*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٧٩١١٢ ١١:٢٠ - 1395/03/19    عین‌الحیات اثر علامه مجلسیآثار ماندگار شماره 465 ارسال به دوست نسخه چاپي


 عین‌الحیات اثر علامه مجلسیآثار ماندگار شماره 465

عین‌الحیات اثر علامه مجلسی (م 1110ق)


علامه محمدباقر‌ بن محمدتقی ‌بن المقصودعلی مجلسی از نامدارترین علمای شیعه و شیخ‌الاسلام عصر صفوی است. تنوع آثار حدیثی، نفوذ در دولت شیعی صفوی و اقدامات وی در جهت گسترش تشیع بی‌نیاز از وصف و بیان است. آثار برجای مانده از علامه مجلسی نشان می‌دهد که وی از جامعیت علمی در علوم مختلف مانند تفسیر، حدیث، فقه، اصول، تاریخ، رجال و درایه، فلسفه، منطق، ریاضیات، ادبیات، لغت، جغرافیا، طب، نجوم و علوم غریبه برخوردار بوده است. ....


 

علامه محمدباقر بن محمدتقی بن المقصودعلی مجلسی از نامدارترین علمای شیعه و شیخالاسلام عصر صفوی است. تنوع آثار حدیثی، نفوذ در دولت شیعی صفوی و اقدامات وی در جهت گسترش تشیع بینیاز از وصف و بیان است. آثار برجای مانده از علامه مجلسی نشان میدهد که وی از جامعیت علمی در علوم مختلف مانند تفسیر، حدیث، فقه، اصول، تاریخ، رجال و درایه، فلسفه، منطق، ریاضیات، ادبیات، لغت، جغرافیا، طب، نجوم و علوم غریبه برخوردار بوده است.

عینالحیات

آثار علامه مجلسی به دو زبان فارسی و عربی هستند و فارسینویسی یکی از ویژگی‌‌‌‌های علامه مجلسی بوده که برخی از کتاب‌‌‌‌‌‌های خود را به فارسی نگاشته است. از کتاب‌‌‌های فارسی وی میتوان عینالحیات، حلیةالمتقین، آداب نماز شب (آداب صلوةاللیل)، رجعت، مشکاتالانوار، مناسک حج، تحفةالزائر، حیاتالقلوب، جلاءالعیون، مقباسالمصابیح و... را نام برد.

هدف علامه مجلسی از فارسینویسی، انتقال مفاهیم عقیدتی به مردمی است که با زبان عربی آشنایی نداشتند؛ از همین رو نثر وی نیز، به سبکی است که عموم مردم عصر به سادگی آنرا میفهمیدند. گرچه مقدمهها و مؤخره‌‌‌‌های کتاب‌‌‌های فارسی وی آکنده از تشبیه، استعاره و در یک کلمه نثر مکلف و مسجع عصر صفوی است اما غالب نثر وی ساده و روان است بهطوری که خواننده امروزی هم میتواند از آن بهره ببرد.

یکی از کتاب‌‌‌های فارسی علامه مجلسی عینالحیات است که در سال 1073 قمری آنرا به رشته تحریر درآورده است. موضوع کتاب، ترجمه و شرح وصایای رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم به ابوذر غفاری است. وی انگیزه خود را در شرح این حدیث، پاسخ به نیازمندی انسان به مواعظ حسنه میشمارد و از آنجایی که وصیت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم به اباذر، از مواعظ متصل به منبع وحی و شامل اکثر مکارم اخلاق حسنه و محاسن اوصاف جمیله بوده، برای ترجمه و شرح برگزیده است.

ساختار کلی کتاب شامل «یک مقدمه، متن و ترجمه و شرح حدیث و یک خاتمه» است؛

1- مقدمه شامل مطالب چون:

الف) معرفی اباذر غفاری، ذکر فضایل وی و شرح مجاهدتها و زهد وی در صدر اسلام، ظلم عثمان به وی و... .

ب) بیان سند حدیث وصیت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم به ابوذر غفاری و نقل متن حدیث به همراه ترجمه.

2- متن کتاب: شامل دو بخش است:

الف) ابتدا متن حدیث و ترجمه آنرا آورده است.

ب) سپس فقرات حدیث به همراه شرح آنها آمده است. این بخش با شرح فقره «یا اباذرّ أعبدالله کانّک تراه...» آغاز میشود. اما ساختار شرح فقرات حدیث با همدیگر متفاوت و مختلف است؛ بهطوری که نویسنده و شارح عناوین مختلفی را در بیان مقصود خود بهکار برده است. این عناوین عبارتند از:

1- فصل؛ این عنوان دوبار آمده است؛ یکی در آغاز کتاب در شرح فقره «یا اباذرّ أعبدالله کانّک تراه...»، که این مطلب را در چهار فصل «رؤیت و دیدن خداوند، عرض خلقت، نیت و حضور قلب در عبادات» شرح کرده است و دیگری در شرح فقره «یا اباذر من اغتیب عنده اخوهالمسلم...»، که شامل هفت فصل در بیان غیبت، معنی غیبت، استثنای غیبت، حکم شنیدن غیبت، کفاره غیبت، مذمت بهتان، مذمت حسد و... است.

2- اصل؛ این عنوان از زیرمجموعه‌‌‌‌های فصل چهارم آغازین کتاب و شامل 10 اصل درباره معرفت، کمینگاه‌‌‌‌های شیطان، مراتب معرفت، حدوث عالم، نفی سخن غلات شیعه، بیان معنای لطیف و خبیر و... است.

3- فایده؛ شرح فقره «ثم الایمان بی ...» در پنج فایده آمده است.

4- تنویر؛ در شرح فقره «ثم حب اهلبیتی» عنوانگذاری شده است که شامل شش تنویر درباره خالی نبودن هیچ عصری از امام، عصمت امام، آیه تطهیر، فضیلت محبت اهلبیت علیهم‌السلام و بیان بعضی صفات و علامات امام و شرایط امامت است.

5- مقصد؛ این عنوان در شرح فقره «یا اباذر هل ینتظر احدکم الا...» آمده و شامل سه مقصد است.

6- قاعده؛ در شرح فقره «یا اباذر یطلع قوم من اهلالجنة...» آمده و شامل شش قاعده است.

7- خصلت؛ این عنوان در چندین جا آمده است.

8- لمعه؛ در شرح فقره «یا اباذر ما من مؤمن یقوم مصلیا...» آمده و شامل ده لمعه است.

9- ثمره؛ در شرح فقره «یا اباذر الکیّس من أدّب نفسه... » آمده که شامل سه ثمره است.

10- باب؛ در شرح فقره «یا اباذر اذا رایت اخاک قد زهد فیالدنیا...» آمده و شامل سه باب است.

11- تمثیل؛ در توضیح عبارات باب دوم از ابواب پیشگفته و شامل ده تمثیل است.

12- ینبوع؛ در شرح فقره «یا اباذر ان من اجلال الله تعالی...» که شامل سه ینبوع است.

13- ساقیه؛ در زیر عنوان ینبوع دوم عنوان پیشگفته (ینبوع) آمده و شامل نه ساقیه است.

14- جدول؛ در زیر عنوان ینبوع سوم عنوان پیشگفته (ینبوع) آمده و شامل هفت جدول است.

15- مصباح؛ در شرح عبارت «یا اباذر البس الخشن من اللباس..» آمده و شامل پنج مصباح است.

3- خاتمه؛ که شامل دو باب است:

باب اول بیان فضیلت اذکاری است که مخصوص به وقتی نیستند و در شش فصل این عناوین توضیح داده شدهاند.

باب دوم بیان اذکاری است که مخصوص به وقتی خاصاند که این اذکار در هفت فصل توضیح داده شدهاند. چنانکه ملاحظه میشود، تقسیمبندی ساختار کتاب یک دست نبوده و ظاهراً مؤلف برای تمایز مطالب شرح فقرات حدیث، عناوین مختلف و متناسب با شرح را در جایجای کتاب اختیار کرده است.

ترجمه عینالحیات به عربی

این کتاب به قلم سیدهاشم میلانی به عربی ترجمه و منتشر شده است (انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، 1421ق، قم).

برخی از چاپ‌‌‌های عینالحیات

1- به کوشش و ویرایش کاظم عابدینی مطلق با عنوان: «عینالحیات: وصایای رسول گرامی اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم به ابوذر غفاری قدس‌سره » (آلطه، 1388ش، قم).

2ـ چشمه زندگی یا عینالحیات (نور محبت، 1391ش، تهران).

3ـ عینالحیات (رشیدی، بیتاریخ، تهران).

4ـ تحقیق سیدمهدی رجایی (انتشارات انوارالهدی، 1382ش، قم).

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج