*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٧١٩١٤ ٠٣:٣٤ - 1394/10/30    الاحتجاج (شیخ طبرسی قدس‌سره )آثار ماندگار شماره 447 ارسال به دوست نسخه چاپي


 الاحتجاج (شیخ طبرسی قدس‌سره )آثار ماندگار شماره 447

الاحتجاج (شیخ طبرسی قدس‌سره )


الاحتجاج، اثر قویم شیخ طبرسی، کتابی کلامی است که به زبان عربی و در نیمه اول قرن ششم به رشته تحریر در آمد. این کتاب، مناظرات نبی اکرم اسلام‌ صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و ائمه اثنی‌عشری‌ علیه‌السلام و هم‌چنین استدلال‌های برخی از اصحاب ائمه در برابر مخالفان و پیروان ادیان غیر اسلامی نسبت به اصول و فروع دین اسلام و مذهب جعفری است. ...

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

 

 

ابومنصور احمدبن علیبن ابیطالب طبرسی قدس‌سره از فقها و متکلمان بزرگ و موثق شیعه در نیمه اول قرن ششم قمری است. ایشان مورد اعتماد بزرگانی چون شهید اول، شیخ حرّ عاملی و سیدمحمد بحرالعلوم و صاحب روضاتالجنات بوده که شیخ طبرسی را با کلماتی چون صاحب صفات فاضله و فقیه، محدث ثقه ستودهاند و او را از یاران بزرگ گذشتگان منتسب نمودند.

از شاگردان مشهور ایشان، ابنشهرآشوب قدس‌سره ، عالم بزرگ قرن ششم هجری بوده است.

شیخ طبرسی دارای تألیفاتی بوده که مشهورترین آن، کتاب الاحتجاج میباشد.

الاحتجاج

الاحتجاج، اثر قویم شیخ طبرسی، کتابی کلامی است که به زبان عربی و در نیمه اول قرن ششم به رشته تحریر در آمد. این کتاب، مناظرات نبی اکرم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و ائمه اثنیعشری علیه‌السلام و همچنین استدلالهای برخی از اصحاب ائمه در برابر مخالفان و پیروان ادیان غیر اسلامی نسبت به اصول و فروع دین اسلام و مذهب جعفری است. علاوه بر آن، برخی از مکاتبات امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف با علمای حقیقی که در زمان غیبت صغری از طریق نواب اربعه انجام شده، در قسمت آخر این کتاب درج شده است. نام دیگر احتجاج، الاحتجاج علی اهلاللجاج میباشد.

انگیزه مؤلف از تألیف

شیخ طبرسی در مقدمه کتاب، هدف از تألیف آنرا چنین عنوان میکند:

آنچه مرا به گردآوری این کتاب ترغیب نمود، این بود که دیدم عدهای از شیعیان بهشدت از احتجاج و اقامه برهان پرهیز کرده، راه مناظره و جدل نیکو را اگر چه بر حق باشد، نمیروند و میگویند این کار بر ما روا نیست. به همین جهت من تصمیم به تألیف کتابی گرفتم که حاوی استدلالات و احتجاجات بزرگان و ائمه شیعه باشد و آیات و روایاتی که مسلمانان را به احتجاج احسن امر کرده، ذکر کنم تا ثابت نمایم که نهی در این باب، فقط منحصر به ضعیفان و جاهلان است که از عهده اقامه دلیل و برهان ناتوانند، نه برجستگانی که قادرند حق را به نیکویی اثبات نموده و باعث رفعت شدهاند.

ساختار و مطالب کتاب

کتاب، در دو جزء تنظیم شده است. جزء اول آن مشتمل بر بیست و سه احتجاج و نه عنوان مختلف از قبیل «فصل فی ذکر طرف مما امرالله فی کتابه منالحجاج والجدل بالتی هی احسن و فضل اهله»، «ذکر طرف مما جری بعد وفاة رسولالله صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم »، «جواب مسایل الخضر علیه‌السلام للحسنبن علیبن ابیطالب علیه‌السلام » و... است و جزء دوم آن شامل بیست و شش احتجاج و دو عنوان «خطبة...» و «ذکر طرف...» میباشد.

مقدمه الاحتجاج، شامل اخباری است که متضمن نهی از جدل و مناظره و نکوهش آن میباشد. مطالب اصلی این کتاب؛ شامل احتجاجات ماثور از نبی مکرم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و امام امیرالمؤمنین علیه‌السلام و سایر امامان معصوم علیهم‌السلام است که با اصول و فروع مسایل دین و مذهب حقه جعفری با افراد گوناگون به مباحثه پرداختهاند.

ذکر واقعه غدیر خم و خطبه پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم ، ماجرای فدک، محاجه امام علی و فاطمه زهرا؟عهما؟ و نیز محاجات امام علیه‌السلام با معاویه و اهل شام و خوارج از مباحث دیگر این کتاب است.

مؤلف، در بخش پایانی به احتجاجات امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف و مکاتبات آنحضرت پرداخته و درج کرده است.

میزان ارزش الاحتجاج

کتاب الاحتجاج از کتب معتبری است که علما بدان اعتماد دارند و بدون تشویش، روایات آنرا نقل میکنند. تنها اشکالی که متوجه روایات این کتاب شده، آن است که اکثر روایات آن مرسله است و هیچ سندی در کتاب برای آنها یافت نمیشود. خود مصنف در کتابش مینویسد: من بهجز روایات تفسیر امام عسکری علیه‌السلام ، بقیه روایات کتاب را بدون سند آوردهام؛ زیرا یا اجماع بر آن هست یا در کتب مخالف و موافق مشهورند.

علامه ریاحی درباره کتاب الاحتجاج میگوید: یکی از نکات مبهم در این کتاب آن است که کثیری از مطالب آن که ادعای شهرت و اجماع درباره آن شده، نه در کتب قبل از شیخ طبرسی مطرح است و نه در کتب پس از او.

با وجود این، علمای طراز اول شیعه، روایات و مطالب این کتاب را پذیرفته و بدان اعتماد کردهاند.

این کتاب، پس از نگارش مورد توجه علما و متکلمین قرار گرفته و ترجمه و شروح بسیاری را برای آن نوشتهاند که میتوان به ترجمه مولی نظامالدین احمد غفاری مازندرانی و ابوالحسن علیبن حسن زواری مفسر بزرگوار و شاگرد محقق کرکی و عمادالدین قاری استرآبادی و ترجمهای با نام کشفالاحتجاج از ملافتحالله کاشانی متوفی 988ق که همراه با شرح کتاب است و شرح سیداحمدبن محمد حسینی مختاری و آقای بهزاد جعفری و شرح میرزا ابوالحسن بحرانی از علمای بزرگ قرن دوازدهم اشاره نمود.

نسخهها و چاپ

نسخههای خطی و نفیس از الاحتجاج در آستان قدس رضوی و کتابخانه ملک موجود است که نسخه دومی به خط نسخ و به قلم محمدبن محمدعلی خاوری مربوط به سنه 1069ق میباشد.

این اثر، بارها به اشکالی گوناگون و به انضمام حواشی و تعلیقات در ایران، عراق، لبنان به زیور طبع آراسته شده است که اولین آن مربوط به سال 1268ق در ایران و آخرین آن به کوشش ابراهیم بهادری و محمد هادی در سال 1413 و زیر نظر آیةاللهالعظمی سبحانی در قم چاپ شده است.

منابع: کتابخانه دیجیتال نور، ویکی فقه و ویکی شیعه

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

 


خروج