*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٥٤٨٨٩ ١٦:٢٤ - 1393/08/28   آثار ماندگار شماره 403 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 403

منهاج‌النجاح فی ترجمة مفتاح‌الفلاح


علی‌بن طیغور بسطامی،‌ عالمی امامی و نویسنده‌ای نامی بوده که در اعداد اعلام رجال دینی قرن یازدهم هجری قمری قرار دارد، شگفت این‌که نام چنین دانشمند شامخی از کاروان قلم تراجم‌نویسان جا مانده است.

علیبن طیغور بسطامی، عالمی امامی و نویسندهای نامی بوده که در اعداد اعلام رجال دینی قرن یازدهم هجری قمری قرار دارد، شگفت اینکه نام چنین دانشمند شامخی از کاروان قلم تراجمنویسان جا مانده است.

 

منهاجالنجاح فی ترجمة مفتاحالفلاح

از آثار بهجا مانده از آن فرزانه بسطام، کتاب شریف منهاجالنجاح فی ترجمة مفتاحالفلاح است که ترجمه مفتاحالفلاح بهاءالملة والدین شیخ بهایی در موضوع ادعیه و اذکار وارده از معصومین (ع) میباشد.

کتابشناس متبحر، علامه حسنزاده آملی در تجلیل از این اثر گفتهاند: «کتاب مذکور در جودت تعبیر و غدوبت تقریر مصداق إنّ من البیان لسحراً است. منهاج لسان صدق فصیحی است که معرِّف مقام شامخ دانشمند بزرگ بسطام و فسحت میدان فضل و کمال اوست.»

 

ارزش مفتاحالفلاح

اصل منهاجالنجاح، مفتاحالفلاح تألیف منیف علامه شیخ بهایی است که یکی از ارزندهترین کتب ادعیه در فرهنگ شیعی محسوب میشود. ارج و ارزش این اثر گرانقدر یکی به لحاظ رفعت درجه علمی و معنوی مؤلفش است و دیگر اینکه مجموعهای از آداب و اعمال واجب و مندوب در تمام اوقات شبانهروز برای اهل شریعت میباشد.

 

انگیزه مؤلف از ترجمه مفتاحالفلاح

خود مترجم، علیبن طیغور، انگیزهاش را برای ترجمه مفتاحالفلاح این‌طور بیان میدارد که «چون کتاب مفتاحالفلاح به لغت بلند رتبت، تازی سمت، تنظیم یافته بود و برخی از نامرادان کماستعداد از فواید کثیرالعواید آن بهره نمیتوانستند رسید، و میوه مراد از شاخسار آن نمیتوانستند چید. این بنده خاکسار و ذرّه بیمقدار در مقام ترجمه آن درآمده، به زبان فصاحتنشان عجم که قریبالفهم اکثر اهل عالم است، ترجمه نماید تا شاید مراد در آغوش خواهش وضیع و شریف هر قبیله و صغیر و کبیر هر عشیره درآید و فهم معضلات آن به سهولت و آسانی گراید.»

 

امتیاز منهاجالنجاح بر دیگر ترجمهها

کتاب قویم مفتاحالفلاح به دلیل وزانت و ضخامتش، از همان ابتدا مورد توجه و استقبال علمای طراز اول مکتب قرار گرفته است. از این کتاب ترجمههای فارسی دیگری نیز توسط علمای پیشین نظیر ترجمه مرحوم حضرت آیةالله آقا جمال گلپایگانی صورت پذیرفته که با وجود فراوانی نسخههایشان، معالأسف با توجه به زبان فارسی کنونی، ترجمهای گویا و روان بهحساب نمیآیند. علیهذا ترجمه منهاجالنجاح جناب بسطامی در میان ترجمههای دیگر از موقعیت ویژهای برخوردار است. نثر شیوا و گویا و نیز توضیحات مفید و بهجای مترجم بر متن کتاب، روی هم رفته یک مفتاحالفلاح فارسی و یک مائده پر فایده آسمانی را در اختیار نفوس شیفته به کمال نهاده است. یکی دیگر از محسنات این ترجمه این است که مترجم در آغاز و انجام آن، نام و نشان و زمان و بوم خود را و نیز تاریخ پایان یافتن آنرا به نص قلم خود در متن کتاب آورده است.

 

نسخههای خطی موجود

علامه حسنزاده در اینباره گفتهاند: نسخه خطی آن [منهاجالنجاح] نیز چون نام خود علیبن طیغور مانند عنقای مغرب از میانه غایب و چون اکسیر معروف به کیمیا مطلوب کل طالب است؛ آنچنانکه بسی گنجینه مکتبههای نامدار عمومی از آن تهی و بیناماند. معالوصف از عنایات الهی دو نسخه این جوهر نفیس در تصرف این کمترین است.»

از خصوصیات مشترک این دو نسخه اینکه به قطع وزیری و کاغذ سمرقندیاند که تمییز و خوانا میباشند. تاریخ کتابت یکی 1107 است، یعنی حدود 4۵ سال پساز تألیف منهاجالنجاح استنساخ شده که کاتب آن ملارجبعلی مؤذن بوده است. این نسخه به خط نستعلیق خوش مکتوب گشته و صفحه اول این نسخه ساقط شده است. نسخه دیگر این ترجمه کامل است و لکن از نام کاتب و تاریخ کتابت آن نشانی موجود نیست. خط آن نسخ خوش بلکه قریب به ممتاز است، که از حیث خط خیلی بر نسخه اولی برتری دارد.

 

ابواب کتاب

چنانچه شیخ بهایی در مقدمه کتابش مرقوم داشته، این کتاب بر شش باب تنظیم و تألیف شده که مترجم محترم آن نیز با حفظ همین نظم و ترتیب، به ترجمه هر یک از ابواب ششگانه آن پرداخته است. شیخ بهایی خودش ابواب این کتاب را که بر اساس عبادات واجبه و اعمال مستحبه و آداب محموده و سیر مرغوبه در هر شبانهروز نوشته شده، بدین سان معرفی مینماید:

باب اول: در بیان آنچه از طلوع صبح صادق تا بر آمدن آفتاب بهعمل باید آورد.

باب دوم: در آنچه از وقت طلوع آفتاب تا هنگام زوال مرعی باید داشت.

باب سوم: در آنچه از وقت زوال تا غروب آفتاب قیام به آن باید نمود.

باب چهارم: در آنچه از وقت غروب آفتاب تا وقت خواب مبادرت به آن باید نمود.

باب پنجم: در آنچه از وقت خواب تا نصف شب مشغول به آن باید بود.

باب ششم: در آنچه از نصف شب تا طلوع صبح عمل به آن باید کرد.

 

چاپ جدید منهاج

اخیراً انتشارات حکمت بر اساس همان دو نسخه خطی سابقالذکر موفق به تصحیح و چاپ و نشر منهاجالنجاح این تراث عظیم علمی شده است که البته به سبب شهرت مفتاحالفلاح آن کتابر را به این نام به زیور طبع آراسته است.

انتشارات حکمت علاوه بر تصحیح و طبع مطبوع، توانسته است آن عباراتی که از اصل در منهاج ترجمه نشدهاند را با قلمی مناسب و رسا ترجمه نماید و نیز تعلیقاتی بسیار اندک بر آن بیافزاید. ترجمهای که از سوی انتشارات اضافه شده در میان معقفتین نهاده شده تا بدینسان از اصل ترجمه قابل تمییز باشد.

منبع: کتاب منهاجالنجاح

تلخیص و تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج