*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٧٨٧٣٦ ١٨:٢٥ - 1395/03/13    الفصول‌المختارهآثار ماندگار 464 ارسال به دوست نسخه چاپي


 الفصول‌المختارهآثار ماندگار 464

الفصول‌المختاره اثر سیدمرتضی علم‌الهدی قدس‌سره (م 436ق)


عالم جلیل‌القدر ابوالقاسم علی‌بن حسین‌بن موسی‌بن محمدبن موسی‌بن ابراهیم‌بن امام موسی کاظم‌ علیه‌السلام، معروف به سیدمرتضی و شریف مرتضی و علم‌الهدی، فقیه و متکلم شهیر امامی است. ایشان پس‌از برادر مکرمشان سیدرضی، گردآورنده نهج‌البلاغه، حامی شیعه و نقیب طالبیان در بغداد و امیرالحاج و مظالم بودند.

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA


 

عالم جلیلالقدر ابوالقاسم علیبن حسینبن موسیبن محمدبن موسیبن ابراهیمبن امام موسی کاظم علیه‌السلام، معروف به سیدمرتضی و شریف مرتضی و علمالهدی، فقیه و متکلم شهیر امامی است. ایشان پساز برادر مکرمشان سیدرضی، گردآورنده نهجالبلاغه، حامی شیعه و نقیب طالبیان در بغداد و امیرالحاج و مظالم بودند.

این فقیه و متکلم بزرگ امامیه، پساز وفات استاد گرانقدرشان شیخ مفید قدس‌سره، مرجع شیعیان بود و او در علم کلام و مناظره در هر مذهبی تخصص داشت.

از آثار قلمی ایشان میتوان الذریعة إلی اصولالشریعة، الانتصار، الناصریات، تنزیهالانبیاء، الاصولالاعتقادیة و الفصولالمختارة را برشمرد.

الفصولالمختارة

یکی از دانشمندان بزرگ شیعی که در فن جدل و مناظره از برجستگی ویژهای برخوردار بود، شیخ مفید محمدبن محمدبن نعمان است. مناظرات شیخ با ارباب مذاهب و مکتبهای فکری، حاوی نکات جالب و سودمندی از مطالب تفسیری و حدیثی و فقهی و کلامی و تاریخی است و برای همین بود که خود شیخ و بعضی از شاگردانش آن مناظرات را کتابت کردهاند.

یکی از کسانی که مناظرات شیخ مفید را یادداشت کرده، سیدمرتضی علمالهدی است که بخشی از مناظرات و مباحثات شیخ مفید را در کتاب «الفصولالمختارة» جمعآوری کرده است. سید، این کتاب را از دو کتاب شیخ مفید به نامهای «المجالس (المجالسالمحفوظة فی فنونالکلام)» و «العیون والمحاسن» برگزیده است. همچنین سید، مناظرات دیگری را که از زبان شیخ شنیده و یا خود در آن حضور داشته، بر مجموعه انتخابی خود افزوده است. این مناظرات با عباراتی نظیر «اخبرنیالشیخ» یا «حدثنیالشیخ» یا «سمعتالشیخ یقول» آمده است. حتی بعضی از مطالب کتاب، پرسشهایی است که سید از شیخ کرده و شیخ پاسخ داده است مانند فصل ما قبل آخر کتاب که بهطور کلی به پاسخ سؤالاتی اختصاص دارد که سید از شیخ پرسیده است.

کتاب، در دو جزء تنظیم شده که جزء اول آن، داراى 69 فصل و جزء دوم، شامل 30 فصل است.

مؤلف، در این مباحثات، بسیارى از عقاید شیعه را با بیانى استدلالى و با استناد به عقل و قرآن و روایات اهلبیت عصمت و طهارت علیهم‌السلام ثابت کرده و بسیارى از شبهات و اشکالات اهل تسنن بر شیعه را، جواب داده است. وی در تألیف خود، در صدد ارائه یک نظام فکرى منسجم است که داراى حدود و ویژگى‏هاى شفافى براى شیعه باشد که برجسته‏ترین مشخصه آن، مسئله امامت است و اینکه معیار انتساب هر فرد یا گروه به مذهب شیعه، اعتقاد به اصل محورى امامت مى‏باشد.

پاره‏اى از موضوعات مطرح شده در فصول این کتاب، عبارتند از: معناى نص، معنى مولى و بیان نص جلى بر امامت حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام، خلافت، ابطال امامت ابوبکر از جهت اجماع، مشاوره پیامبر و آیه شورا، مباهله، آیه تطهیر، معناى معرفت و ارجاء، حسن عفو با صدور وعید، قضا و قدر، معناى کلام و متکلم، معناى نحو و اولین کسى که آن را وضع نمود، دلیل برترى حضرت امیرمؤمنان علیه‌السلام از همه یاران پیامبر صلی‌علیه‌وآله‌وسلم ، شبهه صدور معصیت از حضرت داود علیه‌السلام و...

چند نکته درباره محتوای کتاب

اول: مناظراتی که در این کتاب نقل شده، همه از شیخ مفید نیست بلکه مؤلف گاهی مناظرات دیگران را نیز نقل میکند مانند مناظره حضرت علی علیه‌السلام با مردی از بنیاسد و مناظره امام کاظم علیه‌السلام با هارون و مناظره امام رضا علیه‌السلام با مأمون و مناظره سیدحمیری با اسوار قاضی منصور و مناظره هشامبن حکم با ضراربن عمرو و مناظره ابوالحسن علیبن میثم با ابوالهذیل علاف و مانند آنها.

دوم: در یک مورد مناظره مفصلی میان دو نفر نقل شده که از یکی «حجازی» و از دیگری «عراقی» نام میبرد که به نظر میرسد یک مناظره فرضی است و هدف آن بیان مطالب شاذ دو طرف است و ظاهراً منظور از حجازی مالکیها و منظور از عراقی حنفیها هستند.

سوم: کتابهایی را نام میبرد و تفصیل مطلب را به آنها حواله میدهد که ظاهراً هیچیک از آنها در دست نیست؛ مانند المسألةالکافیة، تقریرالاحکام، الکامل فی علومالدین، الارکان فی دعائمالدین.

چهارم: از دو کتاب شیخ مفید که این اثر گزیدهای از آنهاست اثری نیست؛ و این مطلب خود گویای اهمیت کتاب الفصولالمختارة است که بخشی از آن کتابها را حفظ کرده است.

شایان ذکر است که برخی این کتاب را به شیخ مفید نسبت دادهاند، اگرچه بخش زیادی از مطالب کتاب، گزیده و برگرفته از آثار شیخ مفید است اما بر اساس عرف نگارش، نسبت این کتاب به سیدمرتضی علمالهدی، نسبت درستی است بهویژه اینکه مطالبی نیز بر نوشتههای شیخ مفید افزوده است.

ترجمه الفصولالمختارة ‏

1- ترجمه آقا جمالالدین، محمدبن آقا حسین خوانسارى (م 1122ق)، بارها چاپ شده است از جمله: تحقیق صادق حسنزاده مراغهاى با همکاری علیاکبر زمانینژاد، انتشارات مؤمنین، 1413ق، قم؛ نشر طراوت، 1362ش، تهران؛

2ـ ترجمه عزیزالله عطاردی قوچانی، نوید، 1363ش، تهران؛

چاپهای الفصولالمختارة

1ـ چاپ مطبعه حیدری نجف سه بار (1365ق در دو جلد 257 صفحه، بدون تاریخ در 240صفحه و سال 1381ق در 296صفحه).

2ـ چاپ مکتبةالداوری قم در سال 1396، افست از چاپ سال 1381 نجف؛

3ـ تحقیق سیدعلی میرشریفی، کنگره جهانی شیخ مفید، 1413ق، قم.

منابع: مناظرات شیخ مفید و یادداشتهایی درباره کتاب «الفصولالمختارة»

نوشته یعقوب جعفری (کلام اسلامی، سال دوم، شماره 5، بهار 72)؛ سایت lib.ir

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی


خروج