*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٧٧٩٩٥ ١٢:٢٢ - 1395/03/05    جامع احادیث‌الشیعه اثری از آیةالله‌العظمی بروجردی قدس‌سره ارسال به دوست نسخه چاپي


 جامع احادیث‌الشیعه اثری از آیةالله‌العظمی بروجردی قدس‌سره

جامع احادیث‌الشیعه اثری از آیةالله‌العظمی بروجردی قدس‌سره (م 1380ق)


آیةالله‌العظمی‌ بروجردی (1254 ـ 1340ش) از مراجع شیعه در سده چهاردهم هجری است که به مدت هفده سال زعیم حوزه علمیه قم و به مدت پانزده سال تنها مرجع تقلید شیعیان جهان بود. آثار قلمی چندی از ایشان به جای مانده است.


 


 

آیةاللهالعظمی بروجردی (1254 ـ 1340ش) از مراجع شیعه در سده چهاردهم هجری است که به مدت هفده سال زعیم حوزه علمیه قم و به مدت پانزده سال تنها مرجع تقلید شیعیان جهان بود.

آثار قلمی چندی از ایشان به جای مانده است. اسانیدی بر کتاب من لایحضره الفقیه شیخ صدوق، تهذیب و استبصار شیخ طوسی، حاشیه بر کفایه آخوند خراسانی، حاشیه بر نهایه شیخ طوسی، المهدی فی کتب اهلالسنة از این آثار است. بزرگترین و معروفترین اثر وی کتاب «جامع احادیثالشیعه فی احکامالشریعه» است که دو تن از شاگردان معظمله، مرحوم آیةالله شیخ علیپناه اشتهاردی و بالأخص حجةالاسلام والمسلمین سیداسماعیل معزی در تألیف آن همکاری ویژه داشتند و آن مرجع فقید، خود نیز از تألیف آن، بسیار خرسند بود و آن را ثمره عمر خویش میدانست.

جامع احادیثالشیعه فی احکامالشریعة

آیةاللهالعظمی بروجردی بر اهمیت علم رجال و شناخت اسناد و جایگاه آن در استنباط فقهی تأکید میکرد و کتاب وسایلالشیعه (اثر محمدبن حسن حرعاملی، متوفی 1104) را که احادیث فقهی را به ترتیب ابواب فقهی در بردارد بسیار ارج مینهاد ولی اصرار داشت که این کتاب به سبب برخی اشکالات و کاستیها نیازمند تنقیح و تکمیل است.

برخی از این کاستیها از دیدگاه ایشان عبارت بودند از:

1ـ تقطیع و پاره پاره شدن احادیث که موجب شده یک حدیث به شکل چند پاره در چندین باب گوناگون بیاید، از این رو مجتهد در مقام استنباط فقهی به درستی نمیتواند متوجه فضای صدور حدیث و قرائن موجود در متن آن شود. از سوی دیگر، تقطیع سبب تکرار اسناد احادیث و زیاد شدن ابواب کتاب و در نتیجه پرحجم شدن کتاب شده است.

2ـ ذکر نشدن آیات مربوط به احکام در ابتدای ابواب.

3ـ درآمیختن احادیث آداب و سنن با احادیث احکام فقهی.

4ـ نقل نکردن دقیق برخی احادیث از کتب اربعه (کافی، کتاب من لایحضرهالفقیه، تهذیبالاحکام، الاستبصار) بهطوری که گاه معنای احادیث منقول با احادیث اصلی تفاوت دارد.

5ـ صاحب وسایل در ارجاع خواننده به دیگر احادیث هممضمون، تعابیری مبهم مانند «تَقَدَّم» یا «یَأتی» به کار برده و نشانی حدیث مورد اشاره را دقیقاً معلوم نکرده است.

6ـ گاه همه احادیث یک موضوع ذکر نشده و برعکس، احادیث غیرمرتبط نقل شده است.

این واقعیتها آیةاللهالعظمی بروجردی را بر آن داشت تا طرح اثری حدیثی را پیشنهاد کند که دربردارنده تمامی احادیث فقهی و دارای باببندی مناسب و بدون تکرار و تقطیع باشد. با استقبال شاگردان ایشان از این طرح، اجرای آن به اهتمام شماری از آنان و با اشراف و نظارت مستمر خود ایشان آغاز شد.

