*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٦٣٦٩٩ ١٢:٣١ - 1394/04/24   المهذب البارع فی شرح المختصرالنافع ارسال به دوست نسخه چاپي


المهذب البارع فی شرح المختصرالنافع

المهذب البارع فی شرح المختصرالنافع


عالم جلیل‌القدر شیعه، ابوالعباس احمدبن فهد حلی قدس‌سره ، در سال 7۵7 هجری قمری متولد شد. ایشان از شاگردان شهید اول و فخرالمحققین و از اکابر علمای امامیه در قرن نهم هجری محسوب می‌شود. این عالم ربانی در فن مناظره و مباحثه حائز تبحر و توانایی بالایی بوده و با برخی از پیروان اهل‌سنت مباحثاتی در علم فقه و به‌خصوص در موضوع امامت و رهبری صورت داده و بر جمع کثیری از آنان غالب گردیده است.

 

 عالم جلیلالقدر شیعه، ابوالعباس احمدبن فهد حلی قدس‌سره ، در سال 7۵7 هجری قمری متولد شد. ایشان از شاگردان شهید اول و فخرالمحققین و از اکابر علمای امامیه در قرن نهم هجری محسوب میشود. این عالم ربانی در فن مناظره و مباحثه حائز تبحر و توانایی بالایی بوده و با برخی از پیروان اهلسنت مباحثاتی در علم فقه و بهخصوص در موضوع امامت و رهبری صورت داده و بر جمع کثیری از آنان غالب گردیده است.

کتابهایی چون عدةالداعی و نجاحالساعی، شرح ارشاد علامه به نام المقتصر، شرح الفیه شهید اول، التحصین فی صفات العارفین، اسرار الصلاة، تاریخ الائمة و... از باقیات و صالحات آن دانشمند بزرگ است که در اعداد میراث گرانبهای مکتب تشیع قرار دارد.

ابنفهد حلی به سال 841 هجری قمری در حدود هشتادوپنج سالگی در کربلای معلی به رحمت الهی پیوست و قبر شریفش کنار خیمهگاه امروزه مورد تکریم و تبرک اهل تقوی است.

کتاب المهذبالبارع فی شرح المختصرالنافع از مهمترین آثار فقهی ابنفهد حلی و از بهترین شروح بر کتاب مختصرالنافع محقق حلی است. مؤلف دو شرح بر مختصرالنافع نوشته یکی شرح صغیر به نام المقتصر من شرحالمختصر و دیگری شرح کبیر موسوم به مهذبالبارع میباشد.

کتاب مهذبالبارع در بردارنده تعاریف، نکات، و تنبیهات با ارزشی است که در سایر شروح مختصرالنافع این نکات دیده نمیشود و اصحاب و بزرگان از فقها نیز بدان اشاره نکردهاند.

در این کتاب، دلایل و براهین فقهای بزرگوار بهصورت وسیعی نقل شده و همچنین در هر قسمت تعاریف موضوعات آن به بهترین وجه ذکر شده است.

مؤلف محترم به سبب احاطه علمی که بر فرق گوناگون فقهی داشته، نهایت تلاش خود را برای بیان نظریات مخالف و حتی اقوال نادر و کمیاب بهکار گرفته است.

روش تألیف این کتاب به این نحو است که مؤلف با عبارت «قوله» بخشی از کلمات کتاب مختصرالنافع را ذکر میکند، سپس با عبارت «اقول» به شرح و بسط آن مطلب پرداخته و نظرات و دانستههای خویش را بیان مینماید.

 

انگیزه مؤلف از تألیف

ابنفهد حلی در مقدمه این کتاب، انگیزه خود را در نگارش آن، چنین بیان مینماید: هنگامی که عدهای از فضلا و بزرگان تألیف کتابی را از من خواستند که اسرار مختصرالنافع را بیان نماید و خواننده را به عمق مطالب آن برساند و اختلافات در بین فقهای بزرگ را همراه با دلایل مورد اعتماد آنها و جواب آنها را بیان نماید، تصمیم گرفتم تا این کتاب را تألیف نمایم و این کتاب در سال 803 هجری قمری به پایان میرسد.

 

محتوای کتاب

اگر چه کتاب مهذبالبارع شرح کامل مختصرالنافع میباشد و نسخ خطی آن از کتاب طهارت تا آخر کتاب دیات را در بردارد، لکن در چاپ موجود آن که توسط جامعه مدرسین قم انتشار یافته، از کتاب طهارت تا آخر کتاب ایلاء وجود دارد. بنابراین قسمتهایی از ایقاعات در آن نیامده است.

جلد اول شامل کتابهای طهارت، صلاة، زکات و خمس است.

در جلد دوم کتابهای صوم، اعتکاف، حج، جهاد و انتهای قسمت عبادت موجود است و همچنین شامل کتابهای تجارت، رهن، حجر، ضمان، صلح، شرکت، مضاربه، مساقات میباشد.

جلد سوم دربردارنده کتابهای ودیعه، عاریه، اجاره، وکالت، وقوف، صدقات، هبات، سبق و رمایه، وصایا، نکاح و همچنین احکام خلع، مبادرات، ظهار و ایلاء میباشد.

کتاب طهارت شامل چهار رکن است که عبارت از انواع آبها، طهارت با آب، طهارت با خاک و نجاسات. کتاب زکات نیز شامل مباحث وجوب زکات، اقسام زکات، مستحبات زکات و افرادی که مستحق زکاتاند است. کتاب تجارت آن نیز شامل هشت فصل است؛ آنچه با آن خرید و فروش میشود، بیع و آداب آن، انواع خیارات، لواحق بیع، بیع میوهها، بیع حیوان، بیع سلف.

 

نسخه خطی

از کتاب مهذبالبارع چند نسخه خطی در کتابخانههای ایران موجود است که عبارت از:

1ـ نسخه کتابخانه آیةاللهالعظمی مرعشی نجفی که در سال 83۵ق در عصر مؤلف، نوشته شده است و پس از قرائت در نزد مؤلف، مورد تأیید ایشان واقع شده است. این نسخه از کتاب طهارت تا آخر کتاب نکاح را شامل میشود.

2ـ نسخه کتابخانه آیةالله حاج سیدمصطفی صفایی خوانساری که نسخهای تصحیح شده است و از کتاب طهارت تا دیات را در برمیگیرد و نسخه کاملی است.

3ـ نسخه با ارزش و نفیس کتابخانه آستان قدس رضوی در مشهد که قسمتهایی از آن، از نسخه مصنف استنساخ گردیده است و مانند نسخه قبلی شامل کتاب طهارت تا دیات میباشد.

4ـ نسخه کتابخانه مدرسه فیضیه در قم که در سال 982ق توسط محمدبن صالح سعدی استنساخ شده است.

 

چاپ

کتاب مهذبالبارع اخیراً در سه جلد توسط مؤسسه انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین در قم چاپ و نشر یافته است.

منبع: سایت نرمافزار علوم اسلامی نور

تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج