*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٧٢٩٥٤ ١١:٢٠ - 1394/11/20    کشف‌المراد فی شرح تجریدالاعتقاد  از علامه حلی‌ قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 450 ارسال به دوست نسخه چاپي


 کشف‌المراد فی شرح تجریدالاعتقاد  از علامه حلی‌ قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 450

کشف‌المراد فی شرح تجریدالاعتقاد از علامه حلی‌ قدس‌سره (م 726ق)


ابومنصور جمال‌الدین، حسن‌بن یوسف‌بن مطهر حلی معروف به علامه حلی، از علمای اثرگذار و نامدار شیعه در قرن هشتم هجری است. در اثرگذاری ایشان همین بس که موجب گرایش سلطان محمد خدابنده به تشیع و رواج مذهب شیعه در ایران گردید. علامه حلی، حکمت و کلام را نزد خواجه نصیرالدین طوسی فراگرفت، همان‌طور که خواجه نصیرالدین طوسی فقه را از علامه حلی آموخت. ...


 


 

ابومنصور جمالالدین، حسنبن یوسفبن مطهر حلی معروف به علامه حلی، از علمای اثرگذار و نامدار شیعه در قرن هشتم هجری است. در اثرگذاری ایشان همین بس که موجب گرایش سلطان محمد خدابنده به تشیع و رواج مذهب شیعه در ایران گردید. علامه حلی، حکمت و کلام را نزد خواجه نصیرالدین طوسی فراگرفت، همانطور که خواجه نصیرالدین طوسی فقه را از علامه حلی آموخت.

یکی از آثار کلامی علامه حلی که در مراکز علمی بهعنوان متن درسی تدریس میشد، کتاب کشفالمراد فی شرح تجریدالاعتقاد است. این کتاب، شرح کتاب تجریدالاعتقاد خواجه نصیرالدین طوسی قدس‌سره است.

کتاب «تجریدالاعتقاد» تألیف خواجه نصیرالدین طوسی، اصل و پیشگام کتابهای کلامی است. از اینرو شروح و حواشی بسیاری به خود دیده است. در میان آنها «کشفالمراد فی شرح تجریدالاعتقاد» نوشته علامه حلی قدس‌سره، بهترین و نخستین شرح آن است.

علامه حلی در مقدمه انگیزه خود را از شرح تجریدالاعتقاد چنین نوشته است:

«اینک که به توفیق الهی از نصیرالملة والحق محمدبن محمدبن حسن طوسی بهره بردم... دریافتم که کتاب او به نام تجریدالاعتقاد، به غایت مقصود بار یافته است و همه مسایل علم کلام را با رساترین نظام در خود جمع کرده است، چنان که در خطبه و دیباچه کتاب آمده است. اما متن آن بسیار خلاصه و معانی بسیار را در خود جای داده است تا آنجا که محصلان از ادراک آن و جویندگان از فهم معانی آن عاجزند. پس این کتاب را با نام کشفالمراد فی شرح تجریدالاعتقاد تألیف کردم تا مسایل مبهم آنرا توضیح دهم و مشکلات آن را آشکار گردانم...».

علامه حلی، سخنان خواجه نصیرالدین طوسی را در این کتاب با عنوان «قال» مشخص کرده و با عنوان «اقول» آنرا شرح کرده است.

ساختار کتاب، شامل شش بخش (مقصد) است و هر مقصد خود شامل چندین فصل است و هر فصلی شامل چندین مسأله است.

بخش اول: امور عامه که مشتمل بر این فصول است:

فصل اول: وجود و عدم در 47 مسأله، فصل دوم: ماهیت و لواحق آن در یازده مسأله، فصل سوم: علت و معلول که شامل هفده مسأله است.

بخش دوم: شامل مباحث جواهر و اعراض است.

نخست جواهر که مشتمل بر این فصول است: فصل اول: جواهر (یازده مسأله)، فصل دوم: اجسام (سه مسأله)، فصل سوم: سایر احکام اجسام (شش مسأله)، فصل چهارم: جواهر مجرد (چهارده مسأله)، فصل پنجم: اعراض (چهار مسأله).

دوم کیف و مسایل آن، که 26 مسأله را مطرح کرده است.

سوم مضاف که 9 مسأله در آن مطرح شده است.

بخش سوم: اثبات آفریدگار متعال که شامل سه بخش وجود خداوند متعال، صفات خداوند (21 مسأله) و افعال باریتعالی (18 مسأله) است.