به گفته برخی مؤلفان در ابتدا قرار بود که این کتاب، تنها ناظر به احادیث کتاب وسایلالشیعه باشد و با نام تهذیبالوسایل منتشر شود اما در ادامه کار تصمیم گرفته شد که کتاب، شامل تمام احادیث فقهی شیعه باشد؛ از اینرو احادیث مستدرکالوسایل محدث نوری نیز بدان افزوده شد. نام کتاب را آیةاللهالعظمی بروجردی خود برگزید.

برخی امتیازات جامع احادیثالشیعه:

1ـ افزون بر احادیث وسایلالشیعه و مستدرکالوسایل، حاوی هشتصد حدیث دیگر نیز است.

2ـ آیات مربوط به واجبات و مستحبات احکام شریعت را در ابتدای هر باب متذکر شده است.

3ـ احادیث بدون تلخیص، تبدیل، تغییر و تقطیع درج شده است.

4ـ در هر باب به روایاتی که به ابواب دیگر نیز ارتباط دارد دقیقاً و با نشانی ارجاع داده شده است تا محققان به راحتی به روایات مربوط به یک موضوع در ابواب مختلف دست یابند.

5ـ روایات «معتبر» و «مفتی به» متمایز شده است.

6ـ رعایت نظم و دقت در مکانیابی احادیث شده است که هر حدیث دقیقاً در باب مربوط ذکر شود.

7ـ یادآوری نسبت به واژگان غریب، مشکل و توضیحات ضروری برای فهم احادیث، اصلاح خلل اسناد و تذکر موارد مشتبه در کتاب، امدادگر محققان است.

8ـ در آغاز این جامع حدیثی، مقدمه مفیدی در خصوص علم حدیث و وجوب تمسک به کتابالله و عترت رسولالله صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم آمده که حاوی نکات ارزشمند حدیثی است.

ترجمه جامع احادیثالشیعه

برخی از مجلدات این کتاب با عنوان اصلی «ترجمه منابع فقه شیعه» ترجمه و از سوی نشر فرهنگ سبز از سال 1386ش - 1392ش در تهران منتشر شده است.

چاپ کتاب جامع احادیثالشیعه

1ـ چاپ کتاب در زمان حیات خود ایشان آغاز شد و نخستین جلد (شامل ابواب مقدمات و مبحث طهارت) در سال 1380 قمری، چند روز پس از ارتحال ایشان در قطع رحلی منتشر گردید. در ابتدای کتاب، بابی مقدماتی گشوده شده که در بردارنده برخی مباحث مهم اصولی است. تألیف مقدمه کتاب را خود آیةاللهالعظمی بروجردی قدس‌سره آغاز کرد و پس از ارتحال ایشان، فرزندش سیدمحمدحسن آنرا تکمیل نمود. جلد دوم کتاب در همان قطع و شامل ابوابی از مباحث نماز در 1385 قمری چاپ شد.

2ـ چاپ کامل کتاب در قطع وزیری در سال 1399 قمری با توصیه و حمایت مالی آیةاللهالعظمی خویی در قم آغاز شد و در سال 1415 قمری در 26 جلد به پایان رسید. در ابتدای مجلدات کتاب تا جلد بیستم، دستخط تشویقآمیز آیةاللهالعظمی خویی دیده میشود. چاپ مجلدات پایانی کتاب نیز از حمایت آیات عظام سیدمحمدرضا گلپایگانی و سیدعلی سیستانی برخوردار شد.

3ـ آخرین چاپ جامع احادیثالشیعه، با اضافات و اصلاحاتی بر چاپ پیشین، در سال 1371 شمسی آغاز شد و در سال 1383 شمسی در 31 جلد به پایان رسید. مهمترین ویژگیهای این چاپ، بنابر آنچه در مقدمه آن آمده، عبارت است از: افزودن حدود هزار حدیث که در وسایلالشیعه و مستدرکالوسایل نیامده است، ذکر معانی لغات، آوردن تعلیق و توضیح درباره برخی احادیث، تبدیل شماره صفحات منابع حدیثی به چاپهای جدیدتر آنها و تصحیح اشتباهات چاپ اول.

منابع: مقاله «جامع احادیثالشیعه فی احکامالشریعه» از محمدکاظم رحمان ستایش؛ (دانشنامه جهان اسلام)؛ سایت lib.ir

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج