*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٩١٣١٩ ١١:١١ - 1396/02/21    قمقامِ زخّار از فرهاد میرزا آثار ماندگار شماره 508 ارسال به دوست نسخه چاپي


 قمقامِ زخّار از فرهاد میرزا آثار ماندگار شماره 508

قمقامِ زخّار از فرهاد میرزا (د 1305ق)


یکی از مقتل‌های فارسی که به دلیل نقل از منابع معتبر و دقت در نقل، مورد توجه خادمان امام حسین‌ علیه‌السلام بوده، کتاب «قمقام زخار و صمصام بتار» در احوالات حضرت مولی‌الکونین ‌ابی‌عبدالله الحسین‌ علیه‌السلام، اثر فرهادمیرزا است. ...

 

 

فرهاد میرزا معتمدالدوله، پسر عباس میرزا ولیعهد فتحعلیشاه، در سالهاى 1252 و 1255 در غیاب محمدشاه نایب‏السلطنه بود. در سال 1257 حکمران فارس شد. در سال 1290 که ناصرالدینشاه عازم فرنگ بود، او را به نیابت سلطنت در تهران گذاشت. وى در غیاب ناصرالدینشاه با علماى بزرگ تهران مثل حضرت آیةالله حاج ملاعلى کنى، با دستیارى مأمورین روسیه موفق شد که شاه را به عزل سپهسالار وادار کند، ولى خود او متهم شد که با انگلیسیها مرتبط است؛ به همین جهت مورد بى‏مهرى شاه قرار گرفت. پس از چندى اجازه گرفت که به مکه سفر کند؛ پس از بازگشت به حکومت فارس رسید. او در سال 1298 قمری، بقعه مبارک کاظمین را تعمیر و منارههای آن را مطلا کرد. یک سال بعد از مرگش، جنازهاش را از تهران به کاظمین منتقل کردند. آثار قلمی او: نصابى (به انگلیسى)، کنزالحساب، هدایةالسبیل (سفرنامه حج)، جام جم (در جغرافى و تاریخ)، زنبیل (به تقلید کشکول شیخ‏ بهایى)، فلک‏السعادة (در علم احکام نجوم) و قمقام زخار است. کتابهاى «وفیاتالاعیان» ابنخلکان و «مجمع‏الامثال» ابوالفضل احمد میدانى نیشابوری هم، به اهتمام او در تهران به طبع رسیده است.

قمقام زخار

یکی از مقتلهای فارسی که به دلیل نقل از منابع معتبر و دقت در نقل، مورد توجه خادمان امام حسین علیه‌السلام بوده، کتاب «قمقام زخار و صمصام بتار» در احوالات حضرت مولیالکونین ابیعبدالله الحسین علیه‌السلام، اثر فرهادمیرزا است. او تألیف این کتاب را که به معنای «دریای آکنده و شمشیر برنده» است، به سال 1303 قمری آغاز کرد و در چهارشنبه 25 ذیالحجه سال 1304 به پایان رسانید. او در مقدمه‏ ضمن اشاره به اینکه از جوانی آرزوی نگارش «کتابی خالی از حشو و زواید در احوال خجستهمآل آنحضرت، منالولادة إلیالشهادة» داشته، به ستایش پروردگار و ذکر منقبت‏ حضرت رسول صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و مولا امیرالمؤمنین و سایر ائمه‏ اطهار علیهم‌السلام و بیان شمه‏ای‏ از معرفت به علم تاریخ پرداخته است. در ادامه به ذکر اولاد و اصحاب حضرت امام حسین علیه‌السلام، معارف‏ اصحاب حضرت همچون عبداللهبن یقطر، انسبن حرث کاهلی‏ و چهارده تن دیگر، معرفی یاران امام علی علیه‌السلام که شرف مصاحبت با امام‏ حسین علیه‌السلام داشته‏اند همچون حبیببن مظاهر، میثم تمار، رشید هجری و... پرداخته است. او توجه داده که بنیامیه ضمن منع نقل احادیث فضایل، به نشر احادیث جعلی علیه اهلبیت علیهم‌السلام میپرداختهاند. او پس از غور و بررسی چنین نتیجه‏ گرفته است: «از سیاق این اخبار که علی سبیلالاجمال نگاشته آمد، همگان را معلوم افتد که بنیامیه و دیگر خلفای جور، از نشر فضایل و مناقب ائمه‏ اطهار، مردمان را مانع آمده، شیعیان را عقوبت‏ها کردند. و بر وضع احادیث‏ مجعوله، صلت‏ها و عطیت‏ها بخشیدند». سپس بحثی مبسوط را در مورد فضایل حسنین علیهما‌السلام به نقل از منابع متعدد پی گرفته و صد حدیث و روایت از کتابهای معتبر در اینباره نقل‏ کرده است. همچنین قصایدی را در مورد امام حسین علیه‌السلام از سیدحمیری، فرزدق، سلیمانبن قبه، نجاشی، هند بنت زیدالانصاریه، طرماحبن‏ عدی، عبیداللهبن حر و رجزهایی از اصحاب حضرت در کربلا ذکر می‏کند. او در نقل مطالب تاریخی، مقلد صرف نبوده و اهتمام داشته که برخی از نقلهای تاریخی را نقد کند، مانند روایت قتل رشید و میثم از ‏کشی. از مطالب مبسوط قمقام زخار، پرداختن به قیام توابین و قیام مختار است. ذکر رفتار عباسیان بهویژه جریان ویرانی کربلا بهدست‏ متوکل عباسی (742-232) از دیگر مطالب کتاب است. در بیان فضلیت زیارت حضرت سیدالشهداء از کتاب اقبال سیدبن طاووس‏ متن زیارتنامه‏ای را گنجانده که مشتمل است بر ذکر اسامی شهدای‏ کربلا و قتله آنان، که در نوع خود جالب توجه است.

از دیگر ویژگی‏های کتاب قمقام، استفاده فراوان و مستمر از کتابهای معتبر و منابع اهلسنت و شیعه است که این امر، بر غنای کتاب افزوده‏ و نویسنده بدون حب و بغض و دخل و تصرف، عین عبارات منابع را گاه‏ به متن عربی و البته بدون ترجمه، مختصر نقل کرده است. نویسنده با تبحر خاصی که در ادبیات داشته، در جای جای کتاب از امثله، اشعار و ضربالمثل‏های عربی و فارسی بهره برده است. از دیگر ویژگی‏های کتاب،‏ بیان‏ و توضیح و تصحیح اسامی، رجال، اماکن، لغات، مشکلات و امثال‏ است و نویسنده کوشیده به قدر کافی اطلاعات لازم را در اختیار خواننده قرار دهد.

چاپهای قمقام زخّار

1. چاپ سنگی در سال 1305ق، به خط محمدعلی منشی علیآبادی، در 713 صفحه؛ 2. تصحیح محمود محرمی زرندی، چاپ کتابخانه اسلامیه، 1363ق، تهران؛ اسلامیه آن را در سال 1377 با مقدمه حسین عمادزاده منتشر کرده است؛ 3. تصحیح محمود محرمی زرندی، چاپ انتشارات کتابچی، چاپ دوم 1379ش، تهران؛ 4. تصحیح، تلخیص و ترجمه عبارات عربی از غلامحسین انصاری، چاپ سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بینالملل، 1390ش، تهران.

منابع

«کتاب ماه تاریخ و جغرافیا»، اردیبهشت 1383 - شماره 79 از عبدالرفیع رحیمی؛ نرم افزار مشاهیر؛ سایت کتابخانه مجلس شورای اسلامی، سایت lib.ir.

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج