*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٢٩٩٣ ١٠:٥٠ - 1395/06/17    بناء المقالة الفاطمیة فى نقض الرسالة العثمانیة آنار ماندگار شماره 477 ارسال به دوست نسخه چاپي


 بناء المقالة الفاطمیة فى نقض الرسالة العثمانیة آنار ماندگار شماره 477

بناء المقالة الفاطمیة فى نقض الرسالة العثمانیة از سیداحمدبن طاووس‏ قدس‌سره (م 673ق)


سیداحمدبن طاووس کتاب بناء المقالةالفاطمیه را در رد رساله عثمانیه از آن جهت نوشته است که جاحظ در این رساله بسیاری از موضوعات مسلم تاریخی و اسلامی را رد کرده و یا از نظر دور داشته است. ....

 

 

سیدجمالالدین أبوالفضایل احمدبن موسی حسنی حلی (م ۶۷۳ق) ملقب به ابنطاووس و مشهور به فقیه اهلبیت علیهم‌السلام از محدثین شیعی قرن هفتم هجری است. در میان علمای شیعه در مسایل فقهی و رجالی و در جایی که قرینهای نیست هرگاه نامی از ابنطاووس آورده میشود، اشاره به احمدبن موسی دارد؛ اما در کتب ادعیه، اگر ابنطاووس گفته شود، منظور برادر ایشان، سیدرضیالدین علی ملقب به سیدبنطاووس است.

آثار مکتوب چندی از این عالم جلیلالقدر به جای مانده است. ایشان با ابداع روشی در تقسیمبندی احادیث در فقه و رجال از اثرگذاران است. پیشینیان خبر را به صحیح و غیر آن تقسیم میکردند، اما احمدبن موسی احادیث را به چهار قسم صحیح، حسن، موثق و ضعیف تقسیم کرد. این عمل گرچه با مخالفت برخی از اخباریان مواجه شد اما در نهایت پذیرفته شد و هم اکنون این اصطلاح متداول و معمول است و سایر مصطلحات - نظیر مرسل، مضمر و... - در این چهار قسم مندرج هستند.

برخی از آثار قلمی او عبارتند از: بشریالمحققین (فقه در شش جلد)؛ الملاذ علماء الامامیه (چهار جلد در فقه)؛ الفوائدالعده (الفرائدالعده) در اصول فقه؛ کتاب السهمالسریع، در تحلیل مبایعه همراه با قرض؛ الثاقبالمسخر علی نقضالمشجر، در اصولالدین؛ کتاب الروح، کتابی در نقض ابن ابیالحدید؛ شواهدالقرآن؛ المسایل، در اصول دین؛ عینالعبرة فی غینالعترة، در مورد آیات نازل شده در شأن اهلبیت و در بطلان مذاهب غیر اهلبیت علیهم‌السلام ؛ بناء المقالةالفاطمیة فی نقض الرسالةالعثمانیة، در نقض رساله عثمان نوشته جاحظ.

رسالۀ عثمانیه جاحظ

مبارزه فکری پیرامون خلافت امیرمؤمنان علیه‌السلام و شایستگی آن حضرت برای این منصب از زمان صحابه آغاز شد. این مبارزه شکل سیاسی به خود گرفت و به سرعت به سمت خونریزی، قتال، تعقیب و طرد شیعیان و یاران حضرت علی علیه‌السلام تبدیل شد. این امر از زمان معاویه و حکومت اموی با تفکر عثمانیگری شروع شد و تا قرن پنجم و حکومت سلجوقی ادامه داشت. عثمانیه میکوشید افضلیت سه خلیفه نخستین را بر امیرالمؤمنین علیه‌السلام اثبات کند و از این طریق بر شیعه نقص وارد کند. در کنار فعالیتهای سیاسی برخی از علمای مزدور نیز دست به قلم بردند و با تحریف واقعیات تاریخی و جعل روایات به یاری سیاسیون متقلب درآمدند. یکی از این موارد که در نیمه نخست قرن سوم رخ داد، پدید آمدن کتاب «عثمانیه» جاحظ بود که او در این کتاب بر شیعه حمله کرده؛ ضروریات و بدیهیات را انکار کرده است. مثل آنکه خواسته شجاعت امیرالمؤمنین علیه‌السلام را انکار نماید! یا به ایمان امیرمؤمنان علیه‌السلام در سن کودکی وجهی ننهاده و یا روایات بسیاری در فضیلت ابوبکر جعل کرده که با واقعیات هیچ مطابقتی نداشته است.

اما اثر وی نهتنها پسندیده نگشت بلکه بیدرنگ ردیههایی بسیار و پیدرپی بر عثمانیه نوشته شد و حتی گروهی از غیر شیعیان و همکیشان جاحظ نیز بر او ردیه نوشتند. بلکه جاحظ نیز خود آرای خویشتن را نقض نمود؛ چراکه او وقایعنگار مزدوری بود که برای اغراض تبلیغاتی به استخدام درمیآمد و روزی چیزی مینگاشت و فردایش، خلاف آنرا مینگاشت و چه بسا خود، نخستین کسی باشد که بر عثمانیه ردیه نوشته است؛ چه اینکه ابنندیم در الفهرست خویش کتاب «الرد علیالعثمانیة» را در شمار آثار وی یاد کرده و این، غیر از کتاب دیگر او یعنی «فضل هاشم علی عبدشمس» است.

مسعودی در مروجالذهب، عثمانیه جاحظ را چنین وصف کرده است: «این کار او در پی میراندن حق و ستیز با اهل حقیقت بود، والله متمّ نوره ولو کره الکافرون».

 چنانکه گفتیم با تألیف عثمانیه، از همان دوران حیات جاحظ، ردیههای بسیاری از گوشه و کنار و از سوی همه طوایف مسلمان بر آن نوشته شد. برخی از این ردیهها عبارتند از:

1- الرد علیالعثمانیة اثر جاحظ (مؤلف خود، نخستین کسی بود که اثرش را رد کرد).

 2- «نقضالعثمانیة» اثر ابوجعفر اسکافی بغدادی معتزلی (م 240 ق).

 3- «نقضالعثمانیة» اثر ابوعیسى وراق محمدبن هارون بغدادی (م 247 ق).

 4- «نقضالعثمانیة» اثر ابومحمد ثبیتبن محمد عسکری.

 5- «نقضالعثمانیة» اثر حسنبن موسى نوبختی.

 6- «الرد علىالعثمانیة» اثر ابوالاحوص مصری متکلم.

 7- «نقضالعثمانیة» اثر مسعودی، مؤلف مروجالذهب.

 8- «نقضالعثمانیة» اثر مظفربن محمدبن احمد ابوالجیش بلخی (م 367 ق).

 9- «نقضالعثمانیة» اثر ابوالفضل اسدبن علیبن عبدالله غسانی حلبی (م 534 ق).

 10- «بناء المقالةالفاطمیة (العلویة) فیالرد علىالعثمانیة» اثر سیدجمالالدین ابوالفضایل احمدبن موسى حسنی حلی.

بناء المقالةالفاطمیة فی نقض الرسالةالعثمانیة

سیداحمدبن طاووس کتاب بناء المقالةالفاطمیه را در رد رساله عثمانیه از آن جهت نوشته است که جاحظ در این رساله بسیاری از موضوعات مسلم تاریخی و اسلامی را رد کرده و یا از نظر دور داشته است. ابنطاووس در آغاز کتاب از آشنایی خود با رساله عثمانیه میگوید و اینکه نسخهای از آنرا فرزندش سیدعبدالکریم برای وی آورده است؛ سپس با ذکر فضایل امیرالمؤمنین علیه‌السلام، ادعاهای جاحظ را یک به یک نقل کرده، سپس آنها را با استناد به آیات قرآن، احادیث نبوی، کتب معتبر و قابل اعتماد بهویژه سخنان بزرگان اهلسنت رد میکند.

نویسنده روایات مختلفی از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم را که در فضیلت امیرمؤمنان علیه‌السلام در کتب اهلسنت آمده است، نقل میکند. روایاتی نظیر «من سبّ علیاً فقد سبنی»، «... من فارقک فقد فارقنی».

ایشان همچنین به شأن نزول آیات قرآن استناد میکند و آیاتی را که بر برتری امیرمؤمنان علیه‌السلام دلالت دارند میشمارد و در موارد بسیاری دروغهای جاحظ را آشکار میسازد. منابع ایشان در این کتاب را میتوان کتابهایی همچون الاستیعاب، الرد علیالعثمانیه نوشته ابوجعفر اسکافی، السقیفه نوشته ابوبکر احمدبن عبدالعزیز جوهری، الشافی نوشته سیدمرتضی علمالهدی، صحیح بخاری، صحیح ترمذی، صحیح نسایی، مسند احمدبن حنبل، ما نزل منالقرآن فی علی علیه‌السلام نوشته ابوالفرج اصفهانی، فضایلالصحابه نوشته احمدبن حنبل، المجروحین نوشته ابوحاتم محمدبن حیان، اسبابالنزول نوشته علیبن احمد واحدی نیشابوری، و حلیةالاولیاء نوشته ابونعیم اصفهانی را برشمرد.

چاپ بناء المقالةالفاطمة

این کتاب را مؤسسه آلالبیت‏ علیهم‌السلام لإحیاء التراث به تحقیق سیدعلی عدنانی الغریفی، در سال 1411ق در قم منتشر کرده است.

تصحیح این کتاب، افزون بر مقدمه مفصلی در معرفی مؤلف کتاب، شامل فهارس فنی مختلفی است. در کنار پاورقیهای مفید و بیان مصادر سخنان مؤلف میتوان به دستیابی محقق به نسخه خطی عصر مؤلف نیز اشاره کرد. محقق در تحقیق کتاب، از سه نسخه خطی بهره برده است.

منابع

مقاله «ایستار شیعیان در حملات دشمنان (موقفالشیعة من هجماتالخصوم)» از علامه محقق سیدعبدالعزیز طباطبایی یزدی، ترجمه سیدمحسن موسوی اصفهانی؛ سایت lib.ir تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA


خروج