کتابی در حکمت‌ عملی‌ و اخلاق عقلی به زبان فارسی است. خواجه‌ نصیر طوسی‌ نگارش این‌ کتاب‌ را زمانی‌ آغاز کرد‌ که‌ در دربار اسماعیلیان قُهستان‌ و در خدمت‌ حاکم‌ آن‌جا ناصرالدین عبدالرحیم بود. خواجه نصیر، اندکی‌ پیش‌ از سقوط قلعه الموت‌ بر اثر یورش‌ مغولان‌ و در زمانی‌ که‌ لشکر هولاکو در حوالی‌ قلعه‌های‌ اسماعیلیان‌ بود، به‌ خدمت‌ خان‌ مغول‌ رسید و دیباچه‌ای‌ بر اخلاق‌ ناصری‌ نوشت‌ و آن‌را به‌ هولاکو تقدیم‌ کرد. ....

 اخلاق ناصری از خواجه نصیرالدین طوسی قدس‌سره (597 672ق)

 

 

محمدبن محمدبن حسن طوسی مشهور به خواجه نصیرالدین طوسی از حکما و متکلمین قرن هفتم هجری قمری است.

مهار جنگجویان مغول و حفظ آثار دانشمندان و حرکت به سمت ایجاد تمدن اسلامی جدید، شخصیت خواجه نصیرالدین طوسی را در تاریخ تشیع ممتاز کرده است. میگویند خواجه در علم، همتای بوعلی سینا بود بهجز آنکه بوعلی طب میدانست و خواجه نصیر در ریاضیات سرآمد بود. دفاع وی از فلسفه مشاء و تبدیل کلام شیعه به کلام فلسفی از ابتکارات اوست که تمام آثار کلامی بعد از او از کتاب تجرید الاعتقاد وی متأثر بودهاند.

اطلاع هلاکوخان از شخصیت علمی خواجه نصیر باعث شد که وی را در قلعه اسماعیلیان نکشد و او را ملازم خود قرار دهد. اسلام آوردن شاهان مغول متأثر از حضور خواجه نصیر بود.

از شاگردان وی میتوان، علامه حلی، ابنمیثم بحرانی، قطبالدین شیرازی، کمالالدین عبدالرزاق شیبانی بغدادی معروف به ابنالفُوَطی و سیدرکنالدین استرآبادی را نام برد.

خواجه نصیر، نویسنده کتابها و رسالههای بسیاری در علوم اخلاق، منطق، فلسفه، کلام، ریاضیات و نجوم است. اخلاق ناصری، اوصاف الاشراف، اساس الاقتباس، شرح الاشارات، تجرید الاعتقاد، جامع الحساب و کتاب مشهور زیج ایلخانی و تذکرة فی علم الهیئة در علم نجوم از آثار مهم و مشهور او هستند. او همچنین رصدخانه مراغه و نیز کتابخانه مراغه را با بیش از چهارصد هزار جلد کتاب بنا نهاد.

اخلاق ناصری

اخلاق ناصری، کتابی در حکمت عملی و اخلاق عقلی به زبان فارسی است. خواجه نصیر طوسی نگارش این کتاب را زمانی آغاز کرد که در دربار اسماعیلیان قُهستان و در خدمت حاکم آنجا ناصرالدین عبدالرحیم بود.

خواجه نصیر، اندکی پیش از سقوط قلعه الموت بر اثر یورش مغولان و در زمانی که لشکر هولاکو در حوالی قلعههای اسماعیلیان بود، به خدمت خان مغول رسید و دیباچهای بر اخلاق ناصری نوشت و آنرا به هولاکو تقدیم کرد.

متن کتاب مشتمل بر سه مقاله است:

مقاله اول، در تهذیب اخلاق میباشد که خود شامل دو قسم است: قسم اول در مبادی که شامل هفت فصل است و قسم دوم در مقاصد که شامل ده فصل است.

عمده بخش نخست اخلاق ناصری در «حکمت خُلقی» از کتاب تهذیب الاخلاق ابوعلی مسکویه برگرفته شده که مهمترین کتاب اخلاق عقلی در دوره اسلامی است.

مقاله دوم، در تدبیر منزل است، که شامل پنج فصل است. این بخش را خواجه از رساله تدبیر منزل نویسنده گمنام نوفیثاغورسی به نام اَبروسُن برگرفته که به زبان عربی ترجمه شده بوده است.

مقاله سوم، در سیاست مدن میباشد که شامل هشت فصل است. این بخش نیز به‌‌طور عمده از رسالههای فصول المدنی و «آراء اهل المدینة الفاضلة» فارابی و «رساله السیاسة» ابن‌‌سینا گرفته شده است. این بخش با فصلی در وصایای افلاطون خاتمه مییابد.

بنابراین، کتاب اخلاق ناصری ترکیب و تألیفی از برخی رسالههای دوره اسلامی است که خواجه آنها را گرد آورده و به فارسی ترجمه کرده است.

شروح و تلخیصها

1 اوصاف الاشراف؛ خلاصه اخلاق ناصری که توسط خود خواجه گرد آمده و بارها در ایران و هندوستان به چاپ رسیده است؛

2 مفتاح الاخلاق، شرحی که توسط عبدالرحمانبن عبدالکریم برهان پوری برای اورنگ زیب، پادشاه هند، تهیه شد؛

3 توضیح الاخلاق، در ۱۰۵۱ قمری امیر علاءالدین حسین آملی به دستور شاهصفی کتاب را به عبارت روشنتری درآورد؛

4 توضیح الاخلاق عبدالله شاهی، توسط ابوالمعالی عاملی برای سلطان عبدالله قطب‌‌شاه انجام شد؛

5 حدیقة اللغة محمد سعدالله؛

6 شرح اخلاق ناصری سیدعلیمالله جالندهری؛

7 شرح اخلاق ناصری سیدعلی محمد لکهنوی.

ترجمه انگلیسی

اخلاق ناصری توسط ویکنز به انگلیسی ترجمه شده، و در ۱۹۶۴ میلادی در لندن که ضمن مجموعه میراث ایرانی به چاپ رسیده است.

چاپهای اخلاق ناصری

1 چاپ سنگی کلکته، به تصحیح عبدالغنی صاحب، 1269ق.

2 چاپ سنگی تبریز، به تصحیح میرزا عبدالفتاح خان سلامپور، مقابله احمد فرهومند طهرانی، به خط عبدالحسین، به همت حاجیآقا و میرزا محمدولی مدیر کتابخانه ادبیه، 1351ق.

3 منتخب اخلاق ناصری برای دبیرستانها، جلالالدین همایی، ۱۳۲۰ش، تهران.

منابع

دایرةالمعارف بزرگ اسلامی (مدخل اخلاق ناصری نوشته جواد طباطبایی)؛

«اخلاق ناصری» خواجه نصیر؛

«تهذیبالاحکام و تطهیر الاعراق» ابوعلی رازی ملقب به مسکویه تحقیق دکتر ابوالقاسم امامی؛

سایت lib.ir

تحقیق و تنظیم: عباسعلی مردی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج