*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٦٥١٧١ ١٢:٥٢ - 1394/06/11    المحجة فی ما نزل فی‌القائم‌ الحجة آثار ماندگار شماره 428 ارسال به دوست نسخه چاپي


 المحجة فی ما نزل فی‌القائم‌ الحجة آثار ماندگار شماره 428

المحجة فی ما نزل فی‌القائم‌ الحجة (عج) از سیدهاشم بحرانی (م۱۱۰۷ یا ۱۱۰۹ق)


عالم ربانی، مرحوم سیدهاشم بحرانی قدس‌سره فرزند سیدسلیمان حسینی بحرانی و معروف به «علامه بحرانی» است؛ از ویژگی آثار ایشان توجه ویژه به روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام و پدیدآوردن کتاب‌هایی در این‌باره است؛ برخی از آثار این عالم محقق عبارتند از:....

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

 

 عالم ربانی، مرحوم سیدهاشم بحرانی قدس‌سره فرزند سیدسلیمان حسینی بحرانی و معروف به «علامه بحرانی» است؛ از ویژگی آثار ایشان توجه ویژه به روایات اهلبیت علیهم‌السلام و پدیدآوردن کتابهایی در اینباره است؛ برخی از آثار این عالم محقق عبارتند از:

البرهان فی تفسیرالقرآن (معروف به تفسیر برهان)، نورالانوار فی تفسیرالقرآن، اللوامعالنورانیّه فی اسماء علی و اهلبیته القرآنیه، حقیقةالایمان المبثوت علیالجوارح و احادیثالتوحید والنبوة والامامة، اصول اعتقادات، احتجاجالمخالفین علی امامة علیبن ابیطالب امیرالمؤمنین علیه‌السلام، بهجةالنظر فی اثباتالوصایة والامامة للائمة اثنیعشر.

حدود شصت عنوان کتاب و رساله از آثار وی در فهارس موجود است.

المحجة فی ما نزل فیالقائم الحجة عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف

آیات بسیاری درباره اهلبیت علیهم‌السلام نازل شده است؛ که مفسران در تفاسیر خود به این موارد اشاره کردهاند، از جمله آیه تطهیر، آیه ولایت و... .

از آنجایی که مهدویت از مسلمات عقاید مسلمانان است، باید ریشههای قرآنی این عقیده نیز افزون بر روایات رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم شناخته شوند؛ علامه شیخ یوسف بحرانی این موضوع را در قرآن کاوش کرده و آیاتی را که درباره آنحضرت است، به تفصیل در کتاب المحجة فی ما نزل فیالقائم الحجة فهرست کرده؛ و نشان داده است که خداوند متعال به موضوع مهدویت عنایت داشته و صالحان را وارثان حقیقی زمین قرار خواهد داد.

کتاب المحجة شامل مقدمه و متن کتاب است:

نویسنده در مقدمه چند مطلب را بیان میکند:

الف) نسب امام مهدی علیه‌السلام ؛

ب) سبک کتاب که تفسیر روایی است؛

ج) موضوع کتاب که درباره حضرت مهدی علیه‌السلام است و شامل بخشی از آیات و روایاتی است که درباره حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف نقل شده است.

نویسنده کتاب را با تفسیر آیه دوم سوره بقره آغاز کرده و «متقون» را شیعه حضرت علی علیه‌السلام و «غیب» را وجود شریف حضرت حجت عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف معرفی کرده است و با تفسیر سوره عصر (والعصر، إنالانسان لفی خسر) آنرا به پایان برده؛ یعنی ترتیب سورهها در تفسیر رعایت شده است.

در مجموع کتاب با 120 عنوان آیه تدوین شده و حجم تفسیر هر آیه متفاوت است؛ در برخی موارد به نقل یک روایت بسنده شده و در مواردی مباحثی مختلفی حول تفسیر آیه و موضوعات مرتبط آمده است. بهعنوان نمونه مباحث مربوط به آیه 148 سوره بقره «فاستبقواالخیرات أینما تکونوا یأت بکمالله جمیعا» نزدیک به سی صفحه از کتاب را در برگرفته است.

زمان تألیف کتاب بعد از تفسیر البرهان بوده است و در موارد بسیاری نویسنده برای پرهیز از تکرار به آن کتاب ارجاع داده است.

از آنجایی که کتاب تفسیر روایی است، به ندرت میتوان اظهار نظری از مؤلف را در کتاب یافت؛ در مواردی هم که نیاز به نقد و توضیح بوده، به کتاب تفسیر برهان ارجاع داده شده است.

شیوه نقل روایات نیز چنین است که مؤلف اسناد روایات را آورده است.

منابع المحجة

منابع مرحوم بحرانی در این کتاب، آثار علمای شیعه است که بسیاری از آنها امروزه به چاپ رسیدهاند؛ برخی از آنها بدین قرارند:

الغیبة اثر نعمانی، الغیبة، الخصال، امالی هر دو از شیخ صدوق، امالی طوسی، تفسیر عیاشی، مجمعالبیان اثر طبرسی، بصائرالدرجات اثر محمدبن حسن صفار، تأویلالآیات اثر شیخ شرفالدین نجفی و... .

اما در میان منابع به اسامی کتابهایی نیز بر میخوریم که به دست امروزیان نرسیده و یا در خزانههای نسخ خطی محبوساند؛ از جمله کتاب الهدایۀ حسینبن حمدان خصیبی که آدرسی از نسخه خطی آنرا علامه شیخ آقابزرگ در ذریعه گزارش کرده است که در کتابخانه شیخالاسلام زنجانی بوده است؛ نیز کتاب کشفالبیان محمدبن حسن شیبانی. همچنین کتاب غیبة از شیخ مفید که آیا غیر از کتاب الفصولالعشره است یا همان است که بحرانی با عنوان الغیبة بدان آدرس داده است؟

ترجمه المحجة

تنها ترجمه این کتاب با عنوان «سیمای حضرت مهدی در قرآن» است که به قلم سیدمهدی حایری قزوینی انجام و توسط انتشارات آفاق منتشر شده است.

چاپهای المحجة

1ـ چاپ سنگی به ضمیمه غایةالمرام

2ـ تحقیق و تعلیق سیدمحمد منیرمیلانی، انتشارات وفا، 1362ش، قم. سپس بارها از سوی ناشران مختلف چاپ شد، به عنوان نمونه انتشارات مؤسسه النعمان، 1413ق، بیروت.

این تحقیق بر اساس نسخه موجود در کتابخانه آیةاللهالعظمی مرعشی نجفی قدس‌سره به شماره 1115 چاپ شده است. ویژگی این نسخه آن است که در زمان مؤلف کتابت شده و با نسخه مؤلف تطابق داده شده است.

محقق، افزون بر نشان دادن مصادر روایات منقول در کتاب، خود نیز مستدرکی بر کتاب افزوده و 12 مورد را بر اساس مراجعه به منابع و مجامع حدیثی در پایان کتاب با عنوان مستدرکالحجة نگاشته است.

منابع: سایت lib.ir؛ مقدمه محقق زندهیاد سیدمحمد منیر میلانی

تنظیم مجدد: عباسعلی مردی


خروج