*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٩٠١١٤ ١٥:٠٦ - 1396/01/16    بحرالمعارف اثری از  ملا عبدالصمد همدانیآثار ماندگار شماره 503 ارسال به دوست نسخه چاپي


 بحرالمعارف اثری از  ملا عبدالصمد همدانیآثار ماندگار شماره 503

بحرالمعارف اثری از ملا عبدالصمد همدانی


بحرالمعارف، از آثار گران‌سنگ ملا عبدالصمد همدانی در موضوع اخلاق الهی و به زبان فارسی و عربی می‌باشد. در اهمیت و منزلت این کتاب همین بس که حکیم و مفسر گرامی آیةالله جوادی آملی این کتاب را به طالبان کمال توصیه می‌نمایند و نیز از آقازادگان مرحوم سیدعلی قاضی منقول است که پدر ما این کتاب را در نجف اشرف برای ما تدریس می‌کرد. ....


 

 

ملا عبدالصمد همدانی، از علمای اخلاق قرن سیزدهم هجری قمری بوده که در بسیاری از علوم نظیر فقه، اصول، کلام، لغت، عرفان و حکمت چیرهدست بوده و صاحب تألیف میباشد. مهمترین استادان ایشان در فقه و اصول آیةالله وحید بهبهانی و صاحب ریاض بودند. گویند که ملا عبدالصمد مورد اعتماد علامه سیدبحرالعلوم بوده است. وی آثاری در فقه، اصول، عرفان، لغت و کلام دارد. برخی آثار قطعی عبدالصمد عبارتند از بحرالحقایق در شرح مختصر النافع محقق حلی، شرح معارج الاصول محقق حلی و بحرالمعارف. عاقبت، این مرد الهی در پی حمله دوم وهابیان به کربلای معلا در روز غدیر سال 1216 قمری به شرف شهادت نایل آمد.

بحرالمعارف

بحرالمعارف، از آثار گرانسنگ ملا عبدالصمد همدانی در موضوع اخلاق الهی و به زبان فارسی و عربی میباشد. در اهمیت و منزلت این کتاب همین بس که حکیم و مفسر گرامی آیةالله جوادی آملی این کتاب را به طالبان کمال توصیه مینمایند و نیز از آقازادگان مرحوم سیدعلی قاضی منقول است که پدر ما این کتاب را در نجف اشرف برای ما تدریس میکرد.

ملا عبدالصمد، در این اثر، به کمک روایات ائمه معصومین علیهم‌السلام و استنادهای قوی و با زبانی ساده به بیان اصول و امهات عرفان و حکمت در تشیع میپردازد. استفاده از آیات و روایات در این کتاب نشانگر احاطه وسیع مؤلف به قرآن و روایات و تلاش مجدانه ایشان در راستای تطبیق مطالب حکمی و عرفانی با متون دینی است. با نگاهی گذرا به عناوین کتاب دانسته میشود که نیمی از کتاب به مباحث کلامی بهویژه بحث امامت اختصاص یافته و در نیم دیگر آن از حکمت و مباحث عقلی سخن میرود.

ساختار و محتوا

بحرالمعارف، مشتمل بر یک مقدمه کوتاه و 126 فصل میباشد که متأسفانه اخیراً دست بر این کتاب برده و شمارگان و عناوین فصلها را تغییر دادهاند. این کتاب طبق تصریح مؤلف مشتمل بر مباحث حکمت اربعه عملیه است که عبارت از: تهذیب اخلاق ظاهر، پیرایش نفس از رذائل، آرایش درون به فضایل و در آخر نتیجه و مائدههایی که از برکت این امور برای نفس حاصل میشود.

مجلدات کتاب

این کتاب، در سه جلد تدوین شده که جلد اول آن در برگیرنده فصلهای اول تا چهلوپنج میباشد و به مباحث مهمی میپردازد که برخی از آن مباحث عبارتند از: شرایط استجابت دعا، تحصیل دوستان ایمانی، اهمیت تشیع و صفات شیعه، در فضیلت صله رحم و نوافل یومیه، فضیلت تفکر، اربعین و شرایط آن، پارهای از دلائل امامت امام علی علیه‌السلام .

جلد دوم کتاب، شامل فصلهای چهلوشش تا هشتادوهفت است که برخی از عناوین آن عبارتاند از: فضیلت علم شریعت، معرفت نفس و مراتب آن، تکامل تدریجی نبوت و ولایت، ظهور باطنی ولایت در عصر حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف ، تفویض امر قیامت به امیرمؤمنان علیه‌السلام .

جلد سوم کتاب، نیز مشتمل بر فصول هشتادوهشت تا آخر کتاب است. هفده فصل اول این جلد درباره علم و آگاهی امام علی علیه‌السلام و نیز دوستی و دشمنی با آن حضرت است. در فصل هجدهم به اعمال خارقالعادهای که از ناحیه امام علی علیه‌السلام صادر شده، اشاره گردیده است. فصول بعدی جلد سوم نیز در خصوص جایگاه والای حضرت علی علیه‌السلام در نظام هستی، صفات اخلاقی و الهی آن امام همام و سفارشاتی از آن حضرت است.

نقاط قوت کتاب

احاطه و وسعت علمی ملا عبدالصمد در علوم گوناگون و بهخصوص در موضوع حکمت و مباحث عقلی در این کتاب تبلور یافته و توانسته بحرالمعارف را به عنوان منبعی برای محققان و اساطین از خود قرار دهد و امهات مباحث اخلاقی عرفانی را در این کتاب جمعآوری نماید.

نقاط ضعف

از نقاط ضعف این کتاب یکی فقدان نظم علمی بین ترتیب فصول و مطالب مندرج در آن است؛ مثلاً مؤلف کتاب را با بحث شرایط استجابت دعا آغاز میکند و بعد به مباحث «لزوم ذکر مشایخ»، تحصیل دوستان ایمانی، لزوم یادآوری گناهان میپردازد که در نظر خواننده ارتباطی خاص بین فصول وجود ندارد؛ مگر آنکه بگوییم مؤلف بزرگوار از ترتیب ارائه شده منظور خاصی داشته است.

چاپ و نشر

بحرالمعارف، نخستین بار در سال 1373 شمسی با تصحیح و تحقیق آقای حسین استادولی در انتشارات حکمت تهران چاپ و منتشر گردید و پس از آن بارها تجدید چاپ شده است.

تلخیص و تنظیم مجدد: علیاکبر بخشی/ منبع: ویکی شیعه و ماهنامه ماه دین


 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج