*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٧٥٨٣ ١٤:١٠ - 1395/10/22   آثار ماندگار آثار ماندگار شماره 494 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار آثار ماندگار شماره 494

‌زهر الآداب و ثمر الالباب از ابراهیم‌بن علی قیروانی


ابواسحاق ابراهیم‌بن علی الحصری القیروانی، از دانشمندان اخلاق‌مدار قرن پنجم هجری و شاعری نقاد و فردی آگاه نسبت به ادبیات عرب بود. ابن‌خلکان در وفیات الاعیان و ابن‌بسام در الذخیرة به شرح حال وی پرداخته‌اند. منقول است که وی نزد اهالی منطقه محترم بود و جوانان شهر قیروان نزد او گرد می‌آمدند و از وی استفاده علمی می‌کردند. در بکارگیری استعاره در کلام، استاد بود. از حصری قیروانی آثار ارزشمندی در شعر و خبر بر جا مانده که می‌توان به کتاب النورین، المصون و الدرر المکنون، زهرالآداب و ثمرالالباب و الجواهر فی‌الملح و النوادر اشاره کرد. وی در سال 453 قمری بدرود حیات گفت. ....


 

ابواسحاق ابراهیمبن علی الحصری القیروانی، از دانشمندان اخلاقمدار قرن پنجم هجری و شاعری نقاد و فردی آگاه نسبت به ادبیات عرب بود. ابنخلکان در وفیات الاعیان و ابنبسام در الذخیرة به شرح حال وی پرداختهاند. منقول است که وی نزد اهالی منطقه محترم بود و جوانان شهر قیروان نزد او گرد میآمدند و از وی استفاده علمی میکردند. در بکارگیری استعاره در کلام، استاد بود. از حصری قیروانی آثار ارزشمندی در شعر و خبر بر جا مانده که میتوان به کتاب النورین، المصون و الدرر المکنون، زهرالآداب و ثمرالالباب و الجواهر فیالملح و النوادر اشاره کرد. وی در سال 453 قمری بدرود حیات گفت.

زهرالآداب و ثمرالالباب

زهرالآداب و ثمرالالباب، معروفترین کتاب ابراهیمبن علی قیروانی در موضوع داستان و حکمت به زبان عربی است که در آن برترین اشعار و متون ادبی و حکایتهای اخلاقی و ظنزآمیز و نیز بسیاری از فنون بدیع و شیوههای متنوع نثر در آن گرد آمده است. این کتاب را میتوان یک دایرةالمعارف ادبی به شمار آورد که از حیث محتوا با «الکامل» مبرد و «البیان و التبیین» جاحظ برابری میکند. «زهرالآداب» تنها منبع موجود برای دستیابی به مطالب بسیاری از کتابهای مفقود شده مثل «مثالبالعرب» میباشد.

ساختار و محتوا

این کتاب مشتمل بر مقدمه محقق و متن اصلی است. این متن تقریباً بیهیچ ترتیب و تبویبی در کنار هم قرار گرفته تا به گفته مؤلف، تنوع مطالبش، موجب انبساط خاطر خواننده گردد، لکن سعی میشود که به بهانه ایجاد انبساط در خواننده، به گرداب هرزهگویی و بیبندباری کشیده نشود.

بخش عمدهای از این اثر، برگرفته از مطالب بزرگان ادب مثل خوارزمی، صاحببن عباد، قابوسبن وُشمگیر و ابومنصور ثعالبی است.

حصری، کتابش را با ذکر شرح حال صحابه از زمان رحلت رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و اخبار عثمانبن عفان و علیبن ابیطالب علیه‌السلام آغاز میکند و پس از آن قطعه کوتاهی را در وصف اهلبیت عصمت و طهارت علیهم‌‌السلام میآورد. مؤلف مبنای خاصی در تفسیر متون ندارد و از کنار مطالب آشنا و تکراری میگذرد. تنها به بیان آثار شرقی میپردازد و به ندرت به آثار مغربیان توجه میکند.

حصری که گویا سخت شیفته مقامات بدیعالزمان همدانی بوده، 19 مقامه و نیز قطعات بسیاری از اشعار و رسایل وی را در زهرالآداب آورده است.

او مطالب فراوانی را در باب سرقت ادبی ذکر میکند اما نگاهش به این موضوع از نگاه قدما فراتر نمیرود. شیفتگی ایشان به آرایههای بدیع به اندازهای است که معمولاً شعرای بدیعگوی را میستاید.

ویژگیهای زهرالآداب

پیشینیان زهرالآداب را کتابی معرفی میکردند که هر نوع کلام غریب و دشواری را گرد آورده و این ادعایی درست است. از ویژگیهای دیگر این کتاب میتوان به اهتمام ویژه مؤلف به استفاده از براعت مطلع (حسن مطلع) و نیز حسن ختام اشاره کرد.

مؤلف بابی را به مصیبتهای سلاله پاک نبی مکرم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم اختصاص داده و تعابیری چون «نوع من شجرة الرسالة و عضو من اعضاء الرسول و جزء من اجزاء الوصی و البتول» را به کار میبرد.

از خصوصیات دیگر این کتاب این است که مؤلف بسیاری از آداب اجتماعی را که مورد ستایش مردم زمانه مؤلف بوده است را جمعآوری مینماید.

چاپ و نشر

این کتاب نخستین بار در سال 1293 قمری در حاشیه کتاب «العقد الفرید» ابنعبد ربه در بولاق چاپ و منتشر شد. پس از آن چاپهای گوناگون از زهرالآداب عرضه شد که از آن میان چاپ همراه با شرح و تحقیق زکی مبارک و چاپ همراه با تحقیق محمدعلی بجاوی عالمانهتر و شایستهتر است.

خود ابراهیم حصری، زهرالآداب را در یک جلد با نام جدید «نورالظرف و نورالطرف» خلاصه نمود، که به معانی الفاظ و معرفی برخی اعلام پرداخته و توضیحات مفیدی را در پاورقی آن آورده است.

منبع: نرمافزار کتابخانه ترات، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج