*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٩٤٠٢ ١٨:٠٠ - 1395/12/10    کتاب الولایهآثار ماندگار شماره 501 ارسال به دوست نسخه چاپي


 کتاب الولایهآثار ماندگار شماره 501

کتاب الولایه از ابن‌عقده کوفی قدس‌سره (م 332ق)


ابن‌عقده، در نقل فضایل اهل‌بیت‌ علیهم‌السلام تلاش بسیار کرده است، و در این‌باره چندین تک‌نگارى دارد که «کتاب الولایه در طرق حدیث غدیر» از این‌هاست. کتاب الولایه ابن‌عقده، درباره طرق حدیث غدیر، در شمار آثار مهمى بوده است که متأسفانه بر جاى نمانده و تنها برخى از نقل‌هاى آن در آثار بعدى آمده است. ...

 

 

 

ابن‌‌عقده، ابوالعباس احمدبن محمدبن سعید همدانى، از محدثین بزرگ و مشهور شیعى است. عقده لقب پدر وی مىباشد که از وراقان و معلمان کوفه بود.

ابن‌‌عقده بیشتر عمر خود را در کوفه گذرانده و بنا به تصریح شاگردش ابن‌‌جعابى تنها سه سفر به بغداد داشته است.

ابن‌‌عقده مذهب زیدی جارودی داشته و تا پایان عمر بر آن پایدار بوده است. پدر وی نیز زیدی مذهب بوده است.

ابن‌‌عقده در حفظ حدیث زبانزد بود و به روایتى، 100 هزار حدیث حفظ بوده و بر سند و متن 300 هزار حدیث، از احادیث اهل‌‌بیت‌‌ علیهم‌السلام وقوف داشته است.

از نظر رجالى، ابن عقده بین امامیه مقبولیت عام داشته و بخش عمدهای از اصول شیعه توسط او روایت شده و حدیث او به وفور در کتب اربعه وارد شده است. از قدمای امامیه، نعمانى، طوسى و نجاشى بر وثوق وی تأکید داشتهاند، ولى در قرون بعد علامه حلى و ابن‌‌داود حلى ظاهراً تنها به جهت امامى نبودن، وی را در عداد ضعفا آوردهاند.

ابنعقده از مشایخ بسیاری در کوفه و بغداد استماع حدیث کرده که از میان ایشان مىتوان از ابراهیمبن ابىبکربن ابىشیبه، احمدبن ابى خیثمه، حمیدبن زیاد و علىبن حسنبن فضال نام برد.

در میان راویان ابنعقده، محدثان مشهوری چون: محمدبن یعقوب کلینى، ابوالحسن دارقطنى، ابوالقاسم طبرانى، ابوالفرج اصفهانى، ابوغالب زراری، ابن ابىزینب نعمانى، ابنعدی جرجانى، ابوحفصبن شاهین، ابنجعابى و هارونبن موسى تلعکبری دیده مىشوند.

ذکر النبى‌‌ صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، تفسیر القرآن، الرجال، الولایة، کتاب الشوری، التسمیة فى فقه اهل‌‌البیت بالاخبار، الدلائل، المجموع و تسمیة المشایخ را از آثار او برشمردهاند.

کتاب الولایة

ابنعقده، در نقل فضایل اهلبیت علیهم‌السلام تلاش بسیار کرده است، و در اینباره چندین تکنگارى دارد که «کتاب الولایه در طرق حدیث غدیر» از اینهاست.

کتاب الولایه ابنعقده، درباره طرق حدیث غدیر، در شمار آثار مهمى بوده است که متأسفانه بر جاى نمانده و تنها برخى از نقلهاى آن در آثار بعدى آمده است.

در این کتاب، مؤلف حدیث غدیر را از 105 طریق گردآورده بوده (ابن‌‌شهر آشوب، المناقب، 3/25). کتاب مذکور یکى از منابع مورد استفاده ابوموسى مدینى (م 581ق) در تدوین مستدرک معرفةالصحابة ابن‌‌منده بوده است.

خطیب بغدادى در شمار نخستین کسانى است که از کتاب ابنعقده تحت عنوان «طرق حدیث من کنت مولاه فعلى مولاه» یاد کرده است. (تاریخ بغداد/3/274)

گنجى شافعى، در کفایةالطالب (ص54)، ابنتیمیه در منهاجالسنه (4/86) و مزى در تهذیبالکمال (33/383) از این کتاب خبر دادهاند.

ابنعساکر نیز در تاریخ دمشق ضمن شرح حال امام علی علیه‌السلام، حدیث غدیر را از طریق ابنعقده نقل کرده است. ذهبی در رسالهای در موضوع طرق حدیث غدیر، از چندین طریق از ابنعقده حدیث غدیر را نقل کرده است. جمالالدین عبداللهبن یوسف زیعلی (م 762) از کتاب غدیر ابنعقده، روایتی را نقل کرده است. به نظر میرسد ابنعساکر و زیعلی بیش از همه از کتاب الولایه ابنعقده نقل کردهاند.

در میان عالمان شیعه نیز نجاشی، شیخ طوسی، ابنشهرآشوب، ابنبطریق، علامه حلی، ابنطاووس و بیاضی از این کتاب ابنعقده خبر دادهاند. در این میان، ابنطاووس در کتابهای متعدد خود از کتاب الولایه و برخی دیگر از آثار ابنعقده یاد و نقل کرده است؛ از جمله در کتاب فضایل علی علیه‌السلام، مشایخالشیعه، کتاب الرجال و تفسیر القرآن عن اهلبیت رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم . وی از کتاب الولایه نیز در آثار متعدد خود مانند الامان، اقبال، طرائف والیقین مطالبی نقل کرده است.

سیدعبدالعزیز طباطبایی ضمن یادکرد کتاب ابنعقده، شرحی از کتابهایی که در آنها مطالبی از آن نقل شده، به دست داده است. (الغدیر فی التراث الاسلامی، ص45 48). پس از آن، عبدالرزاق محمدحسین حرزالدین، در کتاب خود، روایات غدیر از طریق ابنعقده را جمعآوری و بر اساس نام صحابه تنظیم کرده است.

چاپ کتاب الولایة

گفته شد که کتاب الولایة، مفقود است و تمام آن کتاب یکجا به دست ما نرسیده است. اما بهکوشش عبدالرزاق محمد حسین حرزالدین، این کتاب بازسازی و احیا شده است؛ اگرچه تمام کتاب ابنعقده نیست و یا ترتیب آن شاید متفاوت از کتاب ابنعقده باشد، اما کوششی در خورتوجه است.

این کتاب که در سال 1421 قمری از سوی انتشارات دلیل ما منتشر شده، شامل دو بخش است:

بخش اول؛ شامل مقدمه در سه قسمت است. قسمت اول زندگانی و شخصیتشناسی ابنعقده است. در قسمت دوم حیات علمی ابنعقده آمده و آثار و سفرهای علمی، عقاید، دیدگاههای حدیثی و رجالی، منابع وی (کتابخانه ابنعقده)، مشایخ و استادان، راویان و شاگردان او یاد شده است.

قسمت سوم، شامل معرفی کتاب الولایه و دلایل وجود این کتاب، و نیز برشماری صحابهای است که حدیث غدیر در کتاب الولایه از آنان نقل شده است.

بخش دوم؛ شامل متن کتاب الولایه است. این بخش مشتمل بر 94 عنوان حدیث میباشد.

شایان ذکر است که ابنطاووس در طرائف، فهرست نام 98 تن از صحابهای را که ابنعقده حدیث غدیر را از آنان نقل کرده، آورده است. محقق کتاب الولایۀ در مقدمه خویش، این بخش را از کتاب طرائف نقل کرده است.

همچنین محقق در پاورقیها، مصادر و منابع دستیابی به احادیث ابنعقده را یک به یک نشان داده و برای دستیابی آسان به مطالب کتاب، فهارس فنی (آیات قرآن، احادیث نبوی، فهرست صحابه راوی حدیث غدیر، فهرست اعلام و اسامی آمده در متن کتاب، و فهرست مصادر) درج کرده است.

منابع

دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل «ابنعقده» از احمد پاکتچى؛

غدیریه نگاری در جهان اسلام از رسول جعفریان.

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی


 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج