*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٦٨١٧ ١٢:٢٩ - 1395/10/01   آثار ماندگار آثار ماندگار شماره 491 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار آثار ماندگار شماره 491

خصایص امیرالمؤمنین علی‌بن ابی‌طالب‌ علیه‌السلام از نسایی‌ شافعی (215 - 303ق)


ابوعبد الرحمن احمد‌بن شعیب نسایى الشافعی (متولد 215ق نساء خراسان، درگذشت 303ق رمله شام یا مکه) از دانشمندان بزرگ اهل‌سنت و نویسنده یکی از صحاح شش‌گانه اهل‌سنت در حدیث است. ذهبى او را چنین معرفی مى‌کند: «ابوعبدالرحمن نسایى صاحب کتاب سنن و کتاب‌هاى دیگر... دریاى دانش همراه با بینش و استوارکارى و قوت نقد و حسن تألیف است. او در جست‌وجوى دانش به خراسان، حجاز، مصر، عراق، جزیره و شام رفت و سپس در مصر رحل اقامت افکند. حدیث‌پژوهان بار سفر مى‌بستند تا به نزد وى درآیند. نسایى شافعى مسلک، خوش‌چهره، با محاسنى نیکو بود». ...

 


ابوعبد الرحمن احمدبن شعیب نسایى الشافعی (متولد 215ق نساء خراسان، درگذشت 303ق رمله شام یا مکه) از دانشمندان بزرگ اهلسنت و نویسنده یکی از صحاح ششگانه اهلسنت در حدیث است. ذهبى او را چنین معرفی مىکند: «ابوعبدالرحمن نسایى صاحب کتاب سنن و کتابهاى دیگر... دریاى دانش همراه با بینش و استوارکارى و قوت نقد و حسن تألیف است. او در جستوجوى دانش به خراسان، حجاز، مصر، عراق، جزیره و شام رفت و سپس در مصر رحل اقامت افکند. حدیثپژوهان بار سفر مىبستند تا به نزد وى درآیند. نسایى شافعى مسلک، خوشچهره، با محاسنى نیکو بود». (سیر أعلام النبلاء/14/125)

یوسف مزی در تهذیبالکمال، ابنحجر عسقلانى در تهذیبالتهذیب، تاجالدین سبکى در کتاب طبقات شافعیه، ابناثیر در جامعالاصول، ابنکثیر در البدایة و النهایة و ابنخلکان در وفیاتالاعیان نسایى را ستودهاند و از وى با عنوان پیشواى اهل زمان خود در حدیث و رجال یاد کردهاند.

آنچه که وی را متمایز از دیگر علمای اهلسنت کرده، منش و سیره او بوده است. حاکم نیشابورى از قول ابوالحسینبن مظفر مىگوید: از اساتیدم در مصر شنیدم که بر پیشگامى و پیشوایى نسایى اذعان داشتند و از تلاش بىوقفه وى در عبادت شبانهروز، مواظبت بر حج و جهاد، احیاى سنت و دورى از همنشینى با سلاطین، یاد مىکردند و آنها را شیوه همیشگى وى مىشمردند...».

وی هرگز براى پاداش یا خشنودى منحرفان، شخصیت دینى و علمى خود را مخدوش نکرده است، نمونه بارز آن نگارش کتاب «خصایص امیرالمؤمنین علیبن ابیطالب علیه‌السلام » در مخالفت با دیدگاه غالب شامیان و برای نشان دادن جایگاه امیرمؤمنان علیه‌السلام بوده است که بر اثر همین اقدام کتک میخورد و بنابر قولی بر اثر جراحات همین حادثه جان میدهد.

حاکم نیشابورى مىنویسد: «ابوعبدالرحمن نسایى در اواخر عمرش از مصر به دمشق رفت در آنجا از او درباره معاویه و روایاتى که درباره فضایل اوست پرسیدند، وى گفت: آیا معاویه به آن همه روایتى که به دروغ دربارهاش ساختهاند تا وى را همردیف على علیه‌السلام کنند، خشنود نیست تا آنکه باز احادیثى در برترىاش جعل شود؟! اهل دمشق بر اثر این سخن [حق]، وى را به شدت کتک زدند و از مسجد بیرون انداختند... وى در مکه در سال 303 ق. بر اثر همین جراحات درگذشت».

از آثار او میتوان سننالکبری، المجتبی یا سننالصغری (از صحاح سته اهلسنت)، خصایص امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام و مسند علىبن ابىطالب علیه‌السلام را برشمرد.

خصایص امیرالمؤمنین علیبن ابیطالب علیه‌السلام و انگیزه نگارش

نسایی در این کتاب، 194 روایت را در پنجاه باب، درباره ویژگیها و امتیازهای امیرمؤمنان علیه‌السلام نقل کرده است. در انگیزه نگارش آن تراجمنگاران از او چنین نقل کردهاند: «سرنوشت من در دمشق رقم خورد. در آنجا ناآگاهان کینهورز نسبت به على علیه‌السلام فراوان بودند. من کتاب خصایص امیرالمؤمنین على علیه‌السلام را نگاشتم تا شاید خداوند آنان را بر اثر این کتاب هدایت کند».

جمالالدین یوسف مزى مىافزاید: «در دمشق از نسایى پرسیدند: احادیثى درباره فضایل معاویه نمىگویى؟ گفت: درباره وى چه بگویم جز این حدیث از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم که فرموده است: «خدایا، هرگز شکمش را سیر نکن». (تهذیبالکمال/1/338)

نسایى کتابش را با پیشگامى على علیه‌السلام در اسلام، ذیل عنوان «ذکر صلات علی علیه‌السلام » آغاز میکند و سپس دهها حدیث درباره جایگاه امیرمؤمنان نزد پیامبر و ویژگىهاى امام على علیه‌السلام همانند حدیث ثقلین، طیر، رایت، منزلت، کسا، غدیر، سد ابواب و... را نقل میکند. آنگاه با ذکر احادیثى در منقبت حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها بحث را ادامه مىدهد؛ سپس به شمهاى کوتاه از احادیث درباره امام حسن و امام حسین؟عهما؟ اشاره مىکند و در پایان عنان سخن را به نبردهاى امام على علیه‌السلام مىبرد که در آن از پیشگویىهاى رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم درباره حقانیت امام على علیه‌السلام و سرکشى، انحراف و خروج از دین دشمنان على علیه‌السلام (قاسطین و ناکثین و مارقین) پرده افکنده است.

برخی عناوین موضوعات احادیث کتاب

علی علیه‌السلام نخستین مسلمان و نمازگزار؛ منزلت علی علیه‌السلام نزد خدا؛ علی علیه‌السلام ولی مؤمنان (حدیث غدیر)؛ علی علیه‌السلام از اهلبیت پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم (حدیث کساء)؛ همراهی جبرئیل و میکائیل با علی علیه‌السلام؛ خدا هرگز علی علیه‌السلام را خوار نمیکند؛ ویژگیهای دهگانه علی علیه‌السلام؛ خدا دل علی علیه‌السلام را با ایمان آزموده؛ دعای پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در حق علی علیه‌السلام؛ منزلت علی علیه‌السلام نزد پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم؛ علی علیه‌السلام از اهلبیت پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم؛ علی علیه‌السلام محبوب خدا و رسول او؛ علی علیه‌السلام برادر و وارث رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم؛ علی از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و پیامبر از علی علیه‌السلام؛ علی جان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم؛ علی علیه‌السلام اداکننده وظایف پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم؛ علی علیه‌السلام پیغامرسان سوره برائت؛ علی علیه‌السلام ولی، دوست و پیشوای مؤمنان؛ ترغیب پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم به یاری علی علیه‌السلام؛ یاران علی علیه‌السلام نزدیکتر و سزاوارتر به حقاند؛ نبرد با مارقین (خوارج) از ویژگیهای علی علیه‌السلام؛ علی علیه‌السلام هرگز دروغ نگفته است؛ مناظره ابنعباس با خوارج در حمایت از عملکرد علی علیه‌السلام؛ پیشبینی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در حکمیت علی با معاویه.

ویژگی کتاب خصایص

از ویژگیهای کتاب خصایص امیرالمؤمنین علیبن ابیطالب علیه‌السلام آن است که همه احادیث آن با سند نقل شدهاند. ابنحجر عسقلانى درباره این کتاب مىگوید: «نسایى در میان صحابه پیامبر تنها به جستوجوى احادیثى که درباره مناقب على( علیه‌السلام ) است، پرداخت. وى احادیثى بسیار را که بیشتر آنها با سندهاى خوب و قابل قبولند، در این کتاب گرد آورد»، (الإصابه/4/565). وی همچنین در کتاب «فتحالبارى بشرح صحیحالبخارى (جلد7)» نیز مىنویسد: «کتاب خصایص شاملترین کتاب حدیثى در مناقب على علیه‌السلام است که با سندهاى خوب توسط نسایى نگاشته شده است».

ترجمه و تحقیق خصایص

- ترجمه فتحالله نجارزادگان با عنوان ویژگیهای امیرمؤمنان علیبن ابیطالب علیه‌السلام ، بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم)، 1382ش، قم. (ترجمه بر اساس تصحیح علامه محمودی است).

- تحقیق ابواسحاق حوینی اثری، دارالکتب العربی، 1407ق / 1987م، بیروت.

- تحقیق علامه شیخ محمدباقر محمودى، مجمع احیاء الثقافةالاسلامیة، سال 1403 ق، قم.

- تحقیق محمدهادی امینی نجفی، انتشارات امیرکبیر، 1390ش، تهران. (همراه ترجمه)

- تحقیق محمدحسن مدرس، مؤسسه آفاق، 1422ق / 1380ش / 2001م، تهران.

- تحقیق دانیبن منیر آلزهوی، المکتبةالعصریه، 1424ق، بیروت.

- تحقیق و تخریج احمد میرین البلوشی، مکتبةالمعلا، ۱۴۰۶ق/ 1986م، کویت.

منابع

مقدمه آقای نجارزادگان در ترجمه کتاب (ویژگیهای امیرمؤمنان علیبن ابیطالب علیه‌السلام )؛ کتابخانه بنیاد محقق طباطبایی.

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی


خروج