بخش چهارم: نبوت که شامل هفت مسأله ذیل است:

حُسن بعثت، وجوب بعثت، وجوب عصمت، راه شناخت صدق پیامبر، کرامات، وجوب بعثت در همه زمانها، نبوت حضرت محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم .

بخش پنجم: امامت؛ در این بخش ضمن ۹ مسأله، مسایل مرتبط با امامت بیان شده است: وجوب نصب امام بر خدا، وجوب عصمت امام، وجوب افضل بودن امام، وجوب نص بر امامت، امامت بلافصل علیبن ابیطالب قدس‌سره بعد از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، ادله عدم امامت دیگر مدعیان، افضل بودن حضرت علی علیه‌السلام از دیگر صحابه، امامت سایر امامان دوازدهگانه علیهم‌السلام، و احکام مخالفان.

بخش ششم: معاد که شامل شانزده مسأله است:

امکان خلق عالم دیگر، وقوع عدم و چگونگی آن، وجود معاد جسمانی، ثواب و عقاب، احباط و تکفیر، شفاعت، وجوب و اقسام توبه، عذاب قبر و میزان و صراط و امر به معروف و نهی از منکر از مسایلی است که در این بخش آمده است.

برخی از شروح و حواشی کشفالمراد

1ـ حاشیه سیدابوالقاسمبن حسین رضوی قمی حائری لاهوری نقوی (۱۳۲۴ق).

2ـ حاشیه میرزا عبدالرزاقبن علیرضا محدث همدانی (۱۳۸۱ق).

3ـ تعلیقات آیةالله حسن حسنزاده آملی، به ضمیمه کشفالمراد توسط انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیۀ قم، ۱۴۰۷ق، به چاپ رسیده است.

4ـ توضیحالمراد فی شرح کشفالمراد، سیدهاشم حسینی تهرانی (۱۴۱۲ق).

5ـ حاشیه سیدمحمد هاشمبن جلالالدین روضاتی: این حاشیه در اصفهان، در سال ۱۳۵۲ق، بهصورت چاپ سنگی، منتشر شده است.

6ـ تعلیقة علی شرحالتجرید العلامة از بشیر حسینبن صادق پاکستانی نجفی.

7ـ تعلیقة علی کشفالمراد فی شرحالتجرید، از ابراهیمبن ساجدبن باقر موسوی ابهری زنجانی.

9ـ ایضاحالمراد فی شرح کشفالمراد، علی ربانی گلپایگانی، انتشارات مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، 1382ش، قم.

10ـ توضیحالمراد: تعلیقة علی شرح تجریدالاعتقاد، هاشم حسینی طهرانی، مکتبه مفید، 1354ش.

ترجمههای کشفالمراد

1- ترجمه و شرح کشفالمراد، فارسی، از علامه میرزا ابوالحسن شعرانی (۱۳۹۳ق): این ترجمه در ۴ مرداد ۱۳۵۱ش به پایان رسیده و انتشارات اسلامیه بارها چاپ کرده است.

2ـ ترجمه و شرح کشفالمراد، فارسی، از شیخ علی محمدی قوچانی (متولد ۱۳۷۷ق): شرح و ترجمه فارسی مفصلی است بر کشفالمراد علامه حلی. این شرح در قم سالهای ۱۴۱۲ و ۱۴۱۵ و ۱۴۲۰ق به چاپ رسیده است.

3ـ ترجمه و شرح کشفالمراد، علی شیروانی، دارالعلم، 1382ش، قم.

4ـ شرح کشفالمراد به فارسی، علی محمدی، دارالفکر، 1378ش، قم.

چاپهای کشفالمراد

کتاب کشفالمراد به همراه ترجمهها و شروح بارها چاپ شده است. اما یکی از منقحترین چاپهای این کتاب به تحقیق آیةالله حسنزاده آملی در انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین قم در سال ۱۴07ق چاپ شده است. علامه حسنزاده، برای تحقیق و چاپ این کتاب از هفت نسخه خطی بهره برده است. یکی از این نسخ، نسخه متن تجریدالاعتقاد بوده که از خط خواجه نصیر استنساخ شده بوده است. دو نسخه دیگر یکی کتابت سال 731 و دیگری کتابت سال 851 بوده است. نکته دیگر اینکه تعلیقات آیةالله حسنزاده بهصورت مستقل از صفحه 429 ـ 633 آمده است.

منابع: مقدمه آیةالله حسنزاده آملی بر کشفالمراد؛ سایت lib.ir؛ کتابشناسی تجریدالاعتقاد نوشته علی صدرایی خویی.

تنظیم: عباسعلی مردی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج