*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٩٠٥٨٢ ٠٨:٤٣ - 1396/01/31    عمدةالطالب فی انساب آل‌ابی‌طالب اثری از ابن‌عنبه (حدود 748 -828)آثار ماندگار شماره 505 ارسال به دوست نسخه چاپي


 عمدةالطالب فی انساب آل‌ابی‌طالب اثری از ابن‌عنبه (حدود 748 -828)آثار ماندگار شماره 505

عمدةالطالب فی انساب آل‌ابی‌طالب اثری از ابن‌عنبه (حدود 748 -828)


برجسته‌ترین کتاب ابن‌عنبه که اسباب شهرت وی را نیز فراهم کرده، عمدةالطالب فی انساب آل‌ابی‌طالب نام دارد. او دانسته است که عرب به انساب خود بسیار اهمیت می‌دهد و کتاب‌های بسیاری از قدیم درباره این دانش تدوین کرده است. بخشی از این آثار به خاندان پیامبر اکرم‌ صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و خاندان ابی‌طالب اختصاص دارد که هم از جانب شیعیان و هم از جانب دیگران نوشته شده است. در عمدةالطالب علاوه بر شناسایی فرزندان ائمه و ذریه رسول اکرم‌ صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، مجموعه‌ای از منقولات تاریخی وجود دارد که در کتب معمول تاریخی یافت نمی‌شود و لذا از این حیث حائز اهمیت بسزایی است. ....


 

 

سیدجمالالدین احمدبن علیبن حسین حسنی حسینی، معروف به ابنعنبه مورخ و نسبشناس شیعی در قرن هشتم میزیست. وی از شاگردان ابنمُعَیّة و معاصر شهید اول میباشد که صاحب کمال بود. از قلم ایشان آثاری بر صفحه کاغذ آمده که مهمترین آنها کتابی در موضوع انساب با عنوان عمدةالطالب فی انساب آلابیطالب است.

عمدةالطالب فی انساب آلابیطالب

برجستهترین کتاب ابنعنبه که اسباب شهرت وی را نیز فراهم کرده، عمدةالطالب فی انساب آلابیطالب نام دارد. او دانسته است که عرب به انساب خود بسیار اهمیت میدهد و کتابهای بسیاری از قدیم درباره این دانش تدوین کرده است. بخشی از این آثار به خاندان پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و خاندان ابیطالب اختصاص دارد که هم از جانب شیعیان و هم از جانب دیگران نوشته شده است. در عمدةالطالب علاوه بر شناسایی فرزندان ائمه و ذریه رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، مجموعهای از منقولات تاریخی وجود دارد که در کتب معمول تاریخی یافت نمیشود و لذا از این حیث حائز اهمیت بسزایی است.

انگیزه تألیف

ابنعنبه، علت و انگیزه خود را از تألیف این کتاب چنین بیان کرده است: من به مناطق مختلف سفر میکردم و دیدهام که افرادی ادعای علوی بودن دارند و کسی آنرا انکار نمیکند با اینکه به انساب علویون آگاه نیستند؛ لذا برای تبیین اصول و فروع انساب آنان، کتاب حاضر را تألیف و به تیمورلنگ تقدیم کردم.

تألیف کتاب در سه نسخه متمایز

ابنعنبه این اثر را سه بار در حجمهای مختلف تحریر نموده:

تحریر اول، که از همه مفصلتر ولی قدری نامنظم است، احتمالاً در سال 802ق انجام یافته و به امیرتیمور گورکانی تقدیم شده و به همین مناسبت به «عمدةالطالب تیموری» نیز معروف است. مؤلف در آغاز این کتاب تصریح میکند که مطالب آنرا به طور عمده از کتاب مختصر استادش ابوالحسن علیبن محمدبن علیبن صوفی و کتاب دیگری از شیخ ابوالنصر سهلبن عبدالله بخاری اقتباس نموده و همچنین نکات دیگری را از منابع دیگر بدان افزوده است.

تحریر دوم، که در سال 812ق به اتمام رسیده، به عمدةالطالب جلالی معروف شده است. مؤلف در این تحریر حدود دوسوم از مطالب تحریر نخستین را گزینش و آنرا در سه باب تنظیم کرده است. هر باب به چند فصل تقسیم شده و با افزودن مقدمه به جلالالدین حسنبن علیبن حسنبن محمد حسینی تقدیم گردید.

تحریر سوم، برای سلطان شریف محمدبن فلاح مشعشعی جد سادات حاکم هویزه تهیه شده و مؤلف در دهم صفر 827ق از آن فراغت یافته است. آیةاللهالعظمی مرعشی نجفی به این سه تحریر التفات داشته وآنها را کبری، وسطی و صغری نام نهاده است.

ساختار و محتوا

مؤلف در عمدةالطالب جلالی، پساز یک دیباچه، در مقدمهای مفصل نیاکان حضرت ابراهیم علیه‌السلام را تا حضرت ابوطالب برمیشمارد و سپس در میان فرزندان ابوطالب، از عقیل، جعفر و امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام یاد میکند. نویسنده در فصول بعدی فرزندان این سه شخصیت بزرگوار را به اختصار میآورد و در نهایت با تفصیل بیشتری به نسل امام علی علیه‌السلام از جمله حیات نورانی امام حسن و امام حسین علیهما‌السلام، محمد حنفیه و ابوالفضل العباس علیه‌السلام میپردازد و آنرا در پنج فصل بیان میکند.

در این کتاب، اطلاعات کوتاه اما مفیدی از چگونگی گسترش طایفه علویان در نواحی مختلف و محل سکونت آنها آمده است که برای تاریخپژوهان راهنمای مناسبی به حساب میآید. مورخان متأخر همچون کیاگیلانی در سراج الانساب، شیخ حر عاملی در املالآمل و علامه مجلسی در بحارالانوار از کتاب عمدةالطالب بهعنوان منبع خود بهره فراوانی بردهاند.

نقاط ضعف کتاب

تقسیمات و فصلبندیهای کتاب عمدةالطالب چندان روشن و راهگشا نیست و برای یافتن یک شخص یا نسب او به جستوجوی زیادی نیاز دارد.

از دیگر موارد ضعف این کتاب این است که مؤلف به همه منابع مورد استفاده خود اشاره نمیکند با این وجود در مواردی هم به نام راوی یا کتابی که مطلبی از آن نقل کرده، متذکر میشود.

نسخه

نسخهای از این کتاب در کتابخانه آیةالله‌‌العظمی بروجردی قم وجود دارد که دوره کامل آن و با خط امامبن جلال کرمانی میباشد.

چاپ و نشر

این کتاب، در سال 1421 قمری توسط انتشاراتی الثقافة الدینیه قاهره و در 308 صفحه به مرحله چاپ و نشر رسید.

انتشارات انصاریان نیز عمدةالطالب را در سال 1375 و در 352 صفحه با قطع رقعی به چاپ رسانده و تا سال 1385 دوبار آنرا تجدید چاپ نموده است.

منبع: نرمافزار علوم اسلامی نور ویکی شبعه و.../ تلخیص و تنظیم مجدد: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج