*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٩٢١٤٥ ١٣:٠٦ - 1396/03/24    فوائدالطوسیة از شیخ حر عاملی قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 513 ارسال به دوست نسخه چاپي


 فوائدالطوسیة از شیخ حر عاملی قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 513

فوائدالطوسیة


یکی از آثار ذی‌قیمت و با قدمت مکتب تشیع که به قلم شیخ حر عاملی به زبان عربی و در موضوعات مختلف به رشته تحریر درآمد، الفوائدالطوسیة است. این کتاب، مجموعه‌ای از پاسخ‌ها به سؤالات گوناگونی در علوم حدیث، فقه، اصول فقه، کلام، رجال و حتی منطق و ادبیات می‌باشد که بعضی از علما و فضلای شهر مقدس مشهد از شیخ حر عاملی درخواست نمودند.

 فوائدالطوسیة از شیخ حر عاملی قدس‌سره (1033- 1104ق)

 

 

علامه والامقام و محدث جلیلالقدر محمدبن حسنبن علیبن محمدبن حسین، معروف به شیخ حر عاملی از دانشمندان برجسته شیعه در قرن یازدهم است که نسبش با 34 واسطه به شهید کربلا حربن یزید ریاحی میرسد.

ایشان در 8 رجب سال 1033 قمری در قریه مشغری از توابع جبل عامل و در خانوادهای دانشور چشم به جهان گشود. او از اوایل جوانی در زادگاهش به فراگیری دانش روی آورد و در ادبیات، فقه، حدیث، رجال و شعر به کمال رسید و در میان جوامع علمی شهرت یافت. در حدود 40 سالگی وارد عراق شد و پس از آستان مقدس امامان در عتبات عالیات، و دیدار با علمای طراز اول، به ایران آمد و تا آخر عمر شریفش در مشهد مقدس اقامت نمود. ایشان در مشهد منصب شیخالاسلامی و قضاوت را عهدهدار شد و مهمترین حوزه علمی و دینی آنجا را اداره میکرد. وسعت علمیاش شمع فروزانی بود که شاگردان عظیمالشأنی چون سیدنعمتالله جزایری، علامه سیدهاشم بحرانی، سیدنورالدین جزایری به گرد آن حلقه زدند.

از قلم شیخ حر عاملی، آثار گرانسنگی تقدیم جامعه علمی جهان اسلام گشته که میتوان به وسایلالشیعه، فوائدالطوسیه، الجواهرالسنیة، أملالآمل و دیوان اشعار اشاره کرد.

ایشان، سرانجام در شب شهادت امام متقیان علی علیه‌السلام در سال 1104 هجری قمری در 71 سالگی بدرود حیات گفت و در جوار مرقد ملکوتی امام هشتم علیبن موسیالرضا علیهالافالتهیةوالثناء به خاک سپرده شد.

القوائدالطوسیه

یکی از آثار ذیقیمت و با قدمت مکتب تشیع که به قلم شیخ حر عاملی به زبان عربی و در موضوعات مختلف به رشته تحریر درآمد، الفوائدالطوسیة است.

این کتاب، مجموعهای از پاسخها به سؤالات گوناگونی در علوم حدیث، فقه، اصول فقه، کلام، رجال و حتی منطق و ادبیات میباشد که بعضی از علما و فضلای شهر مقدس مشهد از شیخ حر عاملی درخواست نمودند. خود مؤلف در مقدمه این کتاب مینویسد: «این کتاب پاسخ برخی از احادیث مشکل و درّهای تحقیق بعضی از مسایل پیچیدهای است که اهل علم و کمال در زمان اقامتم در طوس سؤال نمودهاند.»

مؤلف این مباحث را در ضمن 102 فایده بیان نموده که بیشتر آنها در ارتباط با شرح احادیث میباشد. در میان این فوائد شانزده فایده مربوط به مباحث فقهی نظیر قضاء، طهارة، حج، نذر، نماز جماعت، غناء، تقلید میت و غیر آن است. مباحث اصولی آنکه شامل دوازده فایده میباشد در بردارنده مباحثی چون حجیت خبر واحد، اجماع، قیاس، اصالة الاباحة، برائة و استصحاب است. مؤلف در این کتاب هیجده فائده را به مباحث حدیثی، هفده فائده را به علم کلام و عقاید، نه فایده را به علم تفسیر، پنج فائده را به علم رجال و شش فائده را به مسایل منطقی و ادبی اختصاص داده است.

روش مؤلف در بحث حدیثی

شیخ حر عاملی در فایده مربوط به حدیث و روایت به این مباحث میپردازد:

اثبات متن روایت، اطمینان از صحت روایت، تشکیل خانواده حدیث، شناخت مفهوم واژههای موجود در روایت، شناخت سبب و شرایط و مورد صدور حدیث، توجه به سیاق روایت، شناخت پیام ضربالمثلهای موجود در متن و حل تعارض بین روایات متعارض، ایشان در توضیح و تبیین روایات به قرآن و روایات دیگر نیز توجه دارد و این روش را در دستور کار خود قرار میدهد.

جایگاه کتاب

کتاب الفوائدالطوسیة، با عنایت به شخصیت علمی مؤلف و تبیین و توضیح روایات مشکل، اهمیت بالایی دارد. در این اثر نکات و تحقیقات و نیز جواب از شبهات و مغالطاتی وجود دارد که در کتب دیگر، خبری از این مطالب نیست.

گفتار بزرگان

بزرگان از علمای شیعه ضمن استفاده و استضائه از کتاب فوائدالطوسیة هر یک به نوبه خود زبان به تمجید و تجلیل از آن پرداختهاند. آقابزرگ طهرانی در الذریعه و اعیانالشیعه مینویسد که این کتاب دارای مطالب جلیل و با ارزش است که توانسته بعضی از احادیث مشکل را بهخوبی تشریح و تبیین نماید.

آیةاللهالعظمی مرعشی نجفی، کتابشناس زبده عالم اسلام در کتاب سجلالبلال، این اثر را نیکو و مفید برمیشمارد که دارای فوائد بسیار و مطالب متنوع در علوم مختلف است.

نسخهها

شیخ آقابزرگ تهرانی، در الذریعه به سه نسخه از این کتاب اشاره میکند که به شرح ذیل است:

الف) نسخه کتابخانه شیخ علیبن محمدرضا آل کاشفالغطاء در نجف اشرف؛

ب) نسخه سیدمحمدرضا تبریزی که مربوط به سال 1121ق میباشد؛

ج) نسخه میرزا محمدعلی اردوبادی که در سال 1090 قمری توسط محمدباقربن محمدمهدی مشهدی به رشته تحریر درآمد.

همچنین دو نسخه دیگر این کتاب در کتابخانه آیةاللهالعظمی مرعشی نجفی و کتابخانه سیدمهدی لاجوردی حسینی وجود دارد که به ترتیب مربوط به سال 1128 و 1110 قمری میباشند.

چاپ و نشر

کتاب فوائدالطوسیة، در سال 1403ق و با تصحیح و تحقیق آقای سیدمهدی لاجوردی، توسط انتشارات المطبعةالعلمیه قم به مرحله چاپ و نشر رسیده و در استخراج منابع روایی و آیات قرآن کریم شیخ محمد درودی ایشان را یاری نموده است.

منابع: نرمافزارهای علوم اسلامی، دانشنامه اسلامی، ویکی نور، ویکی شیعه، ویکی فقه

تحقیق و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